Í kjölfar kvörtunar foreldris grunnskólabarns í Hafnarfirði hefur umboðsmaður Alþingis komist að þeirri niðurstöðu að sveitarfélögum landsins beri engin skylda til að útvega nemendum í grunnskólum þau ritföng sem þeir þurfa til að stunda nám sitt. Fram kemur í kvörtuninni að Hafnarfjarðarbær hafi synjað kröfu foreldrisins um að útvega ritföng, foreldrinu að kostnaðarlausu. Samkvæmt heimildum DV voru nemendum í grunnskólum bæjarins útveguð ritföng en bærinn hætti síðan að bjóða upp á það. Hafnarfjörður er þá hið eina af fimm fjölmennustu sveitarfélögum landins sem útvegar ekki grunnskólanemum öll þau ritföng sem þeir þurfa að nota í skólanum. Þó stendur enn á heimasíðu bæjarins að nemendur fái öll ritföng afhent í skólunum og skilaboðin frá bænum virðast því nokkuð misvísandi.
Foreldrið sendi kvörtun til umboðsmanns í janúar síðastliðnum. Umboðsmaður segist í bréfi sínu til foreldrisins leggja þann skilning í kvörtunina að hún lúti fyrst og fremst að þeim svörum sem foreldrið hafi fengið frá Hafnarfjarðarbæ og mennta- og barnamálaráðuneytinu í tilefni af fyrirspurnum sem lúti einkum að túlkun á 31. grein laga um grunnskóla. Í kvörtuninni komi meðal annars fram sú afstaða að að skólum sé ekki heimilt að fara fram á að foreldrar útvegi sjálfir ritföng fyrir börn sín, enda skuli kennsla í skyldunámi í opinberum grunnskólum veitt nemendum að kostnaðarlausu.
Umboðsmaður segir að í þeirri lagagrein sem foreldrið vísi til komi fram að kennsla í skyldunámi í opinberum grunnskólum skuli veitt nemendum að kostnaðarlausu og óheimilt sé að krefja nemendur eða foreldra þeirra um greiðslu fyrir kennslu, þjónustu, námsgögn eða annað efni sem nemendum sé gert skylt að nota í námi sínu og samrýmist ákvæðum laganna og aðalnámskrá. Í ákvæðinu sé þó sérstaklega tekið fram að opinberum aðilum sé ekki skylt að leggja nemendum til gögn til persónulegra nota, svo sem ritföng og pappír.
Vitnað er í svar mennta- og barnamálaráðuneytisins til foreldrisins en þar var bent á að samkvæmt lögskýringargögnum bæri hinu opinbera engin skylda til að afhenda grunnskólanemum gögn til persónulegra nota svo sem stílabækur, reikningsbækur, blýanta, penna, strokleður, reglustikur, yddara, plastmöppur og liti. Skólum sé hins vegar heimilt að útvega nemendum slík gögn gegn endurgjaldi ef foreldrar óski þess eða samkomulag náist þar um.
Á undanförnum árum hefur það færst í vöxt að sveitarfélög útvegi grunnskólanemum öll nauðsynleg gögn til persónulegra nota. Ráðuneytið tekur það hins vegar fram í svari sínu til foreldrisins að þessi þróun í þá átt að sveitarfélög greiði allan kostnað vegna náms á skólaskyldualdri, þar með talið vegna ritfanga, hafi ekki átt sér stað fyrir tilstuðlan löggjafans eða vegna stjórnvaldsfyrirmæla, auk þess sem meðal annars er bent á að sveitarfélög njóti nokkurs svigrúms til að skipuleggja skólastarf innan marka laga um grunnskóla.
Umboðsmaður segir ljóst að samkvæmt þessu og skýrs orðalags í áðurnefndu ákvæði laga um grunnskóla þá beri sveitarfélögum landsins engin skylda til að útvega nemendum ritföng og því sé ekki tilefni til frekari athugunar á kvörtun foreldrisins.
Miðað við þetta bréf umboðsmanns virðist ljóst að Hafnarfjarðarbær útvegi ekki nemendum í grunnskólum bæjarins ritföng. Samkvæmt heimildum DV úr röðum foreldra barna í grunnskólum bæjarins voru nemendum í nokkurn tíma útveguð ritföng en því var síðan hætt og foreldrar þurftu þá sjálfir að kaupa öll þau ritföng sem nemendur þurfa að nota í skólanum.
Þegar þessi orð eru rituð er hins vegar tekið fram á heimasíðu bæjarins undir flipanum „að hefja nám í grunnskóla“ að skólarnir útvegi nemendum ritföng auk námsbóka og stílabóka eins og sjá má á þessu skjáskoti af heimasíðunni sem tekið var klukkan 15:19 í dag.
Miðað við kvörtun foreldrisins, heimildir DV og þessi orð á heimasíðu Hafnarfjarðarbæjar virðast skilaboðin frá sveitarfélaginu um afhendingu ritfanga til grunnskólanema vera misvísandi.
Í ljósi þessa misræmis hefur DV sent Hafnarfjarðarbæ fyrirspurn og óskað eftir skýringum og einnig staðfestingar á hvort bærinn útvegi ekki grunnskólanemum í sveitarfélaginu ritföng. Greint verður frá svörum bæjarins þegar þau berast.
Til samanburðar má geta þess að sé það sannarlega svo að Hafnarfjarðarbær útvegi grunnskólanemum ekki ritföng er bærinn undantekning í þeim efnum á meðal fimm fjölmennustu sveitarfélaga landsins en samkvæmt heimasíðum Reykjavíkurborgar, Kópavogsbæjar, Reykjanesbæjar og Akureyrarbæjar útvega öll þau sveitarfélög grunnskólanemum öll nauðsynleg námsgögn þar á meðal ritföng, fjölskyldum þeirra að kostnaðarlausu.
