Á síðasta fundi forsætisnefndar í Kópavogi voru teknar fyrir fyrirspurnir frá Ásdísi Kristjánsdóttur bæjarstjóra og Sigurbjörgu Erlu Egilsdóttur bæjarfulltrúa Pírata. Ásdís spurði hvort Sigurbjörg hefði brotið siðareglur kjörinna fulltrúa í bænum með því að brjóta trúnað en á móti spurði Sigurbjörg hvort Ásdís hefði brotið siðareglurnar með því að segja ósatt. Niðurstaða lögrfræðideildar bæjarins er þó að lítið sé annað hægt að gera við mögulegum brotum á siðareglunum annað en að vekja athygli á þeim og tala um þau.
Fyrirspurnirnar voru báðar lagðar fram í apríl á síðasta ári. Ásdís spurði forsætisnefnd hvort Sigurbjörg Erla hefði brotið siðareglurnar með því að upplýsa í viðtali við Vísi um atriði sem Ásdís hafi óskað sérstaklega að trúnaður ríkti um í bæjarráði og hafi varðað mögulega endurskoðun á akstursgreiðslum til starfsfólks bæjarins sem sinni liðveislu. Sigurbjörg Erla hafi sagt við Vísi að á bæjarráðsfundinum hafi henni verið tjáð að þessar greiðslur yrðu endurskoðaðar.
Ásdís vildi hins vegar meina að þessi tillaga hennar um endurskoðun á reglum um ökutækjastyrki starfsmanna hafi ekki tiltekið til hvaða starfa yrði horft til, enda væri ljóst að málið væri viðkvæmt og í kjölfar samþykktar bæjarstjórnar þyrfti að taka samtalið við stjórnendur bæjarins. Fundur bæjarráðs væri lokaður trúnaðarfundur og óheimilt að skýra frá því sem fram kæmi á fundinum umfram það sem kæmi fram í hinni opinberu fundargerð. Að mati Ásdísar var um alvarlegan trúnaðarbrest að ræða sem hefði áhrif á traust sem yrði að ríkja á milli bæjarfulltrúa sérstaklega þegar unnið væri að jafn viðkvæmum málum og hagræðingaraðgerðum sem kunni að hafa áhrif á stöðu starfsfólks og íbúa.
Sigurbjörg Erla lagði fram eigin fyrirspurn til forsætisnefndar um mögulegt brot Ásdísar á sömu siðareglum. Spurði Sigurbjörg Erla nánar tiltekið hvort Ásdís hefði brotið 7. grein reglanna:
„Við kynnum okkur málin, komum undirbúin til starfa, segjum satt og rétt frá.“
Sagði Sigurbjörg Erla að í viðtali við Mbl.is hefði Ásdís fullyrt að minnihluti bæjarstjórnar hefði lagt til að ökutækjastyrkur bæjarstjóra yrði afnuminn. Það væri ekki satt, minnihlutinn hefði lagt til enduskoðun á ökutækjastyrk Ásdísar. Sagði Sigurbjörg Erla það sitt mat að ummæli Ásdísar gæfu ranga mynd af tillögu minnihlutans og gæti þannig haft áhrif á trúverðugleika og traust í störfum bæjarfulltrúa.
Forsætisnefnd leitaði til lögfræðideildar bæjarins og óskaði eftir upplýsingum um í hvaða farveg álitamál varðandi siðareglurnar ættu að fara. Nú tæpu ári síðar liggur minnisblað lögfræðideildar fyrir og var það lagt fram á síðasta fundi forsætisnefndar.
Meginniðurstaða lögfræðideilar er sú að úrræði innan stjórnkerfis bæjarins séu takmörkuð þegar kemur að álitamálum varðandi siðareglur. Valdsvið forsætisnefndar sveitarfélagsins markist af ströngu dagskrárvaldi þar sem það sé í höndum forseta, nefndarmanna og bæjarstjóra að ákveða hvort erindi sé tekið fyrir. Verði málið tekið á dagskrá hafi forsætisnefndin hvorki úrskurðarvald né agavald til að fella formlegan dóm eða refsa fyrir meint siðareglubrot. Sömu takmarkanir eigi við um siðanefnd Sambands íslenskra sveitarfélaga, sem hafi ekki úrskurðarvald um hvort brot hafi verið framið í stökum tilvikum, heldur felist hlutverk hennar einungis í því að veita ráð um hvernig færa megi samskipti til betra horfs framvegis. Umboðsmaður Alþingis geti sömuleiðis ekki tekið bindandi ákvarðanir varðandi hugsanleg brot á siðareglum en geti beint tilmælum til sveitarfélagsins.
Lögfræðideildin segir að þessi skortur á bindandi úrskurðar- og agavaldi yfir orðræðu kjörinna fulltrúa sé í fullu samræmi við ákvæði sveitarstjórnarlaga um sjálfstæði kjörinna fulltrúa, sem og ríka vernd tjáningarfrelsis þeirra. Þar sem siðareglur séu ekki lagareglur og stjórnkerfið bjóði ekki upp á refsiúrræði, sé helsta leiðin fyrir bæjarfulltrúa til að bregðast við meintum brotum að nýta tjáningarfrelsi sitt á fundum og opinberlega til að gagnrýna og veita aðhald. Við það sé kjörnum fulltrúum vissulega skylt að fylgja siðareglum og séu bundnir af eigin sannfæringu um hvað samrýmist siðareglunum. Að endingu sé ábyrgð á siðareglubrotum pólitísk, það sé kjósandinn sem felli dóm um framgönguna í kjörklefanum. Þá verði að telja að forsætisnefnd hafi ekki heimild til að taka formlega afstöðu til þess hvort
bæjarfulltrúi hafi brotið siðareglur.
