Skýrsla Íslandsbanka um íbúðamarkaðinn hér á landi kom út í gær. Þar segir meðal annars, að aldrei hafi verið eins dýrt að eignast íbúðir undir 70 fermetrum á Íslandi en nú um þessar mundir.
Að sama skapi er lýðfræðileg þróun með þeim hætti að eftirspurn eftir íbúðum og þá sérstaklega smærri eignum hefur aukist.
Þá segir í skýrslu Ísandsbanka að erfiðara sé að kaupa sína fyrstu eign í dag en áður hefur verið miðað við laun, þar sem launaþróun unga fólksins hafi verið lægri en annarra aldurshópa.
Meðalfermetraverð eigna undir 70 fermetrum á höfuðborgarsvæðinu er rúmlega 572 þús. kr. og hefur aldrei verið hærra að raunvirði. Verð slíkra eigna er 20% hærra en þegar það náði hæst í síðustu uppsveiflu.
TIl samanburðar eru dýrustu íbúðir landsins sem fyrr staðsettar í miðbæ Reykjavíkur en þar er meðalfermetraverð um 564 þús. krónur.
Hlutfall fyrstu kaupenda hefur þó aukist töluvert síðustu ár og var 26% af öllum fasteignakaupum árið 2018. En þó býr enn töluverður fjöldi einstaklinga á aldrinum 25-29 ára í foreldrahúsum, hlutfallslega fleiri en í nágrannaríkjum Íslands.
Í núverandi uppsveiflu hafa litlar eignir undir 70 fermetrum hækkað um 77% á höfuðborgarsvæðinu og 75% á landsbyggðinni, langmest allra eigna. Þar að auki er smáíbúðaálag 24% á höfuðborgarsvæðinu um þessar mundir og hefur aldrei verið hærra, samkvæmt skýrslu Íslandsbanka.
Til samanburðar er miðbæjarálagið 22% sem stendur. Hæst varð álagið 32% árið 2015 en hefur lækkað síðan sem bendir til þess að álagið hafi náð sársaukamörkum.
Hafa stjórnvöld tilkynnt um tillögur að sértækum aðgerðum til handa fyrstu kaupendum og tekjulágum til að auðvelda þeim að eignast heimili, en þar á meðal eru svokölluð startlán hvar ríkið veitir viðbótarlán með háum veðhlutföllum og hagstæðum vöxtum.
Um 8.000 manns hafa nýtt sér eldri úrræði stjórnvalda til fyrstu kaupa með séreignasparnaði. Frá því lögin tóku gildi hefur útgreiðsla séreignasparnaðar verið um 1,7 milljarðar eða um 210 þús.kr. að meðaltali á hvern einstakling. Þá hefur ráðstöfun inná lán numið ríflega 2 milljörðum.
