Höfundar rannsóknarinnar, Kristín Fjóla Jónsdóttir læknanemi, Hildur Jónsdóttir læknir og Einar S. Björnsson læknir, eru ómyrkir í máli í niðurstöðum sínum:
„Ef hugmyndir um aukið aðgengi almennings að áfengi ná fram að ganga, svo sem að selja áfengi í matvöruverslunum, má gera ráð fyrir aukinni vanheilsu af völdum áfengistengdra sjúkdóma, hærri dánartíðni og auknum kostnaði sem fellur á Landspítalann og heilbrigðiskerfið í heild sinni.“
Í rannsókninni kemur fram að áfengistengdar innlagnir á Landspítalann á tímabilinu hafi verið 2.925 hjá 1.779 einstaklingum. Af þeim 1779 sem lögðust inn var fjöldi karla 1.168 (66%) og fjöldi kvenna 611 (34%). Algengustu sjúkdómsgreiningarnar voru geð- og atferlisraskanir og lifrar- og brissjúkdómar.
Árið 2005 voru þessar innlagnir 34 á hverja 100.000 íbúa en árið 2005 voru þær komnar upp í 64 á hverja 100.000 íbúa.
Bent er á það í rannsókninni að skaðleg notkun áfengis valdi mikilli sjúkdómsbyrði og hafi verið talinn orsakaþáttur í yfir 200 sjúkdómum.
„Á heimsvísu deyja um þrjár milljónir manna á hverju ári vegna skaðlegrar notkunar áfengis en það jafngildir 5,3% af öllum dauðsföllum. Auk velþekktra afleiðinga ofnotkunar áfengis á ýmis líffæri, svo sem lifur, bris, hjarta og taugakerfi, fylgir áfengisneyslu aukin hætta á áverkum sem hljótast af umferðarslysum og öðrum slysum, ofbeldi og sjálfsvígum.“
Engilbert Sigurðsson, sérfræðingur í geðlækningum, skrifar ritstjórnargrein um niðurstöður rannsóknarinnar í Læknablaðið. Í henni segir hann að niðurstöðurnar séu mikilvægar en komi því miður ekki á óvart í ljósi þróunar áfengisneyslu hér á landi á síðustu áratugum og þess heilsubrests sem þekkt er að fylgi slíkri aukningu.
Engilbert segir að þessi fjölgun innlagna sé mikil áskorun fyrir okkur Íslendinga á tímum viðvarandi skorts á legurýmum á Landspítalanum, ekki aðeins vegna þess vaxandi álags sem heilbrigðisþjónustan glímir við, heldur einnig vegna stöðugs aðhalds og sparnaðarkröfu sem spítalinn hefur búið við og mun búa við um ófyrirséða framtíð.
„Áætlaður kostnaður við innlagnirnar á rannsóknartímabilinu er metinn 11 milljarðar króna. Sá fjölþætti heilsubrestur og sú sálfélagslega byrði sem fjölgun áfengistengdra innlagna endurspeglar kallar á samstilltar aðgerðir til að draga úr neyslu áfengis hér á landi til framtíðar,” segir Engilbert meðal annars.
Í rannsókninni er vísað í tölur frá Hagstofu Íslands sem sýna að milli áranna 1980 og 2016 hafi áfengisneysla á Íslandi aukist um 73% ef horft er til alkóhóllítra á íbúa 15 ára og eldri. Mælt í hreinum vínanda á íbúa 15 ára og eldri var neyslan 4,3 lítrar árið 1980, 6,1 árið 2000 og 7,5 lítrar árið 2016.
„Í tölum frá Embætti landlæknis um áfengisnotkun Íslendinga frá árinu 2018 til og með ársins 2022 kemur fram að á þessu fimm ára tímabili var salan 7,7 lítrar á hvern íbúa 15 ára og eldri árið 2018 en næstu tvö árin dró úr sölunni. Salan jókst svo aftur og árið 2021 var hún komin upp í 8,5 lítra og 8,1 lítra árið 2022. Þannig hefur orðið um það bil tvöföldun á áfengisneyslu á Íslandi á síðustu áratugum, frá um það bil fjórum lítrum á mann árið 1980 til um það bil 8 lítra á mann 2022,“ segir í rannsókninni.
