Áður en ritsíminn kom til landsins árið 1906 tók það allt að mánuð fyrir fólk í viðskiptum að fá svar við bréfi sem var sent til Kaupmannahafnar. Þegar fregnir bárust um andlát Danakonunga voru þeir fyrir löngu komnir undir græna torfu.
Mér verður oft hugsað til þessara hægfara frétta þegar ég les pistla frá andstæðingum ESB aðildar Íslands sem eru oft að færa okkur gamlar fréttir. Skoðum þetta nánar.
Margir ESB andstæðingar tala um hnignun Evrópu og líkja henni við „brennandi hús.“ Þeir tala um að nýsköpun í Evrópu sé nánast engin, að hagvöxtur sé ekki til í Evrópu og að atvinnuleysið sé gífurlegt.
Fullyrt er að Evrópa geti ekki varið sig hernaðarlega og að „bírókratarnir í Brussel“ dæli út reglugerðum á færibandi sem hefti nýsköpun og atvinnustarfsemi.
Fullyrt er að framleiðni í Evrópu sé mun lægri en í Bandaríkjunum og að stærstu tæknifyrirtækin séu þar en ekki í Evrópu.
Þarna eru íslenskir Evrópubúar að tala álfuna sína niður án þess að vera með nýjustu upplýsingar fyrir framan sig.
Þegar staðreyndir eru skoðaðar blasir allt önnur mynd við.
Ljóst er að áður en Úkraínustríðið braust út var Evrópa vanbúin hvað varðar hernaðarmátt og varnargetu. Bandaríkjamenn vörðu mun meiri fjármunum í herútgjöld en Evrópa.
En nú er þetta að breytast. Ursula von der Leyen sagði í ræðu í síðustu viku að Evrópa myndi fara fram úr Bandaríkjunum í framlögum til varnarmála innan þriggja ára.
Bandaríkin skara fram úr flestum þjóðum hvað varðar fjölda hermanna og skriðdreka, flugmóðurskipa, og kjarnorkukafbáta. Þessi stríðstól eru talin gagnslítil í stríðsátökum framtíðarinnar. Fjöldi kjarnorkuvopna skiptir litlu máli í dag enda verða þau aldrei notuð.
Draga má þá ályktun að Bandaríkin búi yfir miklu magni af úreltum hergögnum.
Í dag eru það drónar, herþotur, fjarskiptatækni og eldflaugar sem skapa yfirburði í hernaði. Á þeim sviðum skara evrópsk fyrirtæki fram úr. Þau eru flest í Svíþjóð, Bretlandi, Þýskalandi, Frakklandi, Tyrklandi og Úkraínu.
Margir forsvarsmenn Evrópuríkja telja að Evrópa geti varið sig sjálf á næstu árum og geti þannig tekið við vörnum álfunnar.
Í Evrópu starfa öflugustu fyrirtæki heimsins á flestum sviðum vöruþróunar og framleiðslu.
Þar má meðal eru sterk fyrirtæki á sviði lyfjaþróunar og heilbrigðistækni. Í Evrópu er einnig að finna fyrirtæki sem eru fremst í heiminum á sviði tölvu- og upplýsingatækni.
Sem dæmi má nefna er að Hollendingar eru fremstir í framleiðslu véla sem búa til gervigreindartölvur. Vindmyllur Landsvirkjunar munu koma frá Evrópu svo og allar nýjar flugvélar Icelandair.
Evrópa er framarlega í heiminum á sviði bíla- skipa- og flugvélaframleiðslu. Einnig í þróun járnbrautar- og borgarlínuvagna. Hraðbrautir og hraðlestakerfin í Evrópu eru með þeim bestu sem finnast.
Gæði drykkjarvatns, andrúmslofts og ástand sjávarsvæða sem umlykja álfuna eru með besta móti í Evrópu þökk sé stífum reglum um umhverfismál. Ströngustu reglur um matvælaöryggi gilda í Evrópu enda eiga íslensk matvæli greiða leið þangað.
Menningin blómstrar í Evrópu. Það þarf ekki að fara langt til að upplifa matar- og vínmenninguna. Tónlist, myndlist og leiklist blómstrar í borgum Evrópu eins og við Íslendingar kynnumst á ferðalögum okkar um álfuna.
