fbpx
Föstudagur 21.júní 2024
EyjanFastir pennar

Þorsteinn Pálsson skrifar: Ef Þorgerður Katrín gæfi Bjarna sjálfdæmi

Eyjan
Fimmtudaginn 23. maí 2024 06:00

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Í sögu Alþingis eru fá orð fleygari en þessi:

„Svo líst mér sem málum vorum sé komið í ónýtt efni, ef eigi hafa ein lög allir, en ef sundur skipt er lögunum, þá mun og sundur skipt friðnum, og mun eigi við það mega búa.“

Þorgeir goði á Ljósavatni mælti á þennan veg þegar hann valdi milli kristni og heiðni á Lögbergi.

Eigi má við það búa

Forsætisráðherra sagði á dögunum að heimilin í landinu hefðu „sagt sig úr lögum við vaxtaákvarðanir Seðlabankans.“

Þótt vöxtum verði ekki jafnað til trúarbragða hafa þeir mikil áhrif í samfélaginu. Á skuldugum heimilum er líklega oftar talað um vexti en trú.

Seðlabankinn ákveður vexti fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Þótt forsætisráðherra upplifi það svo að heimilin hafi sagt sig úr lögum við þessar alltumvefjandi ákvarðanir er sennilega ofmælt að líkja þeirri háttsemi almennings við uppreisn eða friðslit.

En vel má ímynda sér að forsætisráðherra líði líkt og Þorgeiri goða: Að eigi megi við það búa.

Klípan

Þegar forsætisráðherra talar um að heimilin segi sig úr lögum við vaxtaákvarðanir Seðlabankans horfir hann til þess að skuldug heimili velji fremur verðtryggð lán en óverðtryggð.

Það er rétt hjá forsætisráðherra að fyrir vikið virka ekki sem skyldi þær vaxtahækkanir, sem Seðlabankinn ákveður fyrir ríkisstjórnina.

En af hverju bannar forsætisráðherra þá ekki verðtryggingu og afnemur ógengisfellanlegu krónuna? Myndi það ekki leysa málið?

Klípan er að þá myndi greiðslubyrði heimilanna þyngjast í aðdraganda kosninga. Sparnaður myndi hrynja og bankarnir lenda í standandi vandræðum. Loks gæti lífeyrissjóðakerfið lamast.

Í blindgötu

Forsætisráðherrann er í blindgötu:

Hann getur ekki búið við það að heimilin færi sig yfir í verðtryggð lán því það kippir stoðunum undan peningapólitík hans. Hann getur ekki bannað heimilunum að taka þessi lán því það kippir stoðunum undan efnahagspólitík hans.

Forsætisráðherra er í þessari sjálfheldu vegna þess að þetta litla hagkerfi styðst við þrjú sjálfstæð myntkerfi.

Í fyrsta lagi er það gengisfellanlega krónan. Í öðru lagi er það ógengisfellanlega verðtryggða krónan. Í þriðja lagi eru það erlendu gjaldmiðlarnir, sem útflutningsfyrirtækin nota. Ekkert ríki, sem býr við markaðsbúskap, mismunar landsmönnum með jafn flóknu gjaldmiðlakerfi.

Þegar bæði heimilin og útflutningsfyrirtækin segja sig úr lögum við vaxtaákvarðanir Seðlabankans eru þær að sama skapi bitlausari í stríðinu við verðbólguna.

Þá og nú

Á haftaárunum um miðbik síðustu aldar var fjölgengiskerfi, stundum með einu gengi fyrir þorsk, sem veiddur var í Húnaflóa og öðru fyrir þorsk úr Faxaflóa. Nú er fjölmyntakerfi með einu vaxtakerfi fyrir útflutningsgreinar, öðru fyrir íbúðakaupendur og því þriðja fyrir restina.

