fbpx
Föstudagur 09.janúar 2026
EyjanFastir pennar

Óttar Guðmundsson skrifar: Grænlandsraunir

Eyjan
Laugardaginn 18. janúar 2025 06:00

Óttar Guðmundsson.

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Grænland varð nýlenda Dana á 18du öld þegar danskir sjómenn hófu þangað siglingar. Þeir áttuðu sig á náttúruauðæfum landsins og gróðavonin rak þá áfram. Danir reyndu að kristna íbúana og sendu prestinn Hans Egede til að boða hina nýju trú. Hann leit á Grænlendinga sem stór og óþroskuð börn sem þyrftu sterka leiðsögn. Danir reyndu að ala upp Grænlendinga með góðu og illu. Þeir útrýmdu gömlum trúarbrögðum og börðust gegn tungumáli innfæddra. Nýlenduherrarnir höfðu engan skilning á grænlensku samfélagi og menningu og breyttu því með handafli með skelfilegum afleiðingum.

Skáldið Sigurður Breiðfjörð bjó í Grænlandi í 2-3 ár á 19. öld og starfaði í þjónustu Grænlandsverslunarinnar. Sigurður skrifaði bók um þessa dvöl sína og lýsir fyrirlitningu Dana á þessum Skrælingjum. Samfélagsleg upplausn í landinu leiddi til mikils alkóhólisma og um árabil var hæsta sjálfsmorðstíðni í heimi á Grænlandi. Nýlega var upplýst um skipulagðar ófrjósemisaðgerðir á grænlenskum konum á síðustu öld. Danir vildu einir ákveða hvort eða hvernig grænlensku þjóðinni fjölgaði. Á Kaupmannahafnarárum mínum kynntist ég dauðadrukknum grænlenskum ungmennum sem voru gjörsamlega týnd í tilverunni.

Mér datt þessi saga í hug á dögunum þegar Dónald Trump viðraði hugmyndir að eignast Grænland. Sármóðgaðir danskir ráðamenn sögðu að framtíð Grænlands ætti að vera í höndum Grænlendinga. Fyrir fólk sem þekkir nýlendusögu Dana eru þessi ummæli hlægileg. Grænlendingar áttu aldrei að ráða neinu í heimalandinu enda hefðu þeir ekki þroska eða greind til þess. Spurningin er hvort Grænlendingum mundi vegna verr undir handarjaðri Bandaríkjamanna en Dana. Það efa ég stórlega svo að kannski er tilboð Trumps ekki svo óhagstætt fyrir Grænlendinga. Mestu skiptir að láta væl og dyggðagrát Dana sem vind um eyrun þjóta. Það er fáránlegt að gamla, þrautpínda nýlenduþjóðin, Íslendingar skuli taka eindregna afstöðu með sínum gömlu nýlenduherrum í þessu máli.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Pennar

Mest lesið

Nýlegt

EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Sigmundur Ernir skrifar: Það þarf tekjur til að byggja upp samfélag

Sigmundur Ernir skrifar: Það þarf tekjur til að byggja upp samfélag
EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Óttar Guðmundsson skrifar: Inntökureglur í Menntó

Óttar Guðmundsson skrifar: Inntökureglur í Menntó
EyjanFastir pennar
Fyrir 3 vikum

Ari Kr. Sæmundsen skrifar: Stríðsæsingatal

Ari Kr. Sæmundsen skrifar: Stríðsæsingatal
EyjanFastir pennar
Fyrir 3 vikum

Björn Jón skrifar: EES og leiðin til aukinnar hagsældar

Björn Jón skrifar: EES og leiðin til aukinnar hagsældar
EyjanFastir pennar
06.12.2025

Svarthöfði skrifar: Stjórnarandstaðan krossleggur lappir og þykist óspjölluð og hrein – talar gegn lýðræði

Svarthöfði skrifar: Stjórnarandstaðan krossleggur lappir og þykist óspjölluð og hrein – talar gegn lýðræði
EyjanFastir pennar
06.12.2025

Sigmundur Ernir skrifar: Þrálát sóun á almannafé

Sigmundur Ernir skrifar: Þrálát sóun á almannafé
EyjanFastir pennar
05.12.2025

Nína Richter skrifar: Bringubeinin á Ariönu Grande

Nína Richter skrifar: Bringubeinin á Ariönu Grande
EyjanFastir pennar
04.12.2025
Reiði skólameistarinn
EyjanFastir pennar
04.12.2025

Þorsteinn Pálsson skrifar: Munurinn á aðildarþjóð og „lobbý-þjóð“

Þorsteinn Pálsson skrifar: Munurinn á aðildarþjóð og „lobbý-þjóð“
EyjanFastir pennar
03.12.2025

Thomas Möller skrifar: Tölum um krónuna … í alvöru!

Thomas Möller skrifar: Tölum um krónuna … í alvöru!