Um þessar mundir er liðin hálf öld frá því að einhver frægustu ummæli þingsögunnar féllu. Öll spjót stóðu að Ólafi Jóhannessyni, dómsmálaráðherra og formanni Framsóknarflokksins, vegna rannsóknar Geirfinnsmálsins en í vikulegum pistli sínum í dagblaðinu Vísi hafði Vilmundur Gylfason menntaskólakennari sakað ráðherrann um óeðlileg afskipti af rannsókn málsins. Sunnudagskvöldið 1. febrúar 1976 var Ólafur Jóhannesson gestur útvarpsþáttarins Bein lína. Hlustendum var gefið færi á að hringja í síma Ríkisútvarpsins og leggja spurningar fyrir gest þáttarins sem hann svaraði jafnharðan, en þættinum var útvarpað beint. Nokkra innhringjendur fýsti mjög að heyra álit ráðherrans á hinum alvarlegu ásökunum Vilmundar. Grípum niður í svör Ólafs: „… annars er það ekki Vilmundur, sem þarna er við að eiga, heldur auðvitað sú mafía, sem stendur á bak við þessi skrif, og henni mun ég svara síðar.“ — „Hvaða mafía er það?“ spurði þá stjórnandi þáttarins. — „Það er Vísis-mafían,“ svaraði ráðherrann að bragði.
Annar hlustandi tók svo til orða síðar í þættinum: „Gott kvöld ráðherra. Þú ert búinn að segja tvisvar í kvöld að Vísismenn séu í mafíunni. Áttu þá við þann alheims glæpahring sem vaðið hefur uppi í Bandaríkjunum og Ítalíu, eða hvað áttu við með þessu?“ — „Ætli það séu ekki ýmiss konar tegundir til,“ svaraði ráðherrann. — „Nei, ég vil fá svar við þessu sko,“ sagði þá hlustandinn, „þetta er svolítill ábyrgðarhlutur að segja að menn séu í mafíunni því allir vita, að mafían er einhver mesti glæpahringur, sem um getur í sögu heimsins.“ Og ráðherrann svaraði: „Já, það horfir þannig frá mínu sjónarmiði, að það sé glæpahringur, sem æ ofan í æ kemur með aðdróttanir, rangar í minn garð.“
Þorsteinn Pálsson, ritstjóri Vísis, beið ekki boðanna og þegar daginn eftir birtist á forsíðu blaðsins grein hans þar sem Ólafi Jóhannessyni var gefinn kostur á að draga ummælin til baka ella yrði ekki um annað að ræða en fá þau ómerkt með dómi. Málið var til umræðu utan dagskrár í neðri deild Alþingis síðar um daginn en málshefjandi var Sighvatur Björgvinsson, þingmaður Alþýðuflokks. Ræða Ólafs hefst á þessum orðum:
„Herra forseti. Þingheimur hefur nú lifað hátíðlega stund, einkanlega þegar síðustu orðin voru sögð og mælt í þeim tón að verið væri að lesa húslestur, að réttsýni og samviska þessa háttvirts vesalings þingmanns, Sighvats Björgvinssonar, hefði leitt hann hér upp í pontuna til þess að endurtaka og flytja inn í sali Alþingis rógskrif Vísis. Í þessum rógskrifum eru bornar mjög alvarlegar sakir á dómsmálaráðherra og dómsmálaráðuneytið. Þær eru að mínu mati mjög mismunandi alvarlegar. Annars vegar er ásökun um það, að dómsmálaráðherra hafi fellt niður lokun veitingahússins Klúbbsins. Hins vegar er ásökun um það, að dómsmálaráðherra hafi hylmað yfir og komið í veg fyrir rannsókn á mannshvarfi, og jafnvel látið liggja að því á milli línanna, að dómsmálaráðherra hafi með því verið að reyna að hylma yfir morð og hindra að morð ef til vill væri upplýst.“
Ráðherrann vék í ræðu sinni líka að skrifum Vilmundar en kvaðst ekki hafa ætlað sér „að nota þennan vettvang til að skjóta þúfutittlinga. Vilmundur Gylfason er í þessu sambandi ekki nema eitt stórt núll. Gildi hefur núll ekkert, ef það stendur út af fyrir sig. Gildi þess er alveg eftir því, í hvaða afstöðu það stendur til annarra talna. Vilmundur Gylfason skrifar til að lifa. Hann er verkfæri — verkfæri í annarra höndum. Ég ætla ekkert að fara að eyða orðum að honum frekar í þessu sambandi. Það eru mennirnir sem á bak við standa, sem ábyrgðina bera. Það eru mennirnir, sem standa að Vísi, sem bera ábyrgð á því hvað birtist í því blaði“.
