Maður sem lagði fram kæru vegna framkvæmda við Miðgarð í Gunnarsholti, í Rangárþingi ytra, þar sem opna á meðferðarheimilið Lækjarbakka, sem ætlað er unglingsdrengjum, segist hafa fullan skilning á þörfinni fyrir slíka starfsemi. Hann segist ekkert hafa á móti meðferðarheimilinu sem slíku en kæra hans snúist hins vegar um að öryggi á svæðinu hafi ekki verið tryggt nægilega vel og vantað hafi töluvert upp á að málsmeðferð sveitarfélagsins og ríkisins hafi verið með sem vönduðustum hætti. Maðurinn er raunar ekki sá eini sem tjáð hefur áhyggjur sínar af öryggi á svæðinu vegna meðferðarheimilisins. Opinberar stofnarnir hafa ráðlagt íbúum á að grípa til ýmissa aðgerða til að tryggja öryggi sitt vegna tilkomu meðferðarheimilisins.
Eins og DV greindi frá síðasta miðvikudag kærði maðurinn, sem býr á svæðinu, framkvæmdirnar til úrskurðarnefndar umhverfis – og auðlindamála og krafðist þess að byggingarleyfi vegna þeirra yrði fellt úr gildi. Gerði hann margvíslegar athugasemdir við málsmeðferð yfirvalda í Rangárþingi ytra, meðal annars þær að öryggi á svæðinu, vegna væntanlegs meðferðarheimilis, hefði alls ekki verið tryggt. Nefndin hafnaði hins vegar kröfu mannsins.
Fór í hart vegna áforma um meðferðarheimili fyrir drengi í vanda
DV hefur borist bréf frá lögfræðingi mannsins, Jóni Braga Gíslasyni.
Jón Bragi segir umbjóðanda sinn leggja ríka áherslu á að hann hafi fullan skilning á nauðsyn þess að til staðar sé úrræði fyrir unga drengi sem þurfi á sérhæfðri meðferð og stuðningi að halda, en um sé að ræða viðkvæman málaflokk sem krefjist vandaðrar nálgunar af hálfu allra sem að honum komi.
Jón Bragi segir ágreining umbjóðanda síns við sveitarfélagið hafa aldrei snúist um andstöðu við þjónustu við börn í vanda, heldur fyrst og fremst um lögmæta málsmeðferð, aðgengi að upplýsingum, samráð við íbúa og hvort öryggi sé tryggt með fullnægjandi hætti. Þótt ógildingarkröfu hans hafi verið hafnað af hálfu úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála breyti það ekki þeirri grundvallarreglu að íbúar eigi rétt á gagnsæi, vandaðri stjórnsýslu og því að öryggissjónarmið séu tekin alvarlega.
Jón Bragi segir úrskurð nefndarinnar fjalla að takmörkuðu leyti um þau lagaákvæði sem hafi verið brotin gagnvart umbjóðanda hans við meðferð málsins, sem og þær hættur sem ætla megi að starfsemin geti haft í för með sér fyrir öryggi íbúa á svæðinu. Jafnframt vakni upp réttmætar áhyggjur eigenda fasteigna á svæðinu um þær forsendur sem þeir hafi byggt væntingar sínar á samkvæmt aðalskipulagi og hvaða áhrif starfsemi meðferðarheimilisins muni hafa á svæðið, aðsókn nýrra íbúa og verðmat fasteigna.
Jón Bragi bendir máli sínu til stuðnings á erindi frá tveimur opinberum stofnunum, Barna og fjölskyldustofu og Landi og skógi (sem er með starfsemi í Gunnarsholti), sem barst íbúum á svæðinu í desember síðastliðnum. Í erindinu er nágrönnum meðferðarheimilisins ráðlagt að grípa til ýmissa aðgerða til að tryggja eigið öryggi og í einhverjum tilfellum öryggi skjólstæðinga heimilisins.
