Þrjár bækur hafa verið tilnefndar til Barna- og unglingabókmenntaverðlauna Vestnorræna ráðsins 2026.
Bækurnar eru Í morgin fari eg aftur at spæla við babba, frá Færeyjum, með texta eftir Helena Kannuberg og myndum eftir Lena Nicolajsen; Pilu, frá Grænlandi, texti eftir Uilu Pedersen og myndir eftir Susanne Jensen; og Tjörnin, frá Íslandi, höfundur mynda og texta Rán Flygenring.
Verðlaunin verða afhent 31. ágúst í tengslum við 42. Ársfund Vestnorræna ráðsins á Íslandi.
Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Vestnorræna ráðsins eru afhent annað hvert ár og hafa að markmiði að efla barna- og unglingabókmenntir á vestnorræna svæðinu. Árið 2024 hlaut verðlaunin færeyska bókin Flytifuglar eftir Elin á Rógvi.
Nánar um tilnefndu bækurnar 2026:
Í morgin fari eg aftur at spæla við babba
Í morgin fari eg aftur at spæla við babba er barnabók með myndum sem er full af lífsgleði og von. Hún fjallar um drenginn Ára, sem elskar að leika sér. Honum finnst sérstaklega gaman að leika með lestarteina með pabba sínum.
En daglegt líf Ára og yngri systur hans, Marin, breytist þegar pabbi hans veikist. Pabbi og mamma þurfa að fara alla leið til Danmerkur frá Færeyjum, svo að pabbi geti farið í læknismeðferð. Ári fær illt í magann og þarf að sætta sig við að amma kemur til að passa hann og litlu systur á meðan foreldrarnir eru í burtu. Tíminn líður mjög hægt hjá Ára á meðan hann bíður eftir því að foreldrar hans komi aftur heim, og hafragrauturinn hjá ömmu bragðast mjög illa miðað við hafragrautinn sem mamma hans er vön að gera handa honum.
Vatnslitamyndir Lenu Nicolajsen í bókinni eru fallegar og litríkar og draga á hugmyndaríkan og ljóðrænan hátt upp mynd af texta og samtölum Helenu Kannuberg. Lesandinn er leiddur af öryggi um heim barnsins Ára á húmorískan og samúðarfullan hátt, um heim sem er fullur af leik, ímyndunarafli og upplifunum, en einnig söknuði og öðrum erfiðum tilfinningum.
Bókin fjallar um alvarlegt og erfitt umfjöllunarefni á samtímanlegan hátt og með þeim hætti sem lesandinn tengir við, en án þess að vera uppfræðandi. Því þrátt fyrir alvarleika málsins ríkir í bókinni bjart og barnslegt viðhorf, þar sem sýn og frásagnir af upplifunum og viðbrögðum við þeim helgast af sjónarhóli barnsins og hugmyndaheimi þess.
Sagan í bókinni er fallega sögð og með myndum og texta sem eru tilefni fyrir vangaveltur og samræður hjá bæði börnum og fullorðnum.
Pilu
Pilu er ævintýraleg og ljóðræn saga sem fjallar um hugrekki, sjálfstraust og það að finna sína eigin leið. Bókin veitir börnum styrk til að leggja af stað í óvissuferð – bæði í náttúrunni og í sjálfum sér – og sýnir fram á hvernig ótti getur breyst í styrk.
Sagan á djúpar rætur í náttúru og menningu Grænlands, en viðfangsefni hennar eru alþjóðleg. Sagan tengist grænlenskum þjóðsögum og munnmælum, þar sem hafið, fjöllin og dýralífið eru lykilhlutverki, en hún talar á sama tíma til allra barna sem efast um eigin getu.
Pilu er vanur að sigla á kajak með föður sínum. Einn daginn á hann að læra þá erfiða tækni að velta kajaknum í heilan hring, þar með talið í kafi – sem er eitthvað sem Pilu óttast. Á meðan faðir hans er upptekinn í símtali sogast Pilu með straumnum niður í djúp sjávar. Hér vaknar hann í hliðstæðum heimi þar sem Straumurinn ræður ferðinni.
Á ferð sinni hittir Pilu vængjaðan snigil að nafni Aataaliannguaq, sem verður tryggur ferðafélagi hans. Saman yfirstíga þeir erfiðleika, á sjó og í fjöllum, með dyggum stuðningi hrafna, skugga, varða og refs með hálft skott. Pilu kemst að lokum til stóra fjallsins þar sem hann getur komist upp fyrir yfirborð sjávar og fundið leiðina aftur heim – sterkari og hugrakkari en áður.
Fallegar og áhrifaríkar myndir Susanne Jensen gefa sögunni áhrifamikla dýpt. Þær styðja jafnframt við ljóðrænan tón bókarinnar og gera hana bæði hentuga til upplestrar og aflestrar.
Tjörnin
Tjörnin eftir Rán Flygenring fjallar um nágrannana og vinina Fífu og Spóa sem finna einn daginn dularfulla dæld í garðinum sínum. Þegar það kemur í ljós að undir dældinni leynist steypt tjörn verða börnin himinlifandi. Fundurinn skapar þó viss vandræði því að ýmislegt fólk fer að flykkjast að með gríðarlegum ágangi og sóðaskap. Vinirnir þurfa að ná saman um það hvernig best sé að bregðast við – hvort þau eigi að slá eign sinni alfarið á tjörnina eða ekki.
Textinn er glettinn og boðskapur sögunnar er fallegur. Sögusvið bókarinnar er hversdagslegt og fjallar hún um nærumhverfi sem margir þekkja og geta tengt við. Að sama skapi hefur sagan víða skírskotun og vekur upp spurningar með lesendum um sam- og einkaeign og samlífi fólks við bæði náttúruna og hvort annað. Spurningar, líkt og bókin vekur upp, um það hver eigi náttúruna eiga vel við í dag, einkum sé litið til loftslags- og auðlindamála og þess ástands sem málast hefur upp í alþjóðastjórnmálum síðastliðin misseri.
Myndlýsingarnar í bókinni eru vel heppnaðar og skemmtilegar. Myndirnar styðja vel við söguþráðinn og eru til marks um mikla hugmyndaauðgi höfundar. Í þeim leynast jafnframt ýmis vel útfærð smáatriði sem auðvelt er að gleyma sér í.
