„Þetta myndi maður kalla bara tilfinningalegt ofbeldi og andlegt ofbeldi, þetta er bara hreint og beint ofbeldi gagnvart barninu,“
segir Valgerður Halldórsdóttir félags- og fjölskylduráðgjafi um tilvik þegar foreldri úthúðar hinu foreldrinu í viðurvist barns þeirra.
Valgerður sem er viðmælandi Kiddu Svarfdal í Fullorðins ólst sjálf upp við að búa í einhverri útgáfu af stjúpfjölskyldu. Hún hefur haldið úti heimasíðunni stjuptengsl.is síðan árið 2004 og hefur sérhæft sig í að hjálpa stjúpfjölskyldum.
„Það er annað mál að upplýsa: „Pabbi þinn er fíkill og það er þess vegna sem þú ferð ekki til hans. Þegar hann er í lagi þá gengur það upp. Það er allt annað. En ef pabbi þinn er bara fífl og fáviti yfirhöfuð og maður veit ekkert af hverju. Þetta er allt annar hlutur.
Að vera með þennan talsmáta fyrir framan börn er bara mjög mjög ljótt. Ef ég er með tortryggni gagnvart föður mínum af því hann er fífl og fáviti og mömmu finnst það. Oft er það þannig að börn eiga góð kynni af foreldrum sínum og vita betur, en þau þora ekki að fara á milli.“
Valgerður segir það mjög slæmt ef það er markviss tilgangur með slíku tali að koma í veg fyrir umgengni.
„Og svara ekki síma, vera ekki til staðar, þá ertu náttúrlega að gera allt erfitt. Ef ég get til dæmis aldrei ákveðið mig hvenær er sumarfríið, eða ég get aldrei svarað hvort ég verði heima þegar þú ert að sækja barnið eða ég er búin að sækja það í leikskólann þú verður að sækja það. Þetta eru bara svona tálmunartilburðir.“
Valgerður segir framkomu sem þessa mjög slæma. Kidda rifjar upp að þegar við erum börn þá trúum við að foreldrar okkar segi alltaf satt. „Ég man eftir því þegar fattaði að foreldrar mínir voru ekki fullkomnir og þau höfðu ekki alltaf rétt fyrir sér. Þá var ég orðin stór. Maður hélt einhvern veginn alltaf að maður fengi réttu upplýsingarnar.“
Valgerður segir að oft sé eins og mæðrum finnist þær eiga meiri umgengnisrétt en feður.
„Það er eins og þessi börn hafi verið eingetin og þú sért að gera pabbanum greiða að fá barnið. Það er annað með litlu börnin, brjóstabörnin. En þetta er bara sjónarmið sem er ekki gilt. Auðvitað þegar þú talar illa um foreldri og þú ert með svip og tón þá ertu að stýra og stjórna sjónarmiðum barnsins og það er náttúrlega mjög neikvætt.“
Valgerður tekur sem dæmi þegar foreldri vill sækja barn fyrr af leikskóla, til dæmis klukkustund fyrr, og það er gert mikið mál úr því. Eða barn sofi heima hjá foreldri, frekar en ömmu.
„Auðvitað ef vantar tengslin þá er þetta erfitt. Maður hendir ekki bara börnum einhvern veginn ef vantar tengsl. Að öðru leyti er þetta bara stjórnsemi.
Fyrir börn að eiga stórt og gott bakland er ómetanlegt. Hvort sem það er í föður- eða móðurfjölskyldu, eða stjúpfjölskyldu. Þetta er allt gríðarlega mikilvægt. Ég hef bakland, mér líður vel, ég er elskuð, ég er eftirsótt, þetta skiptir allt máli. Þess vegna er rosalega sorglegt ef í sumum tilvikum mæður eru þarna staddar, ég skil vel ef þær vantreysta ef er neysla í gangi. En ef það er ekki og þær eru bara ógeðslega pirraðar, af því hann gerði þetta og sagði hitt, og mamma hans sagði eitthvað einu sinni og þess vegna er hægt að taka hann út af sakramentinu að eilífu, þá þarf maður að staldra við og hugsa.“
„Ef þú ert að gera þetta og börn eru ekki að fara milli heimila og þú ert komin með nýjan maka. Makinn er fyrst og fremst í þessu sambandi út af þér. Þið þurfið líka tíma saman sem par. Og barnið græðir á því að þið séuð í góðu sambandi. Þetta virkar í allar áttir.
Ef maður er staddur þarna í mörg ár þá er maður ekki almennilega skilinn. Ef þú getur hleypt þessari manneskju svona upp í tilfinningalífi þínu í mörg ár út af einhverju þá ertu ekki búinn að klára þetta. Ef það er eitthvað alvarlegt að þá er það bara barnaverndarmál. Ef þú óttast um velferð barnsins þá afhendir þú það ekki hverjum sem er.
Ef ég sæti hér í dag með þvílíka gremju um leið og ég fer að tala um þennan mann þarna sem ég skildi við, og ég væri komin með viprur og tón, þá er ég enn með hann í taugakerfinu. Þá þarf ég að hugsa: „Langar mig að vera þarna, er þetta áhugavert fyrir maka minn að finna það að ég geti lagst á hliðina um leið og einhver er nefndur á nafn.“ Þá myndi ég segja nú skalt þú fara að vinna aðeins í sjálfri þér, kláraðu þennan skilnað.“