Þá voru gjaldeyrishöft á innflutning til að halda uppi verðgildi krónunnar. Nú eru gjaldeyrishöft á lífeyrissjóði til að halda uppi gengi krónunnar. Höftin nú jafngilda rúmlega heilli þjóðarframleiðslu. Þetta eru meiri gjaldeyrishöft en þekkjast í öðrum vestrænum ríkjum.

Þá komu til skjalanna frjálslyndir stjórnmálamenn, sem ákváðu að brjótast út úr höftunum og fjölgenginu með kerfisbreytingu og alþjóðlegu myntsamstarfi.

Nú er vandi þjóðarinnar sá að forsætisráðherra fær pólitískar kláðabólur þegar minnst er á frjálslyndar umbætur til að komast út úr fjölmyntakerfinu og gjaldeyrishöftunum í alþjóðlegu samstarfi.

Frjálslyndir og íhaldssamir á Alþingi

Hvarvetna líta ríkisstjórnir svo á að aðskilnaðarstefna í gjaldmiðilsmálum eins og hér er rekin mismuni heimilum og fyrirtækjum og slíti sundur friðinn.

Hallur á Síðu lögsögumaður kristinna manna gaf Þorgeiri goða lögsögumanni heiðinna sjálfdæmi til að ákveða hvorn siðinn landsmenn skyldu hafa.

Hvernig ætli færi ef Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir leiðtogi frjálslyndra viðhorfa á Alþingi myndi gefa Bjarna Benediktssyni leiðtoga íhaldssamra viðhorfa sjálfdæmi um gjaldmiðil þar sem allri sætu við sama borð og hefðu jöfn tækifæri?

Með öðrum orðum: Féllist hann á að afnema fjölmyntakerfið og gjaldeyrishöftin fengi hann sjálfdæmi um það hvort allir Íslendingar, heimili jafnt sem útflutningsfyrirtæki, notuðu annað hvort gömlu gengisfellanlegu krónuna eða evru.

Myndi hann áræða að taka við sjálfdæminu?

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Pennar

Mest lesið

Nýlegt

EyjanFastir pennar
Fyrir 1 viku

Svarthöfði skrifar: Styrk forysta Bjarna Ben – skýr framtíðarsýn – hyggst draga úr mannréttindabrotum

Svarthöfði skrifar: Styrk forysta Bjarna Ben – skýr framtíðarsýn – hyggst draga úr mannréttindabrotum
EyjanFastir pennar
Fyrir 1 viku

Óttar Guðmundsson skrifar: Eftir kosningar

Óttar Guðmundsson skrifar: Eftir kosningar
EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Steinunn Ólína skrifar: Verðmætamatið

Steinunn Ólína skrifar: Verðmætamatið
EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Sigmundur Ernir skrifar: Uppsöfnuð hræðsla við skoðanaskipti

Sigmundur Ernir skrifar: Uppsöfnuð hræðsla við skoðanaskipti
EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Jón Sigurður Eyjólfsson skrifar: Lattelepjandi listamannsaumingjar

Jón Sigurður Eyjólfsson skrifar: Lattelepjandi listamannsaumingjar
EyjanFastir pennar
Fyrir 4 vikum

Jón Sigurður Eyjólfsson skrifar: Snillingar í lágkúrunni

Jón Sigurður Eyjólfsson skrifar: Snillingar í lágkúrunni
EyjanFastir pennar
20.05.2024

Svarthöfði skrifar: „Geislavirka“ fórnarlambið, Katrín Jakobsdóttir

Svarthöfði skrifar: „Geislavirka“ fórnarlambið, Katrín Jakobsdóttir
EyjanFastir pennar
16.05.2024

Þorsteinn Pálsson skrifar: Þeir slá úr og í

Þorsteinn Pálsson skrifar: Þeir slá úr og í
EyjanFastir pennar
11.05.2024

Sigmundur Ernir skrifar: Áhugafólk um okur á Íslandi

Sigmundur Ernir skrifar: Áhugafólk um okur á Íslandi