Örorkulífeyrisþegum á Íslandi fækkaði á síðasta ári en í september var nýtt örorkulífeyriskerfi innleitt og þá fækkaði lífeyrisþegum enn frekar og á það bæði um lífeyrisþega af íslensku og erlendu þjóðerni.
Þetta kemur fram í svari Ragnars Þór Ingólfssonar félags-og húsnæðismálaráðherra við fyrirspurn Nönnu Margrétar Gunnlaugsdóttur þingmanns Miðflokksins.
Nanna spurði hver var fjöldi örorkulífeyrisþega, annars vegar þegar eldra kerfi var í gildi (örorkulífeyrir, tekjutryggingar og sérstök framfærsluuppbót) árin 2023–2025 og hins vegar frá því að nýtt örorkulífeyriskerfi tók gildi 1. september 2025 og út árið 2025? Óskaði Nanna eftir að svarið yrði sundurliðað eftir kyni, þjóðerni og aldri.
Sá fyrirvari er settur við svarið að samkvæmt lögum um almannatryggingar geti Tryggingastofnun ákvarðað greiðslur allt að tvö ár aftur í tímann frá því að stofnuninni berst umsókn og önnur gögn sem nauðsynleg eru til að taka ákvörðun um rétt til greiðslna og fjárhæð þeirra. Í ljósi þess geti endanlegar tölur um fjölda örorkulífeyrisþega á árunum 2024 og 2025 orðið aðrar en fram kemur í svarinu.
Samkvæmt svari Ragnars Þórs fengu 21.332 manns greiddan örorkulífeyri einhvern tímann á árinu 2023. Árið 2024 voru örorkulífeyrisþegar orðnir eilítið færri, 21.004 og frá janúar og út ágúst 2025 voru þeir 20.291.
Nýtt örorkulífeyriskerfi var eins og áður segir tekið upp 1. september 2025 og frá þeim tíma og út árið 2025 voru örorkulífeyrisþegar 19.570.
Hvort einhver bein tengsl voru á milli upptöku nýja kerfisins og þessarar fækkunar kemur ekki fram í svarinu.
Allan þennan tíma hafa fleiri konur en karlar þegið örorkulífeyri en þær hafa verið á bilinu 12-13.000 en karlarnir um 7.600-8.500. Hefur fækkun örorkulífeyrisþega verið nokkuð svipuð, meðal kvenna og karla. allt tímabilið, um 2-400 á milli ára og þegar nýja kerfið var tekið upp.
Þegar kemur að þjóðerni örorkulífeyrisþega þá er mikill meirihluti Íslendingar en lífeyrisþegum af öðrum þjóðernum hefur eins og Íslendingum farið fækkandi en þó fækkaði meira í hópi Íslendinganna sérstaklega framan af tímabilinu.
Árið 2023 fengu 2.335 útlendingar örorkulífeyri, árið 2024 fjölgaði þeim þó í 2.369 en fækkaði í janúar og út ágúst 2025 í 2.354 og eftir upptöku nýja kerfisins í september og út árið 2025 í 2.291.
Fjöldi Íslendinga á örorkulífeyri var 18.997 árið 2023, 18.635 2024, 17.937 frá janúar og út ágúst 2025 og svo eftir innleiðingu nýja kerfisins og út árið 2025 voru þeir 17.279.
Útlendingar á örorkulífeyri á Íslandi eru af fjölda þjóðerna og frá fjórum heimsálfum, Afríku, Ameríku, Asíu og Evrópu. Fjölmennastir hafa verið örorkulífeyrisþegar frá Póllandi, Taílandi, Bandaríkjunum og Danmörku en það eru einu löndin þar sem fjöldinn hefur náð yfir 100 á umræddu tímabili. Þegar kemur að heimsálfum hefur fólk frá Evrópu verið fjölmennast, rétt yfir 1.400 en farið eilítið fækkandi og af þeim hafa verið rétt yfir 1.100 frá löndum innan EES.
