Í vikunni vakti viðtalsþáttur við kanslara kaþólsku kirkjunnar á Íslandi töluverða athygli. Þar lýsti hann því yfir að kirkjan hvatti til bælingar á samkynhneigð og byði hinsegin fólki úrræði til að „komast út úr slíku líferni.“ Sagði hann helstu úrræðin sem kirkjan byði upp á felast í þátttöku í daglegu lífi safnaðarins, helgihaldi og bænum, samtölum við presta, nunnur og aðra hópa sem sækja kirkjuna.
Það kann að hljóma sakleysislega, og það er vitaskuld í sjálfu sér saklaust, að bjóða fólki að taka þátt í helgihaldi og bænahópum, samtölum við presta og aðra kirkjunnar menn og konur, en þegar rýnt er í markmiðin sem búa að baki þeim úrræðum vakna spurningar um siðferðilegt gildi aðferðanna.
Í júní 2023 samþykkti Alþingi frumvarp Viðreisnar um bann við bælingarmeðferðum (e. conversion therapy). Bælingarmeðferð kallast það þegar fólk er látið sæta meðferð til að bæla niður og breyta kynhneigð, kynvitund eða kyntjáningu þess. Samkvæmt 227. gr. b. almennra hegningarlaga er nú refsivert að fá einstakling, með nauðung, blekkingum eða hótunum, til að undirgangast meðferð í þeim tilgangi að bæla eða breyta kynhneigð, kynvitund eða kyntjáningu sinni.
Um risavaxið frelsismál er að ræða, sem tryggir hinsegin fólki mannlega reisn og jafnan rétt á við aðra. Rannsóknir hafa sýnt fram á skaðsemi bælingarmeðferða fyrir hinsegin ungmenni. Hinsegin ungmenni sem hafa verið látin undirgangast bælingarmeðferðir eru meira en tvöfalt líklegri til þess að reyna sjálfsvíg en hinsegin ungmenni sem hafa ekki verið látin sæta bælingarmeðferðum. Rannsóknir hafa einnig sýnt fram á meira en tvöfalt hærri tíðni þunglyndis meðal þeirra hinsegin ungmenna sem hafa verið látin þola bælingarmeðferð en annarra hinsegin ungmenna. Málið er því alvarlegt.
Hvað ef markmið kaþólsku kirkjunnar með sínum úrræðum og aðferðum væri að tryggja að allir kaþólikkar iðkuðu rétthentan lífstíl, því örvhentir lifðu lífstíl sem væri „ekki góður fyrir einstaklinginn og ekki góður fyrir samfélagið,“ svo vitnað sé í orð kanslarans. Hvað ef skilaboð kirkjunnar væru þau að fólk sem iðkaði örvhensku væri óvelkomið í þeirra samfélagi, en þau gætu fengið að vera með gegn því að láta af slíkri „virkni“?
Eitt sinn voru örvhent börn einmitt látin undirgangast eins konar bælingarmeðferðir. Þau voru látin sitja við í skólum landsins og skrifa með hægri hendi, með vinstri hönd sína bundna fyrir aftan bak. Í þá tíð var því einfaldlega ekki trúað að fólk gæti verið annað en rétthent. Í dag er öldin önnur, og engu skiptir með hvaða hendi fólk skrifar. Í dag eru þessar aðferðir taldar bera vott um fáfræði og fordóma fortíðarinnar. Skaðinn af slíkum aðferðum takmarkaðist ekki aðeins við gagnsleysi þeirra eða tímann og peningana sem töpuðust við framfylgd þeirra, að auki voru þær skaðlegar örvhentum börnum.
Frelsi einstaklingsins til þess að trúa, til þess að elska og til þess að lifa lífi samkvæmt eigin sannfæringu þarf ekki og á ekki að vegast á með þessum hætti. Staðreyndin er sú að hinsegin fólk fyrirfinnst í flestum, ef ekki öllum, söfnuðum hinna fjölmörgu trúfélaga sem starfrækt eru hér á landi, þar á meðal innan kaþólsku kirkjunnar. Hinsegin fólk, rétt eins og allt annað fólk, á rétt á að njóta mannlegrar reisnar og iðka sína trú, enda trúfrelsi eitt þeirra grundvallarréttinda sem vernduð eru í stjórnarskránni. Trúfrelsi er mikilvægt en við verðum að geta rætt opinskátt hvaða áhrif skilaboðin hafa á einstaklinga. Von mín er sú að opinberun þessarar afstöðu kanslarans leiði af sér umræðu sem rís ofar skotgröfum, sem færi boðskap kirkjunnar í átt að náungakærleik og umburðarlyndi gagnvart fjölbreytileika mannlegs samfélags, þar sem öll fá að iðka sína trú eða sitt trúleysi án þess að þurfa að bæla það hver við erum í raun.
Það er ekki kærleikur að ætlast til þess að fólk bæli niður það sem það er.
