Ekkert skipulegt eftirlit er með því hér á landi hvað það er sem veldur byggingargöllum hér á landi, á borð við myglu og leka. Samkvæmt norskum tölum stafa 60% byggingargalla þar í landi af vinnulagi, 30% vegna hönnunar og 10% vegna sjálfrar vörunnar. Engin ástæða er til að ætla að Ísland sé frábrugðið. Við þurfum að sammælast um vinnulag og byggingaraðferðir. Sigurður Brynjar Pálsson, forstjóri BYKO, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Markaðarins.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
„Það vekur alltaf jafn mikinn áhuga hjá mér, byggingargallar á Íslandi. Af hverju eru byggingar að tjónast?
Já, þetta er dálítið góður punktur sem þú kemur inn á. Hérna í gamla daga þegar að já, þegar að fólk bara byggði húsin sín sjálft, vann mikið sjálft í húsunum og tók mörg ár að byggja. Ég man ekki eftir því að það hafi nokkurn tímann verið talað um einhverjar mygluskemmdir. Ég man eftir það var talað um alkalískemmdir í steypu og það var einhver tiltekin ástæða fyrir því, hvort, sandurinn hafi verið tekinn úr sjó eða eitthvað svoleiðis og það hafi verið orsökin. En þessi mygluvandi, sem virðist vera algjörlega landlægur og þá ekki hvað síst í bara tiltölulega nýlegum byggingum, hvernig stendur á þessu?
„Já, frábær spurning og þetta er spurning sem við sem samfélag eigum eftir að svara. Hvernig stendur á þessu? Áhugi minn hefur beinst að þessu um langan tíma og við vitum það til að mynda að í Noregi, ég fer bara til Noregs, þar er virt rannsóknarstofa sem heitir SINTEF sem heldur mjög vel utan um þessi gögn. Við erum ekkert að skrá þessi gögn hérna hjá okkur þannig að við vitum raunverulega ekki hvar vandinn liggur.“
Við þurfum þá bara að gúgla þetta, fara út bara og sjá ef það eru fréttir um þetta.
„Já, ef við heimfærum þau gögn sem eru í Noregi og ég held að það væri ekkert ósvipuð niðurstaða hjá Íslandi, þá segja þau okkur það að 60% af öllum byggingargöllum eru vegna vinnulags og 30% er hönnun, 10% er varan sjálf. Það að byggja hús eða mannvirki er flókið og það krefst skilnings og þetta er auðvitað ekkert annað en bara byggingareðlisfræði. Og af því þú komst inn á það í upphafi hvernig byggingariðnaðurinn hefur þróast, byggingaraðferðir hafa breyst. Húsin hér á árum áður, þau voru ekki eins loftþétt, við erum að byggja þéttari hús í dag, þau önduðu meira. Við erum farin að byggja bara annars konar hús sem kallar á það að við séum að sammælast um byggingaraðferðina, vinnulagið, hvernig á að setja glugga í með réttum hætti, hvernig á að einangra hús, hvernig á að ganga frá votrýmum, loftinu og þökum, hvernig á að ganga frá þessu. Við þurfum að sammælast um þessa þætti og ég myndi vilja gjarnan sjá það að við myndum byrja bara að skrá þetta niður, hvar verða þessir gallar til og byrja að safna gögnum því að gögnin hleypa okkur alltaf áfram á næsta stað.“
Ef ég skil þig rétt þá virðist sem breyttir byggingarhættir, sem hafa stytt kannski byggingartíma almennt, en að þeir hafi kannski ekki verið heillaspor þegar kemur að þessum þáttum.
„Já, kannski heilt yfir höfum við nú verið að þróast í rétta átt en við erum þó að sjá tjónamál sem koma til af vinnulagi að einhverju leyti, hönnun líka auðvitað. En varan sjálf, hún í fæstum tilfellum orsakavaldur, en það hvernig varan er sett í, hvernig gengið frá. Það er kannski það sem við þurfum að sammælast um hvernig á að gera og þar var RB blöðin, þau komu þar að góðum notum á sínum tíma þegar við vorum með Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins, það er eitthvað sem að ég myndi telja að væri mjög jákvætt fyrir okkur hér á Íslandi að geta þá sammælst um að þetta er besta leiðin til þess að gera viðkomandi verkþátt.“
Þannig að það er á reiki hvernig er best að gera þetta í dag af því við erum ekki að halda utan um þetta?
„Við vitum ekkert með vissu af hverju gallarnir verða til. Er það út af vinnulaginu eða er það hönnunargallar? Við höfum þó séð gögn og það hefur verið skrifað mikið og það hafa verið haldnar ráðstefnur og fundir um byggingargalla og margir að vinna mjög gott starf þar og einhvers staðar las ég í skýrslu að gluggaísetning, nú eru gluggar settir í eftir á og á okkar tímum þegar foreldrar mínir voru að byggja þá voru gluggarnir steyptir í. Nú er það liðin tíð. Þá skiptir bara verulega miklu máli hvernig glugginn er settur í. Og ef þau gögn sem eru til eru rétt, að það séu um það bil 20-25% af gluggum í nýbyggingum sem leka, þ.e.a.s. ekki glugginn heldur umgjörðin meðfram glugganum, þá ertu kominn inn í einhvers konar vinnulag, aðferðafræði, hvernig hlutirnir eru gerðir.“
Já, þú nefndir þetta með að hús loftuðu meira sem voru byggð fyrir nokkrum áratugum. Við kannski þurfum að vera duglegri við að lofta út í húsunum okkar.
„Það er auðvitað líka eitt að umgangast hús, íbúð, í dag að þau eru þéttari. Þá þarf að umgangast byggingar, fullbúin hús með ákveðnum hætti og það þarf að lofta út. Þess vegna er nú í auknum mæli núna að það er verið að setja loftskiptikerfi í byggingar. Þá ertu líka að eyða út þessum undirþrýstingi sem að myndast í íbúðum og húsum.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
