Fimm ár eru síðan lögmaðurinn Eva Hauksdóttir og systkini hennar lögðu fram kæru til lögreglu vegna ótímabærrar lífslokameðferðar móður þeirra á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Enn hefur ekki verið ákveðið hvort ákært verði í málinu og læknirinn er enn í fullu starfi.
„Í dag eru liðin fimm ár síðan ég og systkini mín lögðum fram kæru á hendur þrem heilbrigðisstarfsmönnum, vegna meðferðar móður okkar, sem lést á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja eftir erfiða banalegu, þann 19. október 2019,“ segir Eva í aðsendri grein á Vísi. „Kæran var lögð fram í kjölfar þess að embætti landlæknis gaf út álit, þann 17. febrúar 2021, þar sem niðurstaðan er sú að móðir okkar hafi verið sett á ótímabæra lífslokameðferð sem líklega hafi flýtt fyrir andláti hennar.“
Vitnar hún í lokaorð téðrar skýrslu sem hljóða svo:
„Þá var meðferð DJ frá fyrsta degi síðustu legunnar í eðli sínu samsvarandi lífslokameðferð að eðli og framkvæmd. […] virðist áhersla meðferðar fyrst og fremst hafa verið á að bæla og slæva og hvers kyns eftirliti með ástandi hennar eða lífsuppihaldandi meðferð hætt. Þetta hafði þær afleiðingar að mati landlæknis að í ellefu vikna langri legu hrakaði DJ; hún var með legusár, næringarskort og sýkingar allt fram til andlátsins, sem verður að telja líklegt að hafi orðið fyrr en ella vegna þeirrar meðferðar sem hún hlaut.“
Aðstandendunum barst álit Landlæknisembættisins í febrúar mánuði árið 2021. En læknirinn hélt áfram störfum.
„Seinna fréttum við að þá þegar var læknirinn, sem var ábyrgur fyrir meðferð móður okkar, kominn aftur til starfa á Landspítalanum, eftir að hafa verið sviptur starfsleyfi tímabundið. Það var látið heita að hann væri í starfsþjálfun. Hann fékk takmarkað starfsleyfi í maí 2021 og var kominn með ótakmarkað starfsleyfi um mitt ár 2024, þrátt fyrir að mál hans væri enn til rannsóknar hjá lögreglu,“ segir Eva.
Rannsóknin stóð yfir í tvö á hjá lögreglunni. Var málið svo fellt niður gagnvart tveimur sakborningum. En mál læknisins var áfram rannsakað ásamt fleiri málum hans, það er þar sem hann var grunaður um að hafa sett sjúklinga í lífslokameðferð án nægilegs tilefnis.
Hafi fyrirspurnum aðstandenda og blaðamanna verið svarað á þá leið að málið væri umfangsmikið og óvíst hvenær rannsókninni lyki.
„Ekki var að sjá að lögreglu þætti ástæða til að hraða rannsókn þótt læknirinn væri í fullu starfi við að taka ákvarðanir um örlög sjúklinga,“ segir Eva.
Málið var sent til héraðssaksóknara í ársbyrjun árið 2023. Um þrisvar til fjórum sinnum á ári hefur fjölskyldan spurst fyrir um stöðu þess síðan sem og hverjar væru ástæður fyrir töfunum. Vanalega hafi þessum fyrirspurnum verið svarað á þá leið að ekki sé hægt að segja til um hvenær ákvörðun verði tekin um að ákæra eða ekki. Það er ef fyrirspurnum hafi yfir höfuð verið svarað.
Hafi Eva þó fengið það svar þann 31. mars síðastliðinn að engin rannsókn væri í gangi lengur. En enn hafi þó ekkert frést af afdrifum málsins. Það er þrátt fyrir að héraðssaksóknari hafi haft málið til meðferðar í þrjú ár að undangenginni tveggja ára lögreglurannsókn og að héraðssaksóknari hafi lokið sinni athugun á málinu fyrir heilu ári eða svo.
„Það er ömurlegt fyrir þolendur afbrota (eða aðstandendur þeirra ef því er að skipta) að lögreglurannsókn þurfi að taka mörg ár og sýnu verra er að eftir að rannsókn lýkur liggi málin í skúffu árum saman. Fyrir sakborninga er það óbærilegt,“ segir Eva. „Óhóflegur málsmeðferðartími getur reyndar talist mannréttindabrot ef ekki koma fram haldbærar skýringar.“
Núna í febrúarbyrjun hafi Eva sent Umboðsmanni Alþingis erindi í veikri von um að hann geri nokkuð meira en að senda héraðssaksóknara fyrirspurn um stöðu málsins og skrifi henni svo bréf um að ekki sé ástæða til að sinna málinu frekar.
„Það er síður en svo óvenjulegt að lögreglurannsókn og málsmeðferð héraðssaksóknara dragist úr hófi og það á reyndar við um flest stjórnvöld. Skýringarnar á ógnarlöngum málsmeðferðartíma stjórnvalda, hvort heldur er í sakamálum eða öðru, eru venjulega annir hjá embættinu (eða mikill málafjöldi hjá nefndinni) og/eða mannekla og Umboðsmaður tekur því iðulega sem gildri skýringu,“ segir Eva að lokum. „Það er auðvitað ekki við starfsmenn að sakast þótt þeir hafi of mikið að gera. En það virðist gleymast að viðunanlegur málsmeðferðartími er ein af grundvallarreglum réttarríkis og að það stendur upp á ríkisstjórn að gera stjórnvöldum mögulegt að sinna hlutverki sínu. Ef íslenska ríkið hefur ekki bolmagn til þess að halda uppi stjórnsýslu sem samræmist grundvallarreglum réttarríkis þá er Ísland ekki réttarríki. Og þá vaknar sú spurning hvort við værum betur sett undir stjórn annarra.“