Þessi lýsing er þvert á fullyrðingar pistlahöfunda, stjórnmálamanna og aðalræðumanns á nýliðnu Viðskiptaþingi.
Björn Brynjúlfur Björnsson framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs hélt erindi á Viðskiptaþingi 2026.
Erindi Björns hafði yfirskriftina Áttaviti fyrir Ísland og fjallaði um það hvernig á að móta stefnu til framtíðar sem tryggir að við Íslendingar stöðnum ekki heldur höldum áfram að sækja fram.
Ræða hans byrjaði á jákvæðum nótum en fljótlega fór Björn inn á kunnuglega braut sem ég kalla „Evrópa brennur“ áráttuna. Í erindinu virðist hann styðjast að mestu við gamlar fréttir frá Evrópu. Tökum nokkur dæmi:
„Á meðan umheimurinn breytist og stækkar situr Evrópa eftir,“ sagði Björn og bætti svo við að „leiðtogar Evrópu hefðu hrakið í burtu iðnað og tengda starfsemi“ og að „framleiðsla hefur flúið til landa þar sem rekstrarumhverfið er hagstæðara.“
Hvað varðar nýsköpun og rekstrarumhverfi þá starfa í dag innan Evrópusambandsríkja um 33,1 milljón fyrirtækja með um 162,2 milljónir starfsmanna. Árið 2023 voru um 3,5 milljónir fyrirtækja stofnuð í ESB löndunum, flest nýsköpunarfyrirtæki í tæknigeiranum. Rannsóknir og þróunarstarf er þarna með því öflugasta í heiminum sem nýtur mikils stuðnings úr framtakssjóðum ESB.
Svo fullyrti Björn að „hagvöxtur hefði verið í dvala í 15 ár í ESB og að svimandi hátt atvinnuleysi meðal ungs fólks er landlægt í Evrópu.“
Staðreyndin er sú að ESB löndin hafa vaxið um 14% á árunum 2008 til 2023 og eru í dag næst stærsta hagkerfið í heiminum.
Hagvöxtur á evrusvæðinu var um 1,5% á síðasta ársfjórðungi 2025 meðan hann var um 1,4% í Bandaríkjunum. Hagvöxtur á mann er nú hærri á evrusvæðinu en á Íslandi.
Atvinnuleysi meðal ungs fólks fer minnkandi í ESB og er það nú lægst í Þýskalandi (6.8%) og Hollandi (9,2%). Á fjórða ársfjórðungi 2025 var atvinnuleysi ungs fólks 10,1% á Íslandi.
Atvinnuleysi er á niðurleið í Evrópu og víða er mikill skortur á sérhæfðu vinnuafli. Sem dæmi um það þá getur eftirlaunafólk Í Þýskalandi unnið skattfrjálst upp að 2000 evrum á mánuði og er þannig hvatt til að halda áfram að vinna.
Ég legg til að Viðskiptaráð komi sér upp betri fréttaöflun og notist við nýjustu fréttir frá Evrópu. Vonandi hefur Viðskiptaráð heyrt af andláti Elísabetar Bretadrottningar.
Staðreyndin er sú að í ESB fer nú fram öflug vinna við að einfalda regluverk, efla varnarkerfi, auka stuðning við nýsköpun og gera alla Evrópu samkeppnishæfari. Þetta verkefni er unnið að frumkvæði leiðtoga ESB ríkjanna og er nú þegar farið að skila árangri.
Christine Lagarde forstjóri Evrópubankans lýsti því í viðtali um daginn að Evrópa stæði sig best í „krísum“ og væri undra fljót að laga sig að nýjum og breyttum aðstæðum í heiminum.
ESB hefur þróast hratt allt frá því að sambandið var stofnað árið 1951 og er stöðugt að þróast til betri vegar.
Okkur Íslendingum býðst nú að taka aukinn þátt í þessu Evrópusamstarfi sem ég vil kalla nútíma samvinnuhreyfingu.
Fyrsta skrefið verður stigið í þjóðaratkvæðagreiðslunni um framhald viðræðna við ESB sem verður væntanlega haldin í haust.
Styðjumst fyrst og fremst við nýjar fréttir frá Evrópu þegar við tökum afstöðu í þeim kosningum!
Höfundur er stjórnarmaður í Evrópuhreyfingunni.
