Nokkuð hefur borist af athugasemdum við áætlun um mat á umhverfisáhrifum umfangsmikils vindorkuvers sem til stendur að reisa á Brekknaheiði og Sauðaneshálsi á Langanesi. Meðal þeirra sem senda inn athugasemdir eru landeigendur sem eiga jörð skammt frá fyrirhuguðu framkvæmdasvæði. Jörðin hefur verið í eigu sömu fjölskyldu allt frá árinu 1795 en í athugasemdinni er vindorkuverinu mótmælt og tekið sérstaklega að ekki standi til að selja landið fyrir skammtímagróða einnar kynslóðar.
Eins og DV hefur áður greint frá er fyrirhugað að vindorkuverið verði nokkuð umfangsmikið en gert er ráð fyrir að það muni samanstanda af 74 vindmyllum sem verði hátt í 210 metrar á hæð. Vindmyllurnar eiga að skila alls 532,8 megavöttum af orku.
Áhyggjur af sjónmengun vegna tuga vindmylla sem til stendur að reisa skammt frá Þórshöfn
Framkvæmdasvæðið nær frá Sauðaneshálsi sem er skammt austur af þorpinu á Þórshöfn og suður á Brekknaheiði. Um fimm kílómetra í vestur frá heiðinni, undir Brekknafjalli, er bújörðin Syðri-Brekkur. Á jörðinni er rekinn sauðfjárbúskapur en hún hefur verið í eigu sömu fjölskyldu frá árinu 1795, í 231 ár, og hefur hver kynslóð tekið við af annarri í öll þessi ári. Syðri-Brekkum var skipt í tvö býli á áttunda áratug síðustu aldar, Syðri-Brekkur I og Syðri-Brekkur II en eftir því sem DV kemst næst hefur landlýsing fyrir bæði býlin verið sú sama.
Dagur Indriðason ritar athugasemdina af hálfu landeigenda að Syðri-Brekkum I.
Í athugasemdinni eru fjölmörg atriði við vindorkuverið gagnrýnd. Í fyrsta lagi segir að ekki þurfi að deila um að veruleg sjónræn áhrif verði. Hinar 210 metra háu vindmyllur muni sjást alls staðar á svæðinu og gjöreyðileggja ásýnd alls sveitarfélagsins auk þess sem verkefnið skaði önnur möguleg verkefni framtíðarinnar svo sem þjóðgarð á svæðinu. Vindmyllugarðurinn sé staðsettur í um 130-180 metra hæð yfir sjávarmáli og því verði vindmyllurnar í raun í um 360 metra hæð yfir sjávarmáli. Minnt er á að Gunnólfsvíkurfjall sé hæsta fjall á svæðinu, 719 metrar, og þar með sé um helminginn af hæð fjallsins að ræða.
Bent er á að í ákveðnum vindáttum muni verða vart við töluverðan hávaða frá vindmyllunum. Þau sem hafi heimsótt nágrannaríki Íslands þar sem vindorka hafi verið beisluð eigi að kannast við það.
Þegar kemur að mengun er bent á í athugasemdinni að spaðar vindmylla séu iðulega gerðir úr trefjaplasti sem tætist úr spöðunum með tímanum og blási út í umhverfið. Vindmyllur þurfi líka mikið af olíu og spurt er hvaða ráðstafanir eigi að gera ef olíuleki komi upp.
Vísað er einnig til þess í athugasemdinni að rekstur vindorkuvera í nágrannaríkjunum hafi gengið brösuglega. Það sé reynsla Norðmanna að vindorkuver séu iðulega umfangsmeiri og kostnaðarsamari í uppsetningu en áætlanir geri ráð fyrir og þau skili litlum skatttekjum og ýti undir hækkun raforkuverðs.
Segir einnig í athugasemdinni að svæðið þar sem til stendur að reisa vindmyllurnar sé á köflum blautt yfirferðar og melarnir leirkenndir. Efnistaka á svæðinu sé að mjög skornum skammti ef einhver og því sé ljóst að flytja þurfi gríðarlegt magn efnis á svæðið til að gera vegi og undirstöður sem þurfi að steypa undir hverja og eina vindmyllu. Ráðast þurfi síðan í miklar vegaframkvæmdir til að koma vindmyllunum á svæðið. Allt þetta hljóti að hækka kostnaðinn.
