Þágufallssýki varð fyrir skömmu að umræðefni í Facebook-hópnum Málspjall. Tilefnið var útvarpsviðtal við rithöfundinn Björn Halldórsson, í þættinum „Bara bækur“ á Rás 1. Björn var að senda frá sér skáldsöguna „Ókunnugt fólk“ og ræddi um verkið í viðtalinu. Kona ein, meðlimur í Málspjallinu, hlustaði á viðtalið og hnaut um málfarsvillu hjá höfundinum. Hún skrifaði eftirfarandi færslu í Málspjallið:
„Ó ó ... var að hlusta á viðtal við rithöfund sem var að segja frá nýútkominni bók sinni og tvítók: Þeim langar ... þeim langar. Nú langar "mér" ekkert til að lesa þessa bók eftir þetta. Er kannski full viðkvæm fyrir þessu eða hvað?“
Meðlimir hópsins voru ekki á einu máli um réttmæti gagnrýninnar, sumir töldu þetta smámunasemi, meðal annars Egill Helgason, sem sagði:
„Æ þetta skiptir ekki nokkru máli.“
Þessi kona er hins vegar sammála færslunni:
„Skil þig fullkomlega! Læsi ekki verk eftir þennan rithöfund!“
„Sorglegt og óþægilegt,“ sagði síðan annar þátttakandi í umræðunni.
Stjórnandi hópsins, Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus, birti færslu daginn eftir þar sem hann sagði málfarsfordóma vera óboðlega. Hann bendir á að orðalagið „þeim langar“ sé yfir 100 ára gömul málbreyting sem orðin sé að eðlilegu máli hjá stórum hluta þjóðarinnar. Þetta orðfæri sé orðið að málvenju mjög margra. Eiríkur segir einnig:
„Það eru auðvitað ótrúlegir og óþolandi fordómar að dæma bók af einu orðalagi höfundar í viðtali, en lýsir vel þeirri sérkennilegu stöðu sem þessi málbreyting hefur í huga margra. Það er jafnvel eins og fólk sem talar þannig verði „óhreint“ eins og dæmið sem hér er til umræðu sýnir.“
Höfundurinn særður
Rithöfundurinn umtalaði, Björn Halldórsson, birti yfirlýsingu í Málspjallinu í dag og þar viðurkennir hann að þessi umræða hafi sært sig. Sjálfur hafi hann verið stressaður yfir viðtalinu því hann óttaðist að hafa ekki staðið sig nægilega vel í að fjalla um þessa bók sem hann hafði unnið að í 4-5 ár. Viðtalið hafi hins vegar komið vel út en aðfinnslurnar í Málspjallinu orðið til þess að hann hafi tímabundið gengið úr hópnum:
„Mér var létt eftir að hafa hlustað á viðtalið, fannst það koma bara ágætlega út og Jói í Bara bækur fara með okkur á forvitnilegar slóðir. Það var því heldur svekkjandi seinna um kvöldið þegar ég sá að hér inni hafði sprottið upp umræða þar sem nokkrir meðlimir þessa hóps lýstu því yfir að sökum þessa viðtals væru þeir búnir að afskrifa bókina mína og mig sem höfund algjörlega og myndu aldrei lesa bókstaf eftir mig. Ekki út af neinu sérstöku sem ég sagði, heldur út af því að ég hafði gerst sekur um að nota vitlaust fall í talmáli mínu. „Sorglegt og óþægilegt“, eins og einn meðlimur Málspjallsins orðaði það.
Ég gerði mitt besta til að gera lítið úr þessu, jafnvel hlæja að þessum nettröllum, en sannleikurinn er sá að þetta særði mig, nógu mikið a.m.k. til að ég gekk úr grúppunni, jafnvel þótt margir hafi stokkið til varna fyrir mig og bókina mína. Ástæðan fyrir því að ég tók þetta svona nærri mér er líklega að þetta er ekki í fyrsta (og líklega ekki í síðasta) sinn sem ég fæ að heyra að tungumálið sem ég hef lesið, talað og skrifað alla mína ævi sé ekki nógu gott og ég þar með ekki gjaldgengur fulltrúi þess.“
Björn segist hafa byrjaði að fást við skriftir á unga aldri og hafi þá skrifað mikið á ensku. Hann hafi haft þá ranghugmynd að á íslensku mætti ekki gera mistök og skrif hans stæðust engan veginn þær kröfur sem gerðar væru um rétt mál. Hann hafi hins vegar smám saman sigrast á þessari ranghugmynd og gert sér grein fyrir því að nauðsynlegt væri að fá að gera mistök þegar maður þróar skrif sín. Hann bendir á að ef við viljum að komandi kynslóðir haldi áfram að tjá sig á íslensku þá þurfi þau að upplifa að þau eigi hlut í tungumálinu. Ekki sé rétt að slá á puttana á þeim og afskrifa allt sem þau segja af því að þau séu ekki að tala „rétt“ mál.
