Hin svokallaða Reykjavíkurleið í leikskólamálum var samþykkt í borgarstjórn í gær. Felst hún ekki síst í að fyrstu sex tímar hvers dags verða gjaldfrjálsir en eftir það bætist við gjald fyrir hvern hálftíma sem börn dvelja á leikskólum umfram það. Gjaldið fer stighækkandi eftir því sem þessi umframdvöl lengist en tekjulágum og einstæðum foreldrum verður boðið upp á afslætti. Óhætt er að segja að skoðanir á þessum breytingum séu skiptar. Fólk í flokkum sem tilheyrir minnihlutanum í borgarstjórn gagnrýnir hina nýju leið og sumt hvert harðlega en meirihlutinn, sem lagði breytingarnar fram, er skiljanlega ánægðari. Fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar eru heldur ekki sammála um Reykjavíkurleiðina.
Áður en breytingarnar voru ræddar í borgarstjórn í gær voru þær lagðar fram á fundi borgarráðs en fundargerð fundar borgarstjórnar hefur þegar þessi orð eru rituð ekki verið birt. Í bókun fulltrúa meirihlutaflokkanna á fundi borgarráðs var meðal annars fullyrt að með þeim væru mörkuð vatnaskil. Markmiðið með þeim sé að bæta náms- og starfsaðstæður í leikskólum Reykjavíkur, styrkja faglegt starf, bæta mönnun og minnka álag, samhliða því að auka fyrirsjáanleika og stöðugleika í starfi leikskólans. Vandlega verði fylgst með innleiðingu aðgerðanna, árangur metinn reglulega og brugðist við ef þörf krefji.
Fulltrúi Framsóknarflokksins sagði í sinni bókun að í kjölfar samráðsferlis sem fram fór hafi breytingarnar þróast í rétta átt en vildi meina að gjaldskrá fyrir vistun umfram sex tíma væri of lág.
Fulltrúi Viðreisnar taldi hins vegar mikið kapp lagt í að gjöldin væri lægri en hæstu gjöld annarra sveitarfélaga óháð kostnaði við vistunina sem verði að teljast einkennilegt þegar horft sé til eins stórrar rekstrareiningar og leikskólar séu í borgarkerfinu. Gjaldfrjáls leikskóli væri ekki sú sýn sem fulltrúinn hafi á það hvernig best megi reka þennan þjónustulið.
Signý Sigurðardóttir sem bauð sig fram í oddvitasæti Viðreisnar í komandi borgarstjórnarkosningum, en hlaut ekki brautargengi, segir hins vegar að breytingarnar séu hneyksli. Ólýðræðislegt sé að standa fyrir þeim svo skömmu fyrir kosningarnar. Breytingarnar bitni einkum á konum á barneignaaldri sem neyðist þá til að minnka við sig í vinnu.
Fulltrúi Sjálfstæðisflokksins lagði ekki fram bókun á fundi borgarráðs en oddviti flokksins í borgarstjórn, Hildur Björnsdóttir, hefur lýst yfir óánægju sinni með Reykjavíkurleiðina. Hún skrifar í færslum á samfélagsmiðlum, nú í morgun, meðal annars að ólíklegt sé að Reykjavíkurleiðin stórbæti starfsaðstæður í leikskólum borgarinnar og hún óttist að þær leggist þungt á vinnandi foreldra. Rík áhersla sé lögð á að bjóða ódýrustu leikskólana fyrir suma – í stað þess að stefna að bestu leikskólunum með öflugustu þjónustuna fyrir allar fjölskyldur. Reykjavíkurleiðin leiði af sér bæði þjónustuskerðingu fyrir foreldra og auknar álögur fyrir vinnandi fólk – og fylli foreldra sem fullnýti þjónustu leikskólanna óþarfa samviskubiti. Með gjaldskrárbreytingum sé reynt að stýra fjölskyldum í skertan vistunartíma sem líklegt sé að leggist þyngra á vinnandi mæður en vinnandi feður. Þetta þurfi að mæla í framhaldinu en öflugt leikskólakerfi sé eitt mikilvægasta jafnréttistólið á sveitarstjórnarstiginu.
