Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur staðfest ákvörðun byggingarfulltrúa Reykjavíkurborgar um að svokallaður svalapallur sem reistur var við hús í vesturbæ borgarinnar fái að standa, eftir að hafa áður fyrirskipað niðurrif hans. Pallurinn var reistur árið 1985 án þess að nokkurn tímann hefði verið sótt um byggingarleyfi.
Nágranni eiganda hússins kærði ákvörðun byggingarfulltrúans um að aðhafast ekkert í málinu en lóð nágrannans liggur austan megin við húsið þar sem svallapallurinn stendur. Pallurinn er í um 1,2 metra fjarlægð frá mörkum lóðanna og 3 metra frá húsi eigandans. Í deiliskipulagi fyrir svæðið, sem er frá 2007, segir að að heimilt sé að byggja svalir eða viðbyggingu en áskilið sé samþykki lóðarhafa aðlægrar lóðar þegar byggja eigi nær lóðarmörkum en 3 metra.
Svalapallurinn var eins og áður segir reistur árið 1985 en árið 2010 gerði byggingarfulltrúi Reykjavíkurborgar eigandanum að fjarlægja svalapallinn eða sækja um byggingarleyfi fyrir honum. Í kjölfarið sótti eigandinn um byggingarleyfi en umsókninni var synjað af byggingarfulltrúa á þeim grundvelli að ekki lægi fyrir samþykki áðurnefnds nágranna. Sú ákvörðun var kærð til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála sem hafnaði kröfu um ógildingu hennar. Í afgreiðslu byggingarfulltrúa var tekið fram að fjarlægja skyldi svalapallinn en yrði það ekki gert yrði þvingunarúrræðum beitt.
Ekkert varð hins vegar af því að þeim væri beitt. Svalapallurinn stendur enn og eigandinn hefur gert endurbætur á honum. Síðastliðið sumar sendi hinn ósátti nágranni fyrirspurn til Reykjavíkurborgar þar sem óskað var upplýsinga um hvort leyfi hafi verið veitt án grenndarkynningar og samþykkis nágranna. Var því svarað til að slíkt leyfi hafi ekki verið veitt og spurði hann þá hvort borgin ætlaði sér að aðhafast eitthvað í málinu. Svar byggingarfulltrúa var að engum þvingunarúrræðum yrði beitt og lagði nágranninn þá fram kæru til nefndarinnar.
Vildi nágranninn meina í kærunni að um hefðbundar svalir væri að ræða og að samkvæmt deiliskipulaginu væri samþykki hans nauðsynlegt. Krafðist hann þess að fyrri ákvörðun borgarinnar, um að fjarlægja skyldi mannvirkið, yrði framfylgt með beitingu þvingunarúrræða.
Reykjavíkurborg vísaði til þess að samkvæmt byggingarreglugerð væri pallur við mannvirki undanþeginn byggingarleyfi. Svalapallurinn félli að ákvæðum deiliskipulags og byggingarreglugerðar að öllu leyti nema því að áskilið samþykki núverandi eigenda aðliggjandi lóðar lægi ekki fyrir vegna nálægðar við lóðarmörk. Svalapallurinn hafi verið reistur árið 1985 en borgin verið meðvituð um tilvist hans allt frá árinu 2006. Þrátt fyrir að eiganda hafi verið gert að sækja um byggingarleyfi, þar sem um óleyfisframkvæmd hafi verið að ræða á sínum tíma, hafi byggingarfulltrúi ekki talið tilefni til að beita þvingunarúrræðum vegna svalapallsins. Minnti borgin einnig á að henni væri samkvæmt lögum ekki skylt að beita þvingunarúrræðum. Heildstætt mat á aðstæðum hefði farið fram og þar sem svalapallurinn væri 3 metra frá húsi nágrannans uppfyllti það allar öryggiskröfur til að mynda með tilliti til brunaöryggis.
Eigandi hússins og svalapallsins vildi meina í sínum andsvörum að þegar pallurinn var byggður um miðjan níunda áratug síðustu aldar hafi það verið í samræmi við gildandi skipulag þess tíma og þágildandi byggingarreglugerð. Fyrri nágrannar hafi ekkert haft að athuga við svalapallinn og þar sem húsið væri aðeins 2 metra frá lóðarmörkunum væri augljóst að það væri ekki mögulegt að hafa svalapallinn meira en þrjá metra frá þeim. Að fjarlægja pallinn væri verulega íþyngjandi. Benti eigandinn einnig á að á milli húsanna stæðu há og þétt tré sem mynduðu náttúrulegt skjól og sjónvörn. Pallurinn hefði þannig hvorki áhrif á friðhelgi eða útsýni nágrannans né valdi sjónmengun.
Nágranninn sendi inn frekari athugasemdir og ítrekaði þá röksemd sín að um væri að ræða svalir en ekki svalapall sem væri villandi hugtak. Þegar mannvirkið var reist hafi byggingarreglugerð kveðið á að leyfi þyrfti fyrir því að reisa svalir. Vegna endurbóta væri enn fremur hægt að skilgreina mannvirkið sem nýtt og því félli það undir deiliskipulagið frá 2007 um að byggingarhlutar við hús skuli vera lágmark þrjá metra frá lóðarmörkum nema samþykki lóðarhafa liggi fyrir og ljóst sé að mannvirkið sé aðeins 1,2 metra frá lóðarmörkum. Fyrri ákvarðarnir borgarinnar hafi staðfest ósamræmið við deiliskipulagið. Ítrekað ónæði væri af mannvirkinu.
Borgin andmælti því að um svalir væri að ræða. Mannvirkið væri pallur eða verönd, reist á stólpum, með gólfflöt um það bil 1,5 metra yfir jarðvegi. Það væri hvorki útkragandi frá burðarkerfi hússins né samþætt burðarvirki þess. Undir pallinum væri opið rými og engin lokuð bygging. Þar með væri ekki hægt að skilgreina mannvirkið sem svalir þar sem í byggingarreglugerð og samkvæmt skipulagsframkvæmdum væru svalir yfirleitt hluti byggingar, staðsettar á efri hæðum og hafi sambærileg grenndar- og brunatæknileg áhrif og aðrir útstæðir byggingarhlutar. Hið umdeilda mannvirki væri hins vegar að formi, hæð og notkun mun líkari palli eða verönd.
Í niðurstöðu úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála er tekið undir með Reykjavíkurborg um að henni beri ekki lagaskylda til að beita þvingunarúrræðum í málinu.
Segir nefndin ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík um að beita ekki þvingunarúrræðum vegna umræddra óleyfisframkvæmda hafa verið byggða á því að þar sem mæling hafi leitt í ljós að fjarlægð frá umræddum svalapalli að útvegg fasteignar nágrannans væri yfir 3 metra yrði ekki séð að öryggis- eða almannahagsmunum væri ógnað. Þá hafi jafnframt komið fram af hálfu Reykjavíkurborgar að heildstætt mat hafi farið fram á nauðsyn þess að beita þvingunarúrræðum, með tilliti til þeirra hagsmuna sem slík úrræði skuli gæta og með hliðsjón af meðalhófi og réttmætum væntingum eiganda svalapallsins.
Segist nefndin telja að sú ákvörðun að leyfa svalapallinum að standa hafi verið studd málefnalegum rökum sem ekki sé efni til að hnekkja. Hið 40 ára gamla mannvirki, sem áður hafði verið krafist niðurrifs á, fær því að standa áfram.
