Of skammt hefur verið gengið í niðurskurði ríkisútgjalda, sem hafa þanist stjórnlaust út undanfarin 10 ár. Núverandi ríkisstjórn hefur þó gert margt gott sem fyrri ríkisstjórn kom ekki í ver. Má þar nefna atvinnustefnu, sem Samtök iðnaðarins hafa fyrir um árabil. Þá er Innviðafélagið gott tækifæri til að ráðast gegn innviðaskuldinni. Flækjustigið í stjórnkerfinu er hins vegar allt of mikið og mikilvægt að fækka stofnunum og einfalda stjórnsýsluna. Þorsteinn Víglundsson, formaður SI, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Markaðarins.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Það er klárt mál að það er svona að hægjast á hjólunum hérna. Þú hefur og Samtök iðnaðarins, þið hafið talað af gagnrýni um margt sem þessi ríkisstjórn hefur verið að samþykkja og hrinda í framkvæmd. Þið hafið gagnrýnt gjaldtöku víða. Er ríkisstjórnin á rangri leið eða snýst þetta um svona einstakar ákvarðanir? Er hægt að gefa okkur smá tilfinningu fyrir því hvort Samtök iðnaðarins telja ríkisstjórnina vera bara búin að beygja af réttri leið eða hvort að það séu svona kannski mislagðar hendur í einstökum málum?
„Við erum ekki í pólitík. Við bara reynum að horfa einmitt kalt yfir stöðuna og bara lofa það sem vel er gert og lasta þá það sem við erum ósammála. Þessi ríkisstjórn hefur stigið mjög mörg jákvæð skref. Mótun atvinnustefnu er eitthvað sem Samtök iðnaðarins hafa talað fyrir um langt árabil og þessi ríkisstjórn hefur þá klárað að koma á fót. Bara mjög jákvætt að sjá það. Í gegnum Innviðafélag sem að samþykkt var á vorþingi núna að stofna höfum við tækifæri til þess að efla verulega uppbyggingu okkar í samgönguinnviðum sem er orðin mikil þörf á.
Við höfum svelt viðhald mjög lengi, við höfum svelt nýbyggingu mjög lengi og ég held að við getum alveg sagt allar götur frá því fyrir hrun höfum við því miður notað fjárfestingu og sér í lagi í samgönguinnviðum sem sparnaðarráð fyrir ríkissjóð og bara við getum ekkert gengið lengra þar.“
Við erum komin að þolmörkum þar.
„Við erum algjörlega komin að þolmörkum og sjáum þá bara ástandið vega víða. Það er orðið mjög mikilvægt að taka á innviðaskuldinni sem þarna alveg augljóslega er fyrir hendi. Og þetta er mjög jákvætt skref í þá átt. Auðvitað þurfum við að gæta að því líka að í því felist ekki á endanum of mikil aukning, getum við sagt, í skattheimtu á almenning. Vissulega þegar við byrjum að borga veggjöld er það bara eitt form skattheimtu þó að það sé í Innviðafélagi.
En þetta er skynsamleg leið til dæmis til þess að að ferðamenn séu þá að greiða fyrir notkun sína á vegakerfinu. Auðvitað hefur það verið líka í gegnum eldsneytisgjöldin en þar erum við að sjá bara líka verulega breytingu með rafvæðingu bílaflotans og svo framvegis. Þannig að þessi ríkisstjórn, eins og allar ríkisstjórnir, er bara að gera margt mjög gott.
Það sem við höfum gagnrýnt hins vegar er og kannski sér í lagi í ljósi þess hvar við erum í hagsveiflunni, það er mjög óheppilegt að vera að sjá nýja skattstofna lagða á eða enn frekar vegið að eða dregið úr þeim stuðningi við greinar þegar er að kreppa að í hagkerfinu og ég held og það er ekkert bara við þessa ríkisstjórn að sakast. Hér hefur verið of mikil útgjaldaþensla um langt árabil. Þar hefur verið óvarlega farið.“
Það hefur náttúrlega ekki verið aflað tekna í sjálfu sér á móti, það má segja að útþensla hagkerfisins meðal annars út af vexti í ferðaþjónustu og öðrum greinum sem hefur tekist í raun og veru að manna með innflutningi vinnuafls. Þetta hefur í sjálfu sér komið í veg fyrir að ríkissjóður steyptist í botnlausan hallarekstur.
„Það er alveg klárt að sú mikla verðmætasköpun sem orðið hefur á undangengnum rúmum áratug hefur styrkt verulega stoðir ríkisrekstrarins og bara samfélagsins í heild auðvitað. Ég held að ef maður horfi bara sjálfur til baka til áranna eftir hrun. Maður hefði ekki getað ímyndað sér það að við yrðum í þessari stöðu hér, ekki þetta mikið löngu síðar. Við náðum að rísa hratt upp á ný, sem betur fer, og að hluta til var það náttúrlega ferðaþjónustu að þakka en líka bara öflugri uppbyggingu atvinnulífsins út um allt land. En við skulum bara tala tæpitungulaust. Ríkisbáknið hefur verið þanið út og sveitarfélög að einhverju marki líka á þessum sama tíma og við erum enn að glíma við sama vandamál og hefur gjarnan loðað við okkur. Við bara eyðum þeim peningum sem við öflum hjá hinu opinbera. Og það hefði verið talsvert meira svigrúm til ráðdeildar þar heldur en nýtt hefur verið, myndi ég segja. Já, það er ekkert bara við þessa ríkisstjórn að sakast, það er þá líka við þá sem þar á undan var. Og það er það sem ég er gagnrýninn á þessa ríkisstjórn fyrir, mér finnst allt of skammt gengið í aðhaldi, allt of skammt gengið í bara þeim niðurskurði á rekstri hins opinbera.
Ef maður horfir bara á eigin reynslu sem atvinnurekandi, við erum með ótrúlegt flækjustig fyrir lítið hagkerfi. Við erum ótrúlega skammt á veg komin á mörgum sviðum þegar kemur að svona rafrænni stjórnsýslu fyrir atvinnulífið. Maður er að þeytast á milli hér með skjöl, að upplýsa eina opinbera stofnun um ákvarðanir annarrar opinberrar stofnunar og jafnvel ekki viðurkennt þá af hálfu einstakra stofnana það sem aðrar gera eða hvernig það er skráð og svo framvegis. Það er ótrúlega margt sem væri hægt að einfalda hérna og gera þægilegra við að etja. Og þar höfum við hvatt ríkisstjórnina til dáða, einföldun regluverks, alveg klárlega einföldun stofnanaumgjarðarinnar, bætt stjórnsýsla. Bara af minni reynslu, oft á tíðum erum við bara með óvandaða hérna stjórnsýslu, geðþóttaákvarðanir, ófyrirsjáanleika. Ég get sagt, bara föst í kreddum í einhverjum tilvikum sem að mætti gjarnan taka til hendinni á.“