Ljóst er hins vegar að Reykjavíkurborg er ekki að finna upp hjólið í þessum efnum en áður hafði Kópavogur farið þá leið að hafa gjaldfrálsan leikskóla fyrstu sex tíma dagsins en taka gjald fyrir vistun umfram það. Það var meirihluti Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins í bæjarstjórn Kópavogs sem kom breytingunum á og því er ljóst að Hildur er ósammála flokkssystkinum sínum í Kópavogi um gagnsemi þessarar nálgunar í leikskólamálum.
Hildur hefur þó ekki gagnrýnt flokkssystkini sín í Kópavogi fyrir Kópavogsleiðina en leiðin hefur vakið þó nokkra óánægju meðal foreldra í leikskólabarna í bænum ekki síst vegna þess að eftir breytingarnar hækkað gjaldskráin þó nokkuð frá því sem áður var.
Diljá Mist Einarsdóttir þingmaður flokksins í Reykjavík hefur hins vegar varið Kópavogsleiðina og því ætti hún að vera ósammála Hildi en þegar þessi orð eru rituð hefur Diljá Mist ekki tjáð sig opinberlega um Reykjavíkurleiðina.
Fjölmargir starfsmenn á leikskólum í Reykjavík eru félagar í Eflingu en Sólveig Anna Jónsdóttir formaður félagsins er nokkuð ánægð með Reykjavíkurleiðina og segir hana gott fyrsta skref í þá átt að bæta starfsaðstæður á leikskólum.
Sólveig Anna segist í pistli á Facebook vona að aðgerðirnar skili einhverjum árangri. Ef ekki þurfi einfaldlega að grípa til frekari aðgerða. Hún lýsir yfir mikilli óánægju með gagnrýni forystufólks ASÍ og BSRB á Reykjavíkurleiðina en í þeirri gagnrýni hefur ekki síst verið vísað til jafnréttis. Telur Sólveig Anna það ekki tiltökumál að foreldrar greiði meira fyrir að hafa börnin í fullri vistun:
„Allar hugmyndir hafa verið málaðar upp af forystufólki verkalýðshreyfingarinnar sem árás á möguleika kvenna til að lifa við kvenfrelsi – ekki sem bráðnauðsynlegar aðgerðir til að bregðast við óboðlegu ástandi á leikskólunum, vinnustöðum mest kvenna, ástandi sem hefur verið látið viðgangast allt of lengi, með þeim afleiðingum að faglært fólk fer til annara starfa, starfsmannavelta er gríðarmikil, veikindatíðni er mjög há og andlegt og líkamlegt álag á starfsfólk mjög mikið. Ég á satt best að segja erfitt með að sjá að það geti gróið um heilt í samskiptum okkar í Eflingu og forystusveitarinnar – skeytingar og áhugaleysið gagnvart þörfum og kröfum Eflingarfólks sem starfar á leikskólunum hefur verið svo yfirgengilegt. Í þessum málaflokki er forystan rúin öllu trausti. Því miður.“
Segir Sólveig Anna að þau sem þyki vænt um leikskólana og hafi raunverulegan áhuga á þeim eigi ekki að hlusta á áróður fólks sem hafi engan áhuga á þeim aðstæðum sem starfsfólk hafi þurft að starfa við.
Sonja Ýr Þorbergsdóttir formaður BSRB virðist hins vegar ekki ætla að taka gagnrýni Sólveigar Önnu til sín. Í pistli á vef BSRB finnur hún Reykjavíkurleiðinni allt til foráttu.
Hún segir um þjónustuskerðingu að ræða sem sé ekki rétta leiðin til að bæta starfsaðstæður á leikskólum. Flestir foreldrar standi frammi fyrir því að annaðhvort greiða meira eða draga úr vinnu:
„Hópurinn sem gjaldskrárhækkanir bitna verst á eru foreldrar í ósveigjanlegum störfum eða sem eiga lítið sem ekkert bakland, það ýtir undir stéttskiptingu.“
Sonja segir að foreldrum og starfsfólki hafi verið stillt upp sem andstæðum hópum með hagsmuni sem geti ekki farið saman. Það sé ekki vænlegt til árangurs. Kjarni málsins sé þar af leiðandi ekki ræddur. Sveitarfélögin beri ábyrgð á hagsmunum beggja hópa. Leiðin til að styrkja leikskólana sé ekki þjónustuskerðing heldur fjölgun stöðugilda og til að ná því fram þurfi ríki og sveitarfélög að ganga til samninga um fjármögnun leikskólastigsins.
