Það þurfti að koma Sjálfstæðisflokknum úr ríkisstjórn til að hægt væri að taka alvöruskref í útlendingamálum og orkumálum. Það þurfti að koma Framsóknarflokknum úr ríkisstjórn til að láta verkin tala í samgöngumálum. Stjórnarandstaðan er ráðvillt og leggur fram mikið af tillögum sem ganga út á tekjulækkun ríkissjóðs eða útgjaldaaukningu. Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Það eru stór mál sem ríkisstjórnin ætlar að ná í gegn á þessu þingi. Mér finnst einhvern veginn blasa við að það verði reynt að bregða fæti fyrir ykkur með málþófi, eins og gert var í fyrra, jafnvel þó að kjósendur í landinu hafi sýnt það, það sést í könnunum, að þeir kunna ekki að meta svona stjórnarandstöðu. Stjórnarandstaða á auðvitað að veita aðhald, en hún á ekki að reyna að taka völdin.
Eruð þið búin að fara eitthvað í gegnum það hvernig þið ætlið að bregðast við ef málþófið verður tekið upp aftur?
„Það er auðvitað svona eilífðarverkefni að finna út úr því hvernig við eigum að nálgast þingið og tryggja að þingstörfin gangi hraðar fyrir sig og kannski og auðvitað fyrst og fremst viðfangsefni forseta og þingflokksformanna. Við sjáum auðvitað stjórnarandstöðu sem á mjög erfitt með sig. Þeim finnst mjög óþægilegt að horfast í augu við það að það þurfti að koma Sjálfstæðisflokknum úr ríkisstjórn til þess að fara að taka alvöruskref í útlendingamálum eða orkumálum. Það þurfti að koma Framsóknarflokknum úr ríkisstjórn til þess að láta verkin tala í samgöngumálum. Þetta eru óþægilegar staðreyndir fyrir stjórnarandstöðuflokkana og ég held að þau, þau eru enn þá í svona ákveðnu sorgarferli og þurfa bara aðeins að jafna sig. En við auðvitað bara höldum áfram af fullum þunga. Það er auðvitað svolítið kostulegt að sjá, sko. Ég meina, þetta eru, þetta eru flokkar sem voru í ríkisstjórn sem einhvern veginn, sem kunnu lítið annað en að stöðva hlutina.. Og núna einhvern veginn ætla þessir flokkar að leika sama leik í stjórnarandstöðu, þessir stoppflokkar. En þetta er eitthvað sem við þurfum bara að vinna með og taka alvarlega og það auðvitað kallar á ákveðna lagni í samskiptum og svoleiðis.“
Nú veit ég að ráðherrar eru miklu minna í þinginu en almennir þingmenn af því þið eruð með, þið eruð með annað djobb, en það er svona út frá því hvernig þingstörfin birtast hinum almenna borgara sem horfir kannski á Alþingisrásina, grípur til hennar eða sér sjónvarpsfréttir, þá fær maður á tilfinninguna að það þurfi nánast vinnustaðasálfræðing þarna inni.
„Já, já, það er alveg svona svolítið gömul saga og ný kannski að það sem gerist inni í þingsalnum endurspeglar ekki endilega það hvernig samskiptum er háttað svona almennt milli fólks.“
Fólk gengur ekki með veggjum og forðast … ?
„Nei, nei, svona almennt ekki og mikið af því er auðvitað besta fólk sem er gott að tala við og svoleiðis, en í þessu veiðigjaldamáli þá auðvitað tókust á stálin stinn og okkur blöskraði alveg ofboðslega hvernig var gengið fram og hvernig fólk sem er núna í stjórnarandstöðu, er ekki lengur í meirihluta, fékk skell í síðustu kosningum, taldi sig eiga einhvers konar heimtingu á því að fara með bara einhvers konar neitunarvald þegar kemur að stórum verkefnum ríkisstjórnarinnar sem samið var um við myndun hennar og við sjáum eiginlega harkalegasta atganginn frá stjórnarandstöðunni þegar kemur að málum sem eru einmitt til þess fallin að bæta afkomu ríkissjóðs.
Það er þá sem þau öskra hvað mest. Það líður eiginlega ekki sá dagur að stjórnarandstaðan leggi ekki fram tillögur um skattalækkanir eða aukin útgjöld, mál sem myndu auka enn á halla ríkissjóðs. En þegar við erum einmitt að bæta afkomuna með aðgerðum sem stundum eru svolítið óþægilegar, það er bara þannig, þá …“
Þú ert að tala meðal annars um vörugjöldin og kílómetragjaldið?
„Já, já, svona ákveðnar kerfisbreytingar þar í gjaldtöku þegar kemur að vegamálum sem var á áætlunum hjá þeim.“
Þeir voru líka með áform um stöðugleikaáætlun en þeir bara gerðu aldrei neitt í því.
„Nei, nei, frestuðu því alltaf og afleiðingin af því er auðvitað bara áralangur hallarekstur og fyrir vikið meiri verðbólga og hærri vextir. En þetta er það sem við erum að vinda ofan af. Við erum að koma ríkisfjármálunum á réttan kjöl og skila hallalausum fjárlögum núna á næsta ári.
Það kallar á að ýmislegt óþægilegt sé gert og það kemur til dæmis fram þarna í einskiptis vísitöluhækkun um mánaðamótin, eins og hefur gerst síðustu árin þegar opinber gjöld hækka í janúar. Árið 2023 voru til dæmis áhrifin af opinberum gjaldahækkunum meiri heldur en þau voru núna síðasta janúar. Ég var auðvitað í stjórnarandstöðu þá og hafði oft hátt og svoleiðis, en ég hafði samt ekki hugmyndaflug í það að fara að láta eins og – það er auðvitað þannig með gjaldahækkanir að til lengri tíma draga þær úr verðbólguþrýstingi, bara rétt eins og, rétt eins og stýrivaxtahækkanir, þannig að fólk verður líka aðeins að vera læst á efnahagsmálin.“
