Leikfélag Reykjavíkur frumsýndi síðastliðinn laugardag á stóra sviði Borgarleikhússins söngleikinn Galdrakarlinn í Oz í leikstjórn Þórunnar Örnu Kristjánsdóttur eftir leikgerð John Kane og söngtextum og tónlist Harold Arlen og E. Y. Harburg. Aðstoðarleikstjóri er Karla Aníta Kristjánsdóttir, Bragi Valdimar Skúlason þýðir söngtexta og Maríanna Clara Lúthersdóttir leiktexta. Íslandsvinurinn Lee Proud er danshöfundur.
Verkið er eins og flestir þekkja byggt á klassískri barnabók L. Frank Baum, sem kom út árið 1900, í kvikmyndinni árið 1939 fór Judy Garland með hlutverk Dóróteu, og söngleikurinn Wicked og tvær samnefndar kvikmyndir eru lauslega byggðar á byggðar á bók Baum og kvikmyndinni frá 1939. Eru þá aðeins taldar til helstu útgáfur menningarheimsins sem byggðar eru á bók Baum um ævintýraheim Oz.
Sagan fjallar um Dóróteu og hund hennar Tótó, sem lenda í útistöðum við aldraða kerlingarnorn sem vill láta aflífa hundinn. Dórótea og Tótó strjúka að heiman, en lenda í miklum hvirfilbyl og lenda einhvers staðar langt frá heimili sínu í Kansas. Dórótea þarf því að bregða á það ráð að leita uppi galdrakarlinn í Oz til að komast aftur heim og á leið sinni kynnist hún fuglahræðunni, ljóninu og tinkarlinum, ásamt góðu norninni Glindu. Á leið sinni eftir gullna veginum til Oz komast vinirnir fjórir í hann krappan við vondu nornina. Að lokum ná vinirnir fundi galdrakarlsins, en sögunni lýkur þó ekki strax þar.
Vinsældir sögunnar um Dóróteu má eflaust þakka því að þó sagan sé í grunninn einföld og margendurtekin, þá er hún um leið heillandi þroskasaga um vináttu, von og kjarkinn til að standa saman gegn hinu illa. Ferðasaga með óteljandi skemmtilegum áföngum og ógnum á leiðinni, sem endar þó vel.
En aftur hingað heim og í Borgarleikhúsið. Það er óhætt að segja að mikil eftirvænting ríkti í fullum sal fyrir frumsýningu og um leið og tjaldið lyftist opnaðist töfraheimur leikhússins enn á ný fyrir eldri og yngri áhorfendum.
Það er stór hópur listamanna sem kemur að sýningunni og ég verð að byrja á að hrósa fólkinu sem vinnur bak við tjöldin, en á stærstan þátt í að skapa ævintýraheiminn: Eva Signý Berger (leikmynd), Júlíanna Steingrímsdóttir (búningar og leikgervi), Tinna Ingimarsdóttir (leikgervi), Gunnar Hildimar Halldórsson (ljósahönnun) og Pálmi Jónsson (myndbandahönnun). Saman skapa þau ævintýraheim Oz og eru búningar fjölmargir og flestir marglaga og litríkir, og þurfa sumir leikarar að skipta nokkrum sinnum um búninga, á meðal Dórótea skiptir aðeins einu sinni um skó. Leikmyndin þarf að sýna bæði einfaldan heim á bóndabænum í Kansas og síðan litríkan og heillandi heim Oz, ljós og lykt eru síðan notuð til að fullkomna framsetninguna og upplifunina fyrir leikhúsgesti. Sem dæmi má nefna að í upphafi er ansi grátt og þungt yfir bóndabænum þar til Dórótea byrjar að syngja og birtist okkur í lit. Einnig tekst vel til að skila hvirfilbylnum og ræðum galdrakarlsins til áhorfenda (sjón er sögu ríkari). Tónlistin á einnig stóran þátt í að skila ævintýrinu til áhorfenda í styrkum höndum tónlistarstjórans Agnars Más Magnússonar. Tónlist og hljóð skiptir máli og að það berist til áhorfenda. Og í sýningu sem þessari setur tónlist og hljóð stemninguna, drungalega eða glettnislega.
Brúðurnar eru síðan skemmtilega útfærðar af Pilkington Props og er Tótó eðlilega þar í aðalhlutverki og á sviðinu nær allan tímann. Marinó Máni Mabazza stýrir Tótó og gerir það afbragðsvel.
Og þá eru það börnin, elsku börnin, 14 talsins allt í allt, sem eru öll saman á sviðinu í nokkrum atriðum og skipta þau einnig nokkrum sinnum um búninga. Öll fá tækifæri til að skína eitt og sér með einni línu eða sönglínu, því að standa fremst á sviðinu eða næst Dóróteu. Það er alveg unun að horfa á barnahópinn sem steig ekki feilspor allan tímann með einlægum brosum, söng og dansi. Í hópnum eru augljóslega einhver sem eiga eftir að skína oftar á leiksviðinu í framtíðinni.