Ráðherrann gerði forsíðu Vísis einnig að umtalsefni í þessu sambandi þar sem sagði að dómsmálaráðherra væri gefinn kostur á að draga ummæli sín til baka ella yrði ráðherrann látinn bera lagalega ábyrgð „á réttum stöðum“. Ólafur spurði hvort menn könnuðust við svona vinnubrögð: „Það skyldi aldrei vera að „Mafían“ viðhefði svona vinnubrögð nokkuð víða, sendi hótanir í blöðum eða hótunarbréf ef á þarf að halda? Mafía er hún, og Mafía skal hún heita.“
Að umræðunni lokinni gekk ráðherrann einn inn á kaffistofu Alþingis, settist þar og fékk sér kaffi. Matthías Johannessen, ritstjóri Morgunblaðsins, var þarna á staðnum, gekk að borðinu og spurði hvort hann mætti tylla sér hjá honum, eins og Matthías lýsir í dagbók sinni. Ólafur tók því vel. Ritstjórinn spurði ráðherrann hvort hann teldi ríkisstjórnina í hættu og hvort hann væri sjálfur á útleið. Hann kvaðst ekki hafa neinar slíkar fyrirætlanir og stjórnin væri ekki í hættu en bætti við: „Annars veit maður aldrei hvað verður, ástandið er mjög slæmt. Það er svart framundan. Öllum samningum ólokið; sjómannasamningar og verkföll yfirvofandi.“
Spjall þeirra Matthíasar og Ólafs færðist síðan að hinu margumrædda Geirfinnsmáli. Matthías spyr: „Þú gafst sterka yfirlýsingu í þinginu áðan um það að Framsóknarflokkurinn hefði aldrei fengið neina peninga frá þeim Klúbbs-mönnum, en ertu algjörlega viss um það?“ Ólafur leit á Matthías og sagði: „Maður veit aldrei alveg.“ Matthías bætti þá við: „Ef menn hafa svarið og sárt við lagt að engir peningar hafi komið í flokkinn frá neinum af þessum mönnum, hvað mundir þú gera ef það kæmi í ljós að flokkurinn hefði samt sem áður fengið peninga án þess þú vissir um það.“ — „Þá segði ég af mér,“ svaraði Ólafur og bætti því við að menn ættu alltaf að berja frá sér, svara öllu eins fast og ákveðið og harkalega og unnt væri og láta menn ekki komast upp með neinar árásir. Kvaðst hann þar mæla af reynslu.
Ólafur treysti Matthíasi fyrir því að hann væri viðkvæmur undir niðri. En nú hefði hann fengið útrás í þingræðunni og yrði eftir það léttari í spori. Hann horfði því næst fast á Matthías og sagði: „En þetta var kannski besti dagurinn til árása á mig sem hugsast gat.“ — „Nú,“ svaraði Matthías undrandi, „hvernig stendur á því, Ólafur?“ — „Í dag er 2. febrúar. Þennan sama dag lést sonur minn.“ Matthías þagði.
Guðbjartur, sonur Ólafs, hafði látist réttum níu árum fyrr, aðeins nítján ára að aldri.
Svo fór því að þeir Vísismenn stefndu dómsmálaráðherra fyrir bæjarþingi Reykjavíkur í marsbyrjun fyrir réttri hálfri öld. Í stefnunni sagði um harða gagnrýni á ráðherrann að þau kæmu frá „menntaskólakennara nokkrum“ í Reykjavík, Vilmundi Gylfasoni, sem hefði á undanförnum mánuðum „skrifað vikulegar greinar í dagblaðið Vísi um margvísleg málefni“. Fullreynt væri að ráðherrann myndi ekki draga ummælin til baka og málsókn því óumflýjanleg. Stefnuna flutti ungur og efnilegur lögmaður, Jón Steinar Gunnlaugsson.
Ólafur Jóhannesson svaraði stefnunni í grein í Tímanum, kvaðst ætla að geyma hana „innrammaða og upp á vegg í heiðurssæti til minningar um málfrelsisáhuga og baráttuvilja íslensks blaðstjóra á tuttugustu öld“. Stefnan væri sér sem rós í hnappagatið.
Ráðherrann gat þess enn fremur sem sagði í stefnunni að menntaskólakennari „nokkur“ í Reykjavík hefði „á undanförnum mánuðum skrifað greinar í dagblaðið Vísi um margvísleg málefni“. Þarna hefði átt að bæta við að menntaskólakennarinn hefði ritað greinar sem geymt hafi „dylgjur og aðdróttanir í garð ýmissa tiltekinna manna, alþýðuflokksmenn þó undanskyldir“. Í ofanálag fyndist sér ekki laust við lítilsvirðingu eða vanþóknun í þeim orðum að vísa til Vilmundar Gylfasonar sem „menntaskólakennara nokkurs í Reykjavík“.
Að mati Ólafs væri orðið mafía alþjóðlegt og notað í víðtækri merkingu, til væru ýmsar tegundir af mafíum og orðið merkti í daglegu tali nánast það sama og klíka. Þannig væri það líka í öðrum málum. Í amerískum blöðum væri ítrekað vísað til Kennedy-fjölskyldunnar sem „írsku mafíunnar“ sem dæmi og dytti engum í hug að jafna þeim saman við bófafélag. Svo fór þó að ummæli ráðherrans voru dæmd dauð og ómerk á bæjarþingi Reykjavíkur.
Í áðurnefndu samtali þeirra Ólafs Jóhannessonar og Matthíasar ritstjóra hafði Ólafur sjálfur komist svo að orði að hann gæti ekki stefnt „vinstri mafíunni“ eins og hann orðaði það. Matthías spurði hvers vegna. — „Stjórnmálamenn stefna ekki,“ svaraði Ólafur að bragði.
Vilmundur Gylfason var kjörinn á Alþingi tveimur árum síðar og varð sjálfur dómsmálaráðherra um skamma hríð 1979–1980, en þá hafði mikið vatn runnið til sjávar.
