Úrskurðarnefnd velferðarmála hefur fellt úr gildi ákvörðun Vinnumálastofnunar um að svipta mann tímabundið atvinnuleysisbótum þar sem hann hafði sagt upp starfi sínu. Bar maðurinn því við að hann hefði passað illa inn í menninguna á vinnustaðnum og vegna þess og af ýmsum öðrum ástæðum hefði honum liðið sífellt verr í vinnunni. Sagði hann einnig að vinnuveitandinn hefði skert kjör hans sem hefði aukið enn frekar á vanlíðunina.
Maðurinn sótti um atvinnuleysisbætur vorið 2025. Umsóknin var samþykkt en manninum var tilkynnt að þar sem hann hefði hætt sjálfur í starfi sínu yrði fyrsta greiðsla bótanna ekki fyrr en að tveimur mánuðum liðnum.
Í kæru mannsins kom fram að hann hefði byrjað í umræddu starfi í október 2024. Hann hafi fljótlega skynjað að hann passaði illa inn í menningu vinnustaðarins en sú tilfinning hafi aukist með tímanum og hafi haft neikvæð áhrif á líðan hans í starfi. Fljótlega eftir áramótin 2024-2025 hafi yfirmaður hans tilkynnt honum að framvegis yrði honum greitt eftir tímakaupi í stað mánaðarlauna eins og kveðið hefði verið á um í ráðningarsamningi. Ráðningarsamningnum hafi þó ekki verið breytt. Þessi breyting á fyrirkomulagi hafi haft í för með sér launalækkun. Hann hafi ekki fengið afhenta launaseðla.
Maðurinn sagði að um vorið 2025 hafi hann ítrekað veikst af öndunarfærasýkingum sem hefðu leitt til berkjubólgu og því hafi hann verið frá vinnu í töluverðan tíma. Þegar hann hafi snúið aftur til vinnu hafi hann upplifað kaldar og óvinsamlegar móttökur. Hann hafi orðið var við að vinnuaðstaða hans hafi endurtekið verið færð til og framkoma í hans garð hafi verið dónaleg. Hann hafi frétt af því að yfirmaður hefði logið að samstarfsfólki hans um ástæðu fjarverunnar. Þetta hafi átt sér stað um það leyti sem ráðningarstyrkur Vinnumálastofnunar til fyrirtækisins hafi runnið út.
Í kjölfarið hafi verið farið fram á að hann myndi gerast verktaki hjá fyrirtækinu í stað þess að vera launþegi. Maðurinn sagði að það hefði leitt til kjaraskerðingar og á þessum tímapunkti hafi vanlíðan hans í starfi verið mikil. Þann 1. apríl 2025hafi hann ekki fengið greidd laun og þá hafi uppgötvast að desemberuppbót fyrir 2024 hefði ekki verið greidd. Hann hafi ítrekað reynt að ná tali af yfirmanni sínum til að ræða þessi atriði en án árangurs. Á þessum tímapunkti hafi hann upplifað sig ráðþrota. Vandamál hans hafi verið rótgróin í menningu fyrirtækisins og hann hafi ekki séð neina framtíð fyrir sig innan þess. Maðurinn sagðist hafa talið ósennilegt að hann gæti treyst yfirmanni til að ráða bót á aðstæðum, enda hafi hann upplifað yfirmanninn sem óheiðarlegan og rót þeirrar framkomu sem honum hefði verið sýnd.
Maðurinn sagði að fyrr um vorið hafi honum boðist annað starf en á þeim tímapunkti hafi hann enn staðið í þeirri trú að ástandið í þáverandi starfi myndi batna og þar sem nýja starfið hafi ekki hentað honum jafnvel hafi hann afþakkað boðið. Boðið hafi þó áfram staðið opið. Í lok apríl hafi andleg líðan hans verið komin í þrot og hann hafi áttað sig á því að hann þyrfti ekki að þrauka svo fjandsamlegar starfsaðstæður þegar annað starf stæði honum til boða. Hann hafi loksins náð sambandi við yfirmann símleiðis og sagt upp starfinu. Yfirmaðurinn hafi glaðlega tekið við uppsögninni.
Í framhaldi af því hafi verkefnastaða tilvonandi atvinnurekanda ekki reynst nægileg góð á þeim tímapunkti til að standa við ráðningu. Hann hafi því sótt um atvinnuleysisbætur. Við uppsögn hafi yfirmaðurinn heitið því að gera upp ógreidd laun en það hafi ekki gengið eftir. Maðurinn sagði stéttarfélag sitt vera með opið mál í vinnslu gagnvart umræddum atvinnurekanda fyrir hans hönd.
Taldi maðurinn að Vinnumálastofnun hefði látið hjá líðast að afla upplýsinga um stöðu hans og því ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni í málinu.
Vinnumálastofnun sagði meðal annars í sínum andsvörum að fyrir beiðni mannsins hefði ákvörðunin verið endurskoðuð fjórum sinnum og í hvert sinn hafi hann bætt við skýringum, sem hafi ekki dugað til að breyta ákvörðuninni. Vísaði stofnunin í ákvæði laga um að þeir sem hætti í vinnu án gildra ástæðna fái ekki atvinnuleysisbætur fyrr en að tveimur mánuðum liðnum. Það sé matskennt hvað teljist vera gildar ástæður. Ekki yrði séð að maðurinn hafi gert nokkra tilraun til úrbóta áður en hann hætti og hann hafi heldur ekki tryggt sér nýtt starf. Ástæðurnar sem hann hafi gefið fyrir uppsögninni gætu því ekki talist gildar.
Úrskurðarnefnd velferðarmála tekur undir það með manninum að Vinnumálastofnun hafi ekki sinnt þeirri rannsóknarskyldu sem hvíli á stofnuninni samkvæmt stjórnsýslulögum. Samkvæmt lögunum hvíli sú skylda á stjórnvaldi að sjá til þess að eigin frumkvæði að mál séu nægjanlega upplýst áður en ákvörðun sé tekin í því. Markmið rannsóknarreglunnar sé að tryggja að stjórnvaldsákvarðanir verði bæði löglegar og réttar. Ekki sé að sjá af gögnum málsins að Vinnumálastofnun hafi gætt að þeirri skyldu sinni, enda hafi í engu verið brugðist við skýringum mannsins áður en hin kærða ákvörðun hafi verið tekin, svo sem með því að óska eftir frekari upplýsingum frá fyrrum vinnuveitanda hans.
Ákvörðun um að svipta manninn bótum í tvo mánuði var því felld úr gildi og lagt fyrir Vinnumálastofnun að taka málið fyrir að nýju.