Bent er á að enginn á svæðinu sé með næga menntun eða þjálfun til að annast umhirðu og rekstur vindmyllanna eftir að framkvæmdum sé lokið. Jákvætt sé vissulega að nýtt fólk flytji á svæðið til að sinna nýjum störfum en fórnarkostnaðurinn af því sé meiri en ávinningurinn.
Fullyrt er í athugasemdinni að algengt sé í nágrannalöndum Íslands að vindmyllur brenni og þá sérstaklega ef þær þurfi að vera mikið í bremsu ef vindur fari yfir 25 metra á sekúndu, sem ekki sé óalgengt á Langanesi.
Hversu algengir brunar eru í vindmyllum virðist við fyrstu sýn vera nokkuð á reiki. Árið 2014 leiddi rannsókn tveggja breskra háskóla og sænskrar rannsóknastofnunar í ljós að brunar í vindmyllum voru um 10 sinnum algengari en opinberar tölur vindorkuiðnarins gáfu til kynna en hvort það hafi breyst síðan er DV ekki kunnugt um.
Minnt er á í athugasemdinni eins og raunar er gert í fleiri athugasemdum, sem lagðar hafa verið fram, að uppi séu áætlanir um að koma á þjóðgarði á svæðinu og samhliða því styrkja ferðaþjónustuna á þessum slóðum. Vindorkuver sé í beinni andstöðu við slíkar áætlanir.
Þegar kemur að landbúnaði er í athugasemd landeigenda að Syðri-Brekkum I minnt á að í aðalskipulagi sé svæðið skilgreint sem landbúnaðarsvæði sem það sé í raun og veru enda með öllu ógirt afréttarland. Landbúnaður á svæðinu hafi aldrei staðið jafn höllum fæti og verkefnið muni ekki að neinu leiti styðja við landbúnað. Á hverju hausti smali landeigendur á Syðri Brekkum fé heim í beinni línu þvert á fyrirhugaðan vindmyllugarð og ekki sé fyrirséð að það hafi jákvæð áhrif á smalamennsku á svæðinu.
Loks er mælt með því að orku verði í þess stað aflað með rennslisvirkjunum í ám á svæðinu sem eigi að hafa mun minna rask í för með sér fyrir umhverfið.
Loks er í athugasemdinni gagnrýnd ásælni annarra í Syðri-Brekkur.
Fyrir nokkrum árum hafi verkfræðistofan Efla tekið sig til í samvinnu við Langanesbyggð og hannað vindmyllugarða víða á Langanesi, þar á meðal í landi Syðri-Brekkna. Hvorki landeigendur Syðri-Brekkna I eða II hafi verið spurðir álits eða upplýstir um það. Efla hafi verið dyggilega studd af þáverandi sveitarstórn og oddvita þess tíma. Minnt er á að enginn væri ánægður með að unnið væri að hönnun einhvers í eigin landi án þeirra samþykkis eða vitneskju.
Einnig kemur fram í athugasemdinni að ábúendur á Syðri-Brekkum I og II og fleiri jörðum í nágrenninu muni verða fyrir sjónmengun, skuggaflökti og hljóðmengun sem nái langt inn á þeirra land. Það hafi verið til umræðu að hefja ferðamennsku á Syðri-Brekkum I og ferðast með ferðamenn um landið til að njóta kyrrðar og náttúru á eigin landi. Sá möguleiki verði auðsjáanlega ekki fyrir hendi nái áform þessi fram að ganga. Landeigendur áskilji sér rétt til að verja sig verði framkvæmd þessi að veruleika.
Segir loks að ýmsir aðilar hafi sett sig í samband við landeigendur á Syðri-Brekkum til að reyna að landa samningum. Þá er væntanlega átt við tilraunir til kaupa landið af fjölskyldunni en tekið er fram að því hafi verið hafnað alfarið af eftirfarandi ástæðu:
„Á Syðri-Brekkum hefur verið stundaður sauðfjárbúskapur þar sem sama ættin hefur búið frá föður til sonar síðan 1795. Landið verður ekki selt til skyndigróða einnar kynslóðar á kostnað náttúrunnar.“
