Laugardagur 07.desember 2019

DV - Frjáls og óháður miðill

Sandkorn

Lok Morgundags

Neytendur

„Ástandinu í dag má líkja við alvarleg sjúkdómseinkenni í íslensku hagkerfi“

Formaður Neytendasamtakanna segir neytendur og innlenda matvælaframleiðendur líða fyrir ofurvexti Seðlabankans

Ritstjórn DV
Sunnudaginn 12. mars 2017 09:00

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Styrking krónunnar undanfarið virðist hafa skilað sér í lægra vöruverði á innfluttum matvælum í verslunum. Á móti kemur að verð á íslenskum matvælum, sumum hverjum, hefur hækkað verulega á sama tíma, í mörgum tilfella langt umfram verðlag. Í helgarblaði DV er skýringa leitað.

Skaðleg ofurvaxtastefna

Ólafur Arnarson, formaður Neytendasamtakanna, skellir skuldinni á vaxtastefnu Seðlabanka Íslands, sem bæði íslenskir neytendur og innlendir framleiðendur líði fyrir. Samanburður DV nú staðfesti það sem samtökin hafi bent á.

„Að helstu áhrif ofurvaxta Seðlabanka Íslands til varnar verðbólgu hér á landi koma fram í því að gengi krónunnar hækkar, sem leiðir til verðlækkunar á innfluttum vörum. Talsverð undirliggjandi verðbólga er hins vegar þegar innlend framleiðsla er skoðuð. Ofurvextir Seðlabankans eru raunar kostnaðarauki fyrir innlenda framleiðendur og ýta undir verðhækkanir og þar með verðbólgu. Við þetta má bæta að ofurvextir Seðlabankans gera ekkert til að slá á verðhækkanir á fasteignamarkaði því enginn liður í vísitölu neysluverðs hefur hækkað meira en einmitt húsnæðisliðurinn. Án húsnæðisliðarins hefði vísitala neysluverðs farið lækkandi allt frá árinu 2015.“

Á meðan styrking krónunnar hefur skilað sér í lægra matvöruverði á innfluttum vörum til neytenda hefur innlend framleiðsla hækkað í verði.
Sífellt dýrara að kaupa innlent Á meðan styrking krónunnar hefur skilað sér í lægra matvöruverði á innfluttum vörum til neytenda hefur innlend framleiðsla hækkað í verði.

Ólafur segir að svo virðist sem ofurvaxtastefna Seðlabankans hafi lítil áhrif á verðlag á Íslandi, önnur en þau að koma í veg fyrir lækkun vísitölu neysluverðs og standa þannig í vegi fyrir því að höfuðstóll húsnæðislána heimilanna og verðtryggðra lána fyrirtækjanna lækki.

En nokkrar augljósar skýringar eru á ólíkri verðþróun íslenskrar framleiðslu og innfluttra vara.

„Ofris krónunnar vegna of hárra vaxta Seðlabankans veldur lækkun á innkaupsverði innfluttra vara í krónum. Sömu áhrif hefur niðurfelling tolla og vörugjalda, sem nokkuð hefur verið um. Raunar ættu innflutt matvæli að hafa lækkað enn frekar en raun ber vitni ef einungis er horft til áhrifa af gengisþróun.“

Launaþróun innanlands hafi síðan haft áhrif til hækkunar á framleiðslukostnaði innlendra matvæla. Ofurvextir Seðlabankans valdi því svo að öll fjármögnun innlendra framleiðenda og fjárfesting sé mun dýrari en hjá erlendum framleiðendum sem búi við vaxtakostnað sem nemi einungis broti af þeim kostnaði sem innlendir framleiðendur og íslenskir neytendur búi við.

Óásættanlegt

Ólafur segir aðspurður að þessi þróun sé óásættanleg út frá sjónarmiði neytenda. „Ástandinu í dag má líkja við alvarleg sjúkdómseinkenni í íslensku hagkerfi. Reynslan hefur sýnt okkur að svona ástand leiðir að lokum óhjákvæmilega til kollsteypu í hagkerfinu með tilheyrandi verðbólguholskeflu sem mun reynast neytendum þungbær í verðtryggingarumhverfi þar sem öll áhætta af efnahagsóstöðugleika er flutt af fjármálafyrirtækjum yfir á neytendur og atvinnufyrirtækin í landinu.“

Nánar um málið í DV í dag

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Ekki missa af

EyjanNeytendur
13.04.2019

Við erum öll eigingjörn – Ég, þú og allir hinir!

Við erum öll eigingjörn – Ég, þú og allir hinir!
EyjanNeytendur
30.03.2019

Jóri hvetur fólk til að endurvinna og hugsa betur um jörðina – „Það eru margir að gera heilmikið til að skilja minna fótspor eftir sig“

Jóri hvetur fólk til að endurvinna og hugsa betur um jörðina – „Það eru margir að gera heilmikið til að skilja minna fótspor eftir sig“
Neytendur
23.12.2017

Það kostar svona mikið að halda jól

Það kostar svona mikið að halda jól
Neytendur
19.12.2017

Það er hægt að neyta margra matartegunda löngu eftir síðasta söludag þeirra – Dregur úr matarsóun

Það er hægt að neyta margra matartegunda löngu eftir síðasta söludag þeirra – Dregur úr matarsóun
Neytendur
03.11.2017

Costco hækkar verð: Þessi vara hækkaði um rúm 26 prósent á fjórum mánuðum

Costco hækkar verð: Þessi vara hækkaði um rúm 26 prósent á fjórum mánuðum
Neytendur
01.11.2017

Subway og íslensk okursíða deila um bræðing: „Svo þunnt skorið að það sést í gegnum það“

Subway og íslensk okursíða deila um bræðing: „Svo þunnt skorið að það sést í gegnum það“
Neytendur
07.08.2017

Íslenskir veiparar segja sparnaðinn hlaupa á tugþúsundum

Íslenskir veiparar segja sparnaðinn hlaupa á tugþúsundum
Neytendur
02.08.2017

30 fermetra stúdíó til leigu á 290 þúsund: „Fylgir hóra, kókaín og gullhúðaður klósettpappír með?“

30 fermetra stúdíó til leigu á 290 þúsund: „Fylgir hóra, kókaín og gullhúðaður klósettpappír með?“