Þegar kemur að opinberum byggingum eins og skólum, leikskólum, og húsnæði fyrir heilsutengda starfsemi getum við stytt byggingartíma mikið og sparað háar fjárhæðir á að einfalda byggingarnar, notast við einingar og forðast sérhönnun. Erlendar rannsóknir hafa sýnt að staðlaðar byggingar haldast frekar innan kostnaðaráætlunar en sérhannaðar. Guðni Aðalsteinsson, forstjóri Reita er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Markaðarins.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Byggingartími skiptir gríðarlega miklu máli, ekki síst þar sem að fjármögnunarkostnaður er mjög hár.
„Nákvæmlega, og þarna erum við enn þá, finnst mér, svolítið svona að gera hluti með sama hætti og þegar foreldrar okkar voru að byggja á sínum tíma á meðan framþróun í Evrópu er gríðarlega mikil. Það er þannig að ef eitthvað verk er hægt að vinna innandyra og ef þetta verk getur verið hluti af einhverju endurteknu ferli, nú er ég að tala um módúlarhús til dæmis, þá er það mikið ódýrara, hagkvæmara, fljótara og betri gæði en að standa einn úti í frostinu í febrúar. Ég segi, við sem lítið land eigum að tileinka okkur þessar nýjungar og þær eru orðnar mjög, mjög hraðar og skemmtilegar í Evrópu. Dæmi um þetta sem við erum að bjóða upp á í Reitum eru svona einingaleikskólar. Í staðinn fyrir að fara út og reyna að teikna hvern leikskóla upp frá grunni og byggja og allt þetta, tveggja, þriggja, fjögurra ára ferli, þá treystum við okkur til að reisa leikskóla úr einingum á kannski svona sjö, átta mánuðum. Það má vera leikskóli, það má vera grunnskóli, það má líka vera alls konar heilsutengd starfsemi. Þannig að við eigum endilega að horfa samt fyrir utan sjóndeildarhringinn í leit að lausnum.“
Við þurfum að komast út úr þessu boxi?
„Já og yngri kynslóðin er mjög dugleg að gera það, finnst mér, og horfa á lausnir. Í því eru sóknarfærin og þannig náum við að byggja ódýrara húsnæði sem ég held að sé mikilvægt.“
Einmitt. Aðeins aftur að gjaldmiðlinum og því og verðtryggingu. Skuldahlutfall fasteignafélaga hérna er hærra en erlendis þar sem ekki er verðtrygging. Ég dreg þá ályktun að ef verðtryggingin hyrfi með einhverjum hætti, til dæmis upptöku annars gjaldmiðils, þá myndi það kalla á auknar eiginfjárkröfur í fasteignafélögum.
„Eiginfjárkröfurnar ráðast svolítið af hvaða fjármögnunarkostir eru í boði. Eru þeir áhættumiklir eða litlir? Og meðan þessi félög úti eru mikið til að fjármagna sig á fimm ára skuldabréfamarkaði, þá segja aðilar, heyrðu, þá verðurðu bara að eiga svolítið mikið af eigin fé. Ef hér áfram myndu bjóðast langtímavextir og langtímakjör þá gætu þeir verið með öðrum hætti. Þannig að ég get ekki alveg svona dregið …“
Þetta er kannski of mikil einföldun.
„Já, ég myndi ekki draga alveg beina línu í kringum það.“
Einmitt. Mér finnst áhugavert þetta sem þú ert að tala um með byggingartímann og svona „automation“ eða svona, þú ert eiginlega kominn þarna bara aftur í Henry Ford með færibandið. Það er að vera ekki að smíða allt frá grunni heldur nota ákveðna sjálfvirkni í þessu.
„Já, og þetta er í sjálfu sér ekkert nýtt. Það er nú fræg saga hvernig Empire State-byggingin var byggð. Þar eru bara allar hæðir eins og sú hæð fyrir neðan, þannig séð. Og mikill lærdómur, þar var sem sagt hver hæð byggð á innan við viku þegar menn voru svo vanir. Þetta eru bara sömu handtökin og menn voru að gera vikuna áður. Þannig að þá reis þetta upp með afskaplega hröðum hætti þannig að menn eru að nota þessa endurtekningu. Þannig að þetta er ekkert alveg nýtt konsept en þar sem svona konsept, endurtekning, hefur verið nýtt sem best, þar hafa rannsóknir sýnt að hefur unnist hraðast og kostnaðaráætlun hefur verið haldið. Um leið og menn fara út í eitthvað, sérsmíði sem er einstök, þá sýna dæmin og það er til stór rannsókn á þessu, þá sýna dæmin að þar hafa virkilega hlutirnir farið úr böndunum og þá nefna menn svona einstök smíði. Hvað er það? Jú, það er til dæmis eins og virkjun. Það er eitthvað sem hefur iðulega farið eitthvað fram úr sér.“
Það er erfitt að framleiða staðlaða virkjun.
„Já og annað sem menn taka eru Ólympíuleikar. Þeir fara iðulega fram úr sér og nokkrir svona þættir sem eru bara ávísun um það þar sem þarf að sérhanna hvert fyrir sig. Það er svona áskrift að því að þetta fari kannski ekki bara nokkur prósent heldur einhver mörg staðalfrávik fram hjá. En ef þú nærð að gera þetta í einhverju sem módúlarlausn sem endurtekur aftur og aftur, þá nærðu að halda þessu saman. Besta dæmið eru svona sólarbatterígarðar sem eru bara endurtekningin á litlu rafhlöðunni, gert nokkrum þúsund sinnum. Þá ertu kominn með einhvers konar sólarrafhlöðugarð og iðulega bara á kostnaðaráætlun. Þetta er eitthvað sem er mjög gaman að vinna með og hvernig við getum nýtt okkur þetta.
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