Reyndasti leikarinn í hópnum er Sólveig Arnardóttir, sem er bæði skelfileg og skemmtileg í hlutverki sínu sem vonda nornin. Svo skelfileg var hún í upphafsatriði sínu sem vonda konan sem sparkar í Tótó að lítil stúlka fyrir aftan mig fór að hágráta og gaf sig ekki fyrr en hún var borin úr salnum. Mögulega hentar því sýningin ekki allra yngstu áhorfendunum sem fyrsta leiksýningin sem þeir upplifa.
Tiltölulega nýliðinn Berglind Alda Ástþórsdóttir leikur síðan bæði frænku Dóróteu og góða nornina Glindu og skilar hlutverki sínu með gamansömum og glitrandi hætti, þar sem hún svífur meðal annars bókstaflega yfir áhorfendum. Ég hafði gaman af setningu frænkunnar í upphafi að það væri enginn tími til að sprella búandi á bóndabæ, ef fólk vildi sprella ætti það að vinna í leikhúsi. Brandari sem sló í gegn meðal áhorfenda. Og Berglind hefur sýnt það í hlutverkum sínum að hún er jafnfær um að sprella eins og að takast á við alvarlegri hlutverk.
Björgvin Franz Gíslason, Hilmir Jensson og Pétur Ernir Svavarsson leika svo vinina tinkarlinn, fuglahræðuna og ljónið. Þvílíkt þríeyki! Björgvin er elstur, reyndastur og þekktastur í hópnum og alvanur að sprella í sínum hlutverkum. Hilmir hef ég ekki séð áður á sviði og Pétur er nýliðinn í hópnum, 25 ára og nýlega byrjaður í leikhúsinu. Búningur ljónsins ljónsins einn og sér á verðlaun skilið og ég veit ekki hvort Pétur er svona hávaxinn eða á hælum allan tímann. Hilmir virðist liðamótalaus og í einu atriði voru töfrar leikhússins að verki þegar vinir hans settu hann saman á ný.
Vilhelm Netó leikur síðan titilhlutverkið Galdrakarlinn í Oz og smellpassar í hlutverkið. Villi á það einmitt til að vera þekktur sem sprellikarlinn og fær hér gott tækifæri til þess, en um leið þarf hann að sýna á sér alvarlegri og óöruggari hlið sem hann fær einnig að skila með sóma.
Í smærri en mikilvægum hlutverkum eru Fanný Lísa Hevesi, Margrét Hörn Jóhannsdóttir og Ernesto Camila Valdes sem stýra fuglum og krákum, auk þess sem Ernesto leikur einnig Hinrik frænda Dóróteu. Skila þau framlagi sínu með fumlausum hætti.
Þórey Birgisdóttir skín þó allra skærast í burðarhlutverkinu sem Dórótea, einlæg, brosmild og hrífandi. Síðastliðinn vetur fyllti hún Tjarnarbíó og síðar Borgarleikhúsið með sýningunni Ífigenía í Ásbrú, hlutverk sem er gjörólíkt hlutverki Dóróteu, þar fannst mér Þórey geta verið um fertugt. Í hlutverki Dóróteu fer hún létt með að leika unglingsstúlku. Þórey sýnir vel með þessum tveimur gjörólíku hlutverkum hvað góðir leikarar eru fjölhæfir.
Utan um allt saman heldur svo leikstjórinn Þórunn Arna styrkum og móðurlegum höndum, þar sem allir fá tækifæri til að sýna sig og sanna um leið og þau þurfa að vinna saman í hóp. Svona svipað og vinir fjórir, eða fimm sé hundurinn Tótó meðtalinn, þar sem styrkleikar hvers og eins fá að njóta sín í því verkefni að koma hópnum á leiðarenda með farsælum hætti. Vinunum tekst það með því að vinna á þeim vandræðum sem á vegi þeirra verða. Hópnum sem stendur að Galdrakarlinum í Oz tekst einnig að fylgja áhorfendum á leiðarenda og það án nokkurra hnökra. Oft selur gagnrýni sem þessi betur þegar viðburðinum er fundið allt til foráttu, en leiðindapúkum til mæðu get ég ekkert týnt til, ég var einfaldlega heilluð um leið og tjaldið var dregið frá. Mögulega get ég tuðað yfir því að leikhússkráin fylgi ekki með leikhúsmiðanum og að vatnið sem ég saup á í hléi var ekki ískalt, en þar með er það upptalið.
Að lokum má geta þess að ég sat á þriðja bekk og hefði alls ekki viljað sitja mikið aftar. Svona framarlega gat ég séð öll smáatriðin í búningum, leikmynd og hreyfingum sem mögulega sjást ekki í aftari sætum.
Töfrar leikhússins kristallast enn á ný í stórfenglegri og skemmtilegri uppsetningu á klassísku ævintýri um Galdrakarlinn í Oz. Búningar og leikmynd eru á heimsmælikvarða, skínandi barnahópurinn heillar, fullorðnu leikararnir eru einnig afbragð og þeirra skærust Þórey í hlutverki Dóróteu. Sýning sem hrífur unga sem eldri áhorfendur.
