Heimilislæknir sem varð fyrir líkamsárás við störf sín á heilsugæslustöð krafðist bóta frá íslenska ríkinu. Því var hafnað af ríkinu en Hæstiréttur hefur hafnað því að taka áfrýjun læknisins fyrir en kröfum hans var hafnað á neðri dómsstigum.
Ríkið var sýknað af bótakröfu læknisins í bæði Héraðsdómi Reykjavíkur og Landsrétti.
Atvikið átti sér stað árið 2021 þegar læknirinn var við störf á síðdegisvakt á ónefndri heilsugæslustöð. Á vaktina kom maður sem krafðist þess að fá morfínlyf en læknirinn benti honum á að þau ætti hann að fá á Landspítalanum þar sem hann væri til meðferðar. Maðurinn hótaði lækninum í kjölfarið barsmíðum og enduðu samskipti þeirra með því að maðurinn kýldi lækninn í höfuðið og skall hann þá með höfuðið utan í vegg og niður á gólf. Læknirinn vankaðist við höggið og hlaut heilahristing, sár á vinstri kinn og nefrót, sár á vinstri olnboga, bólgu á hægra eyra, rof á hljóðhimnu í hægra eyra og tímabundna heyrnarskerðingu.
Fram kom í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í júní 2024 að læknirinn hafi átt mun erfiðara með vinnu sína eftir árásina. Hann hafi verið til meðferðar á taugadeild Landspítalans en þar hafi honum verið ráðlagt að fara sér hægt og hann hafi á endanum farið í leyfi frá störfum og óvíst væri hvort hann myndi snúa aftur til starfa sem læknir.
Læknirinn krafðist bóta frá ríkinu á grundvelli ákvæðis í kjarasamningi lækna við ríkið. Hins vegar hafnaði ríkið því og vísaði til þess að í því tiltekna ákvæði væri skilyrði þess að greiða bætur að starfsmaður hafi verið „að sinna“ einstaklingi sem að takmörkuðu eða engu leyti gæti borið ábyrgð á gerðum sínum. Samkvæmt upplýsingum sem lægju fyrir í málinu hafi læknirinn ekki verið að sinna þeim einstaklingi sem réðst á hann og veitti honum áverka. Hafi því ekki stofnast til bótaskyldu á grundvelli þess kjarasamningsákvæðis. Læknirinn höfðaði þá málið.
Héraðsdómur Reykjavíkur sýknaði ríkið og Landsréttur staðfesti þann dóm. Landsréttur hafnaði þeirri forsendu í málatilbúnaði læknisins að annmarkar væru á höfnun ríkislögmanns á bótaskyldu í málinu.
Landsréttur tók ekki undir með ríkinu um að læknirinn hafi ekki verið að sinna manninum þegar árásin átti sér stað. Í umræddu kjarasamningsákvæði sé vísað til einstaklinga sem geti ekki borið ábyrgð á gjörðum sínum. Þetta ákvæði eigi hins vegar ekki við um umræddan árásarmann sem hafi hlotið dóm fyrir árásina og samkvæmt þeim dómi hafi hann átt að greiða lækninum eina milljón króna í miskabætur. Orðalag ákvæðisins um að það gilti líka um einstaklinga sem væru að afplána fangelsidóm ætti heldur ekki við í málinu þar sem maðurinn hafi ekki verið að afplána dóm þegar árásin átti sér stað.
Í áfrýjunarbeiðni læknisins til Hæstaréttar kom fram að úrslit málsins hefðu verulegt almennt gildi enda væri sambærilegt ákvæði að finna í fjölmörgum kjarasamningum og allmargir dómar gengið á undanförnum misserum þar sem fjallað hafi verið um sambærileg álitaefni. Þá hafi fjöldi slíkra tilvika ekki ratað til dómstóla. Áhrif dómsins geti orðið töluverð í ljósi þess að kjarasamningsákvæðum af þessum toga hafi fjölgað. Það hafi verið ætlun lækna sem og annarra launþega að slík ákvæði veittu þeim vernd í tilvikum sem þessum. Málið hafi því einnig samfélagslega þýðingu, meðal annars vegna kjarasamningsviðræðna. Loks byggði beiðnin á því að málið varðaði sérstaklega mikilvæga hagsmuni læknisins og dómur Landsréttar væri bersýnilega rangur að efni til.
Hæstiréttur tók hins vegar ekki undir það. Í ákvörðun réttarins segir að miðað við gögn málsins verði hvorki litið svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni læknisins, í skilningi laga um meðferð einkamála. Þá verði ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur. Rétturinn hafnaði því beiðni læknisins um áfrýjunarleyfi.
Ákvörðun Hæstaréttar og dóma Landsréttar og Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu er hægt að kynna sér nánar hér.
