Leigjendur borga að meðaltali 41 prósent af ráðstöfunartekjum sínum í leigu. Þó er staðan fyrir leigjendur betri nú en árið 2015 því fleiri leigjendur geta nú safnað sér sparifé. Þetta er meðal þess sem kemur fram í mánaðarskýrslu Íbúðalánasjóðs um leigumarkaðinn.
Þar kemur fram að sífellt stærra hlutfall Íslendinga sé á leigumarkaði, samkvæmt nýrri könnun.
„Meirihluti leigjenda er á leigumarkaðnum af nauðsyn og 80% leigjenda vilja kaupa sér íbúð. Þriðji hver leigjandi borgar meira en helming af ráðstöfunartekjum sínum í leigu og fáir tekjulágir leigjendur geta safnað sér sparifé. Mikill áhugi er á að búa í öruggu leiguhúsnæði sem er ekki rekið í hagnaðarskyni og þar sem húsnæðiskostnaði er haldið í hófi,“ segir í skýrslu Íbúðalánasjóðs.
Una Jónsdóttir, hagfræðingur í hagdeild Íbúðalánasjóðs, kynnti niðurstöðurnar á Húsnæðisþingi en í erindi sínu lýstu hún áhyggjum af því að úrræði stjórnvalda, sem eiga að hjálpa fólki að kaupa sér íbúð og komast þannig af leigumarkaði, gagnist síður tekjulágum leigjendum.
„Sem dæmi er aðeins um helmingur leigjenda með séreignarsparnað. Eftir því sem tekjur leigjenda eru lægri, minnka líkur á því að viðkomandi sé að safna sér sparnaði,“ segir í skýrslunni.
Bent er á það að í dag séu 17% heimila á Íslandi á leigumarkaði. Ungt fólk, námsmenn og öryrkjar séu hópar sem eru sérstaklega líklegir til að leigja sér húsnæði. Athygli veki að um 20% fólks á leigumarkaði leigi hjá ættingjum sínum eða vinum. Þetta fólk telur sig almennt búa við húsnæðisöryggi, ólíkt fólki á almennum leigumarkaði sem telur markaðinn ekki vera traustan.
Þó svo að fólk eigi auðveldara með að safna sér sparifé nú en fyrir tveimur árum leiðir könnunin í ljós að þrátt fyrir það geti meirihluti leigjenda ekki safnað sér sparnaði. „Aðeins 14% leigjenda vilja vera á leigumarkaði, en 57% leigjanda eru þar af nauðsyn.
„Staðan á húsnæðismarkaði hefur verið býsna erfið upp á síðkastið. Hækkanir á fasteignaverði hafa tekið fram úr aukningu kaupmáttar og öðrum undirliggjandi stærðum með þeim afleiðingum að fólk sem er að reyna að komast inn á markaðinn kemst ekki að. Það er ánægjulegt að sjá að leigjendur geta í auknum mæli lagt til hliðar en aftur á móti sorglegt að sjá það ekki endurspeglast í aukinni kaupgetu. Fólk á leigumarkaði virðist vera fast þar, gegn sínum vilja eins og staðan er í dag,“ segir Una.
