Sigurður Guðjónsson, þvagfæraskurðlæknir, telur að RÚV hafi valdið skaða með umfjöllun Kveiks um fæðingarþjónustu í síðustu viku. Telur hann að umfjöllunin hafi „rýrt traust verðandi foreldra á fæðingarþjónustu með óábyrgri og einhliða umfjöllun.“

Hann ritar um þetta í pistli sem birtist hjá Vísi í gærkvöldi.

Grafið undan trausti á fæðingarþjónustu

Sigurður minnist þess að ekki er langt síðan landsmenn fylktu sér bak við ljósmæður þegar þær stóðu í kjarabaráttu undir myllumerkinu #Ég styð ljósmæður. Landsmenn töldu þá að þessi mikilvæga stétt ætti skilið betri kjör og starfsaðstæður og kepptust konur við að deila jákvæðri upplifun sinni af fæðingarþjónustu og skiluðu þakklæti til ljósmæðra. Annað hafi þó átt sér stað fyrir viku síðan er Kveikur fjallaði um mál Bergþóru Birnudóttur sem örkumlaðist við fæðingu eins stærsta barns sem fæðst hefur á Íslandi og undirbýr nú stefnu á hendur ríkinu vegna læknamistaka.

Sigurður telur að þar hafi rannsóknarblaðamenn RÚV beint spjótum sínum að ljósmæðrum og um leið grafið undan trausti á fæðingarþjónustu á Íslandi.

„Ljósmæðrum og fæðingarlæknum var kastað undir rútuna og störf þeirra gerð tortryggileg á einkar ósmekklegan hátt. Gefið var í skyn að ekki væri hlustað á fæðandi konur, þær illa upplýstar og jafnvel beittar óþarfa harðræði.“ 

Dylst engum að blaðamenn hafa kveðið upp sinn dóm

Sigurður telur að umfjöllunin hafi verið bæði einhliða og ófagleg.

„Í umfjöllun Kveiks á þriðjudaginn og Kastljóss degi síðar dylst engum að blaðamenn hafa kveðið upp sinn dóm í málinu og öll umfjöllun er einhliða og ófagleg af hendi fréttamanns sem nánast krefst þess að yfirlæknir kvennadeildar játi meint mistök samstarfsmanna sinna í beinni útsendingu.

Hvergi í umfjöllun rannsóknarblaðamannanna eru birt gögn um árangur þeirra u.þ.b. 4000 fæðinga sem eiga sér stað á Íslandi ár hvert eða gæðasamanburður gerður við önnur lönd í þeim efnum.“

Umfjöllunin hafi svo fengið stuðning úr óvæntri átt þegar Lilja Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra steig fram í Kastljósi og rifjaði upp erfiða fæðingarsögu sína frá því að hún átti barn fyrir rúmum áratug. Í kjölfarið hafi hver konan á eftir annarri stigið fram og lýst erfiðri reynslu af fæðingarþjónustu.

Ekki hægt að sjá allt fyrir

Sigurður telur að í þessari umfjöllun hafi ljósmæðrum og fæðingarlæknum verið úthúðað á opinberum vettvangi og lítið gert úr margra ára námi og reynslu þeirra.

„Túlka má óminn í bergmálshellinum þannig að fagfólki sé hollast að breyta út frá gagnreyndum verkferlum sínum ef sjúklingur upplifir að eitthvað sé ekki eins og það á að vera: „Vegna þess að kona þekkir líkama sinn betur en nokkur annar“.“

Sigurður bendir á að í starfi ljósmæðra felst að þær séu að mestu að hlusta á konur. Þær sitja með barnshafandi konum tímunum saman, veiti stuðning, hlýju og nærgætni. Þrátt fyrir að öllum verkferlum sé fylgt sé þó aldrei hægt að sjá allt fyrir og stundum verði útkoman slæm.

Fólk sem vinnur undir ómanneskjulegu álagi

Starfsfólk fæðingarþjónustu eigi þó ekki skilið þá útreið sem þau hafa fengið síðustu daga. Telur Sigurður jafnvel mögulegt að margir íhugi nú að skita um starfsvettvang.

„Fólk sem fórnar jólum og áramótum frá börnum sínum, fólk sem þarf að vinna nætur og helgar, fólk sem þarf að aðlaga sumarfrí sitt að þörfum samfélagsins, fólk sem aldrei getur unnið heiman frá heldur þarf að vera á staðnum óháð veðri og farsóttum, fólk sem vinnur undir ómanneskjulegu álagi, fólk sem vinnuveitandi hefur ekki efni á að veita kjör í samræmi við menntun og mikilvægi.“

Telur að RÚV hafi valdið skaða með umfjöllun sinni

Sigurður minnir á að fjölmiðlar hafi dagskrárvald og telur hann að í þetta sinn hafi RÚV valdið skaða. Betra hefði verið að beina athyglinni að viðvarandi vanda í heilbrigðiskerfinu sem sé undirmönnum og vanfjármögnun.

„Fjölmiðlar hafa dagskrárvald og í þessu tilviki tel ég að RÚV hafi valdið skaða með umfjöllun sinni. Traust er mikilvægt í heilbrigðisþjónustu. RÚV hefur rýrt traust verðandi foreldra á fæðingarþjónustunni með óábyrgri og einhliða umfjöllun. Ljósmæður og fæðingarlæknar eru í sárum eftir umfjöllunina og eiga erfitt með að bera hönd fyrir höfuð sér eins og óvægin umræðuhefð samfélagsmiðlana er orðin.

Ef RÚV vill raunverulega láta gott að sér leiða og bæta þjónustu við fæðandi konur ætti stofnunin heldur að beina Kastljósinu að langvarandi vanfjármögnun og undirmönnum heilbrigðisstétta vegna lélegra kjara og starfsumhverfis. Í þeirri umræðu er óskandi að menningarmálaráðherra láti til sín taka.“