Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum hefur staðfest synjun ónefnds tryggingafélags á kröfu foreldra, sem urðu fyrir því að barn þeirra fæddist andvana, um bætur úr sjúklingatryggingu ónefndrar heilbrigðisstofnunar hjá ónefndu tryggingafélagi. Sögðu foreldrarnir að ljósmóðir á umræddri stofnun hefði brugðist skyldum sínum sem hafi orsakað að svo fór sem fór.
Þótt stofnunin sé ekki nefnd í úrskurði nefndarinnar má af samhengi hans ráða að ekki sé um Landspítalann að ræða.
Foreldrarnir gerðu fjölda athugasemda við vinnubrögð ljósmóðurinnar í aðdraganda fæðingarinnar. Barnið fæddist andvana undir lok árs 2021. Foreldrarnir bentu í fyrsta lagi á að við upphaf meðgöngu hafi ljósmóðirin ákveðið að móðirin skyldi fá aukið mæðraeftirlit þar sem hún hefði fengið meðgöngueitrun á fyrri meðgöngu. Því hafi verið talin rík ástæða til aukins eftirlits. Foreldrarnir sögðu hins vegar gögn málsins sýna að móðirin hafi ekki fengið aukið mæðraeftirlit.
Foreldrarnir sögðu einnig að fæðingarlæknir hafi undir lok meðgöngu ákveðið að móðirin færi á blóðþrýstingslyf en að ljósmóðirin hafi verið ósammála því mati læknisins. Því hafi ekki orðið af lyfjagjöf. Ljósmóðirin hafi ekki heldur gert viðeigandi ráðstafanir til aukins eftirlits og skoðunar þegar óléttukúlan á móðurinni hafi staðið í stað við mælingar undir lok meðgöngu. Þá hafi mælingar ljósmóðurinnar verið rangar.
Foreldrarnir sögðust hafa viðrað áhyggjur sínar í skoðunum síðustu fjórar vikur meðgöngunnar um að þeim fyndist bumban á móðurinni ekki vera að stækka. Við þeim ábendingum hafi ljósmóðirin aldrei brugðist. Ljósmóðirin hafi sent móðurina í einfaldan sónar, í 39. viku meðgöngunnar, þar sem einungis hafi verið athugað kollsvæði barnsins og hvort barnið hefði skorðað sig. Foreldrarnir furðuðu sig á því af hverju ekki hafi einnig verið framkvæmdur venjulegur vaxtasónar, sem að þeirra mati hefði strax sýnt að barnið hafi ekki lengur verið að vaxa.
Foreldrarnir töldu ósamræmi í frásögn ljósmóðurinnar af atvikum í meðgöngueftirliti og því sem hún hafi sagt eftir að í ljós hafi komið að barnið fæddist andvana. Móðirin var gengin 40 vikur og 3 daga þegar barnið fæddist andvana. Foreldrarnir fullyrtu að ljósmæður á Landspítalanum hafi verið mjög undrandi yfir því að ljósmóðirin skyldi ekki hafa á þeim tíma verið búin að bóka gangsetningu fæðingar. Það væri vaninn við kringumstæður sem þessar.
Samantekið töldu foreldrarnir að ónákvæmni hafi einkennt vinnubrögð ljósmóðurinnar alla meðgönguna og ekki síst síðustu vikurnar þar sem í engu hafi verið brugðist við eðlilegum og réttmætum ábendingum og áhyggjum þeirra um að óléttukúlan væri ekki að stækka. Það að ljósmóðirin hafi ekki á nokkurn hátt brugðist við þessu hafi haft úrslitaáhrif á það hvernig fór. Meðgöngueftirliti væri ætlað að fylgjast með heilsu móður og heilsu og þroska barns á meðgöngu. Ljósmóðirin hafi brugðist skyldum sínum gagnvart þeim í þessu ferli, ekki síst á síðustu fjórum vikum meðgöngu.
Tryggingafélagið hafnaði hins vegar bótaskyldu vegna meintrar vanrækslu ljósmóðurinnar. Fram kemur í úrskurðinum að félagið hafi í andsvörum sínum gert ítarlega grein fyrir atvikum málsins í tímaröð með skýrum tilvísunum í þau gögn sem lágu fyrir. Jafnframt hafi félagið fært jafn ítarleg rök fyrir þeirri skoðun sinni að ekki væri fyrir að fara bótarétti í málinu. Í því sambandi hafi sérstaklega verið vikið að atriðum sem tengdust auknu eftirliti með móðurinni, mælingum á blóðþrýstingi, stækkun óléttukúlunnar og hreyfingum fósturs.
Komst tryggingafélagið að þeirri niðurstöðu að ekki yrði séð að starfsfólk umræddrar heilbrigðisstofnunar hafi farið á svig við almennt verklag og þær leiðbeiningar sem gerðar hafi verið fyrir mæðravernd á Íslandi. Því væri ekki hægt að fallast á að starfsfólkið hafi ekki sinnt meðferð eins vel og unnt hafi verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði.
Í niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum segir að aðila málsins greini á um hvort skilyrði þágildandi laga um sjúklingatryggingu væru uppfyllt. Nánar til tekið ákvæði laganna þar sem kom fram að bótaskylda væri til staðar ef ætla mætti að komast hefði mátt hjá tjóni ef rannsókn eða meðferð við þær aðstæður sem um ræði hefði verið hagað eins vel og unnt hefði verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði.
Nefndin segir að þó sönnunarkröfur til tjónþola séu vægari en ella þegar komi að sjúklingatryggingu hvíli það samt sem áður á foreldrunum að sýna fram á að tjón þeirra mætti að öllum líkindum rekja til atvika sem tilgreind hafi verið í lögunum. Til að skilyrði fyrir bótagreiðslu væru uppfyllt þyrfti þá að færa sönnur á að líklegt væri að meðferð sem ætla mætti að leitt hafi til tjóns hafi ekki verið hagað eins vel og unnt hefði verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði og að með vandaðri meðferð hefði að líkindum mátt komast hjá tjóni.
Bendir nefndin á að málatilbúnaður foreldranna og þau rök sem sett væru fram af þeirra hálfu væru ekki stutt fyrirliggjandi sérfræðigögnum sem hægt væri að byggja niðurstöðu á. Á hinn bóginn lægju fyrir í málinu upplýsingar frá heilbrigðisstarfsmönnum sem bentu til þess að mæðraeftirlitið hafi verið eðlilegt og faglegt. Sé það því mat nefndarinnar að foreldrunum hafi ekki tekist að sanna að skilyrði bótaskyldu samkvæmt þágildandi lögum sjúklingatryggingu væru uppfyllt.
Kröfum foreldranna um bætur var því hafnað.
