Ein mínúta. Penninn. Blað. Klukka. Það er allt sem þú þarft til að komast að því hvort heili þinn sé farinn að sýna fyrstu merki um vitrænni skerðingu, forstig alvarlegra heilabilunarsjúkdóma eins og Alzheimer.
Þetta próf, sem kallað er „orðflæðipróf“ (e. verbal fluency test), hefur verið notað í fjölda rannsókna til að mæla mögulega vitsmunaskerðingu, sem getur hafist löngu áður en einstaklingur sjálfur eða aðstandendur taka eftir einhverjum breytingum.
Svona virkar prófið
Ef þú nærð 15 orðum eða minna er ástæða til að skoða málið nánar. Sýnt hefur verið fram á að fólk sem nær færri en 15 orðum getur verið allt að tuttugu sinnum líklegra til að fá Alzheimer eða aðra heilabilun, samanborið við þá sem skora hærra.
Helst áttu að ná yfir 15 orð en ef þú nærð hins vegar 21 orði eða meira, þá telstu almennt vera utan áhættusvæðis.
Í rannsókn sem birt var árið 2022 í Bandaríkjunum og náði til 69 einstaklinga á miðjum og síðari aldri, kom í ljós að frammistaða í orðflæðiprófinu versnaði með aldri.
Samkvæmt Landlæknisembættinu glíma um 4.000 Íslendingar við einhvers konar heilabilun, þar af er stærsti hluti með Alzheimer. Með hækkandi meðalaldri þjóðarinnar má gera ráð fyrir að sú tala hækki talsvert á næstu árum. Heilabilun er ekki eðlilegur hluti öldrunar, heldur alvarlegt heilbrigðisvandamál sem krefst snemmbúinnar greiningar og íhlutunar.
