Foreldrar og systkini ungrar konu sem lést í kjölfar handtöku lögreglu árið 2019 stefndu ríkinu til miskabóta.
Atvikið átti sér stað að nóttu til árið 2019. Konan var stödd í samkvæmi þar sem fíkniefna var neytt. Samkvæmt frásögnum þeirra sem voru í íbúðinni fékk konan ranghugmyndir og var mjög hrædd. Var hún álitin vera í geðrofi og því var hringt í Neyðarlínu og óskað eftir sjúkrabíl.
Áður en viðbragðsaðilar komu á vettvang hljóp konan út úr húsinu og niður götuna. Kom í ljós að starfsmaður Neyðarlínunnar hafði sent lögreglu en ekki sjúkrabíl á vettvang. Lögreglumenn fundu konuna skömmu síðar og handóku hana. Veitti hún mikla mótspyrnu við handtöku en eftir að handtakan var yfirstaðin urðu lögreglumenn varir við að hún var hætt að hreyfa sig og var með skerta meðvitund. Þeir kölluðu þá eftir sjúkrabíl með forgangi og hófu endurlífgun með hjartahnoði þar til bráðaliðar komu á vettvang og fluttu konuna á sjúkrahús.
Konan var úrskurðuð látin á sjúkrahúsi nokkrum klukkustundum síðar eftir að endurlífgun og meðferð á bráðamóttöku báru ekki árangur.
Héraðssaksóknari tók málið til meðferðar í samræmi við fyrirmæli lögreglulaga. Að rannsókn lokinni var málið fellt niður. Byggðist sú niðurstaða á því að ekki hefði verið sýnt fram á að umræddir lögreglumenn hafi af ásetningi eða stórfelldu gáleysi ekki gætt lögmætra aðferða við handtökuna.
Með kæru þáverandi lögmanns fjölskyldunnar var ákvörðun héraðssaksóknara kærð til ríkissaksóknara. Í kærunni kom m.a. fram að kærendur teldu „fráleitt að það geti talist réttlætanleg valdbeiting af hálfu lögreglu og um leið viðurkennd handtökuaðferð að taka unga stúlku sem er í geðrofi og leggja ítrekað þunga á bak hennar með hnjám, þar sem hún liggur á maganum handjárnuð með hendur fyrir aftan bak“.
Ríkissaksóknari staðfesti ákvörðun héraðssaksóknara. Fjölskyldan stefndi síðan ríkinu í einkamáli og krafðist bóta.
Það var niðurstaða matsmanna að konan hafi verið í neyslutengdu geðrofi en hún hafði undanfarin ár á undan verið í virkri neyslu fíkniefna. Dánarorsök hennar var hjartastopp í kjölfar æsingaróráðsheilkennis.
Það er niðurstaða dómara við Héraðsdóm Reykjavíkur að handtaka lögreglu hafi átt þátt í dauða konunnar en hafi ekki verið meginorsökin heldur ástand konunnar er hún var handtekin. Í niðurstöðu segir:
„Dómurinn tekur undir það með matsmönnum að miðað við þau gögn sem fyrir lágu þegar matsgerðin var unnin sé ekki hægt að fullyrða með vissu hversu stóran þátt hvort um sig, ástand D eða handtaka hennar, hafi átt í andláti hennar. Fullvíst má telja að hún hafi ekki látist af neinum áverkum sem raktir verða til handtökunnar, en telja má að sú óhjákvæmilega hindrun sem í henni fólst hafi magnað upp innra ástand hennar eins og á stóð. Óráðsástand hennar var nauðsynlegt skilyrði til þess að svo fór sem fór.“
Hins vegar hafi ekki verið sýnt fram á að lögregla eða aðrir starfsmenn hafi sýnt af sér saknæma háttsemi í tengslum við þessi atvik. „Telja verður að virtum gögnum málsins, sem einkum birtist í afstöðu ríkissaksóknara og nefndar um eftirlit með lögreglu, ásamt því sem fram hefur komið við sönnunarfærslu fyrir dómi, að brugðist hafi verið hratt, fumlaust og faglega við aðstæðum og voru viðbrögð lögreglu ekki tali ámælisverð. Stefnendur hafa hvorki sannað né leitt líkur að því hvort einhverju og þá hverju hefði breytt í þessari atburðarás þó að áhöfn sjúkrabíls hefði í upphafi í stað lögreglu reynt að hafa uppi á D og stöðva för hennar á hlaupum frá því húsi sem óskað hafði verið eftir sjúkrabíl að.“
Ríkið var því sýknað af kröfum fjölskyldunnar en málskostnaður fellur niður milli aðila. Fjölskyldan naut gjafsóknar og greiðist sá kostnaður úr ríkissjóði.
Dóminn má lesa hér.
