Runólfur Ágústsson, framkvæmdastjóri og veiðimaður, segir hina svokölluðu „veiða og sleppa“ aðferð misheppnaða í íslenskum laxveiðiám. Síðmiðaldra vel stæðir karlar senda nú trophymyndir á Instagram af dýraníði sínu.
„Veiðar hafa frá upphafi mannkyns verið grundvallarhluti af lífsafkomu fólks – til matar, klæða og lífsviðurværis. Þótt dregið hafi úr mikilvægi þeirra með akuryrkju og búfjárrækt, þá liggur þarna grundvallarréttlæting fyrir því að veiða dýr og fiska. Þetta sjónarmið byggir á hugmyndinni um að manneskjan hafi rétt til að nýta náttúruna, en með ábyrgð og innan marka sjálfbærni,“ segir Runólfur í aðsendri grein á Vísi. „Nátengd þessu varðandi veiði eru gildi eins og hófsemi og virðing, bæði fyrir veiðidýrinu sjálfu og fyrir auðlindinni sem það er hluti af.“
Margir telji veiðar aðeins réttlætanlegar ef þær valdi ekki dýrinu óþarfa þjáningu og að veiðar séu framkvæmdar af virðingu. Dauðinn sé hraður og sóunin lítil.
Þetta kemur einnig fram í lögum um velferð dýra og gilda um öll hryggdýr. Þau skulu aflífuð með skjótum og sársaukalausum hætti eftir því sem unnt er. Aflífun er ekki heimil sem skemmtiatriði eða keppni.
„Á síðustu árum hefur orðið mikil breyting í sportveiði hérlendis, sérstaklega hvað laxveiðar varðar með svokallaðri veiða og sleppa aðferð,“ segir Runólfur. Talsmenn þessa kerfis haldi því fram að þetta sé mikilvægt til að tryggja sjálfbærni og vernda stofna. Með því að sleppa lifandi lax aftur í ánna aukist líkurnar á að hann taki þátt í hrygningu og viðhaldi eðlilegri endurnýjun.
„En er þetta svo?“ spyr Runólfur. „Hverju hefur veiði og sleppa skilað fyrir þær laxveiðiár þar sem slíkt hefur lengst verið stundað. Svarið er að enginn augljós árangur virðist af þessu.“
Veiði í sleppiám hefur ekki aukist, þvert á móti hefur hún í flestum tilfellum minnkað. Ár þar sem löxum er ekki sleppt í hefur ekki minnkað meira. Í sumum hefur hún meira að segja aukist.
„Raunveruleg veiði á villtum laxi á Íslandi, þegar Hafrannsóknarstofnun hefur leiðrétt fyrir tvíveiddum fisk, hefur aldrei í sögu laxveiða frá því talningar hófust, verið minni en síðasta sumar eða einungis um 18.300 laxar,“ segir Runólfur. „Í sumar var yfir 80% veiddra laxa sleppt í íslenskum laxveiðiám og svo er komið að þeir veiðimenn sem drepa sína laxa til að nýta þá eru litnir hornauga. Nýlegar norskar rannsóknir sýna að 10-17% slepptra laxa drepast að meðaltali eftir sleppingu, háð umhverfisaðstæðum.“
Nýlega hafa verið settar fram kenningar um að „veiða og sleppa“ aðferðin hafi skaðleg áhrif á seiðabúskapinn. Hrygning verði of mikil og seiðin berjist um takmarkaða fæðu. Nái þau ekki góðum þroska áður en þau ganga til sjávar.
„Veiða og sleppa hefur gjörbreytt eðli stangveiða á Íslandi. Í stað þess að veiðimenn, konur og karlar, veiði fisk og deyði sér og sínum til matar, veiðir nú elíta landsins; síðmiðaldra vel stæðir karlar(eins og sá sem hér skrifar) og „hin íslenska sumarkona“ ekki lengur fisk, heldur meiðir þá, myndar og sleppir síðan eftir að hafa sent sér og sínum Trophymynd á instagram af dýraníðinu,“ segir Runólfur. „Þetta er tilgangslaus sjálfsupphafning og á ekkert skylt við umhverfisvernd eða sjálfbærni enda eru slíkar veiðar litnar hornauga í löndum eins og Þýskalandi, Sviss og Austurríki þar sem dýraverndarlög (Tierschutzgesetz) banna tilgangslausar veiðar sem þessar þar sem veiðimenn valda sársauka, þjáningu eða skaða án réttlætanlegrar ástæðu. Veiði án nýtingar, sem hefur einungis skemmtun að markmiði, er þannig óheimil í þessum löndum af siðferðilegum ástæðum.“
„Veiða og sleppa“ aðferðin sé ósiðlegur veiðiskapur sem gangi þvert á tilgang og hefðir veiðimennskunnar. Hún gangi gegn anda laga um dýravelferð, skilar ekki betri veiði og jafn vel verri ef eitthvað er og að þeir sem stundi þetta séu ekki veiðifólk sem umgangist bráð sína af virðingu. Það sé fólk sem meiði dýr til skemmtunar og upphafningar.