Þessar aðgerðir eru að takmarka aðgang að verkfærum og tækjum, gera ráðstafanir varðandi aðgang að hættulegum efnum svo sem gasi, huga að meðhöndlun hættulegs úrgangs, huga að forvörnum vegna eignatjóns og skemmdarverka, skipuleggja viðbrögð vegna mögulegra heimsókna skjólstæðinga meðferðarheimilisins og ekki taka puttaferðalanga upp í.
Er í erindinu áréttað að íbúar beri sjálfir ábyrgð á því að koma upp myndavélum á eignum sínum telji þeir það tryggja eigið öryggi.
Jón Bragi segir að í erindinu komi það vel fram að tilkoma meðferðarheimilisins kunni að hafa áhrif á öryggi og daglegt líf íbúa, sem gæti kallað á breytingar á lífsháttum þeirra. Umbjóðandi hans hafi leitast við að fá raunhæfa aðkomu að umræðu og undirbúningi öryggismála sem tengist starfseminni og þeirri auknu áhættu sem hún kunni að hafa í för með sér fyrir öryggi, grenndarrétt og eignarrétt hans, en telji að sú aðkoma hafi hingað til verið takmörkuð. Til að mynda hafi umbjóðandi hans ekki enn fengið að sjá áhættumat sem gert hafi verið fyrir starfsemina.
Jón Bragi segir á upplýsingafundi Barna- og fjölskyldustofu þann 9. febrúar síðastliðinn, fyrir íbúa og starfsmenn Lands og skógar á svæðinu, hafi komið fram að skjólstæðingar Lækjarbakka geti gengið frjálsir inn og út úr húsnæðinu. Jafnframt hafi verið upplýst að starfsmenn Barna- og fjölskyldustofu hafi engar heimildir til líkamlegrar valdbeitingar utanhúss, jafnvel þótt skjólstæðingur teljist stefna sjálfum sér eða öðrum í hættu. Í slíkum tilvikum sé fremur leitast við að beita fortölum og eftir atvikum haft samband við lögreglu og foreldra. Ljóst sé að viðbragðstími slíkra úrræða geti orðið verulegur.
Á fundinum hafi einnig verið ítrekað að ekki væri unnt að útiloka tjón á mönnum eða munum, enda yrði hvert tilvik metið sérstaklega. Staðfest hafi verið að fyrir hendi væri neyðarrými til tímabundinnar vistunar þegar skjólstæðingur teljist hættulegur sjálfum sér eða öðrum og háttsemin eigi sér stað innanhúss, að jafnaði í 15–20 mínútur í senn, þó ekki án undantekninga. Meðaldvalartími skjólstæðinga hafi verið um sex mánuðir, með mögulegri framlengingu.
Jón Bragi segir að á fundinum hafi umbjóðandi hans vakið sérstaka athygli á slysahættu vegna hrossa og annarra aðstæðna á svæðinu, áhyggjum af öryggi íbúa og kostnaði þeirra vegna aukinna öryggisráðstafana, sem og nálægðar starfseminnar við íbúabyggð. Jafnframt hafi starfsmenn Lands og skógar tjáð áhyggjur sínar og spurt ítarlegra spurninga um öryggi sitt og barna sinna og hvernig bregðast skyldi við mögulegum atvikum.
Að lokum leggur Jón Bragi áherslu á eftirfarandi fyrir hönd umbjóðanda síns:
„Umbjóðandi minn telur mikilvægt að umræðan um málið sé málefnaleg. Hér takast á annars vegar brýn þörf fyrir úrræði fyrir ungmenni í alvarlegum vanda og hins vegar réttmætar áhyggjur þeirra sem búa og starfa í nærumhverfinu. Þessi sjónarmið þurfa að geta farið saman ef vel á að takast til. Markmið umbjóðanda míns er því ekki að standa í vegi fyrir þessari nauðsynlegu þjónustu, heldur að stuðla að því að hún sé skipulögð með þeim hætti að tryggð sé bæði velferð barnanna og öryggi nærumhverfisins, í samræmi við lög og góða stjórnsýsluhætti.“
