Það er alveg ljóst að það þarf að koma af stað umræðu um málefni Íslands í útlöndum. Bæði fyrri og núverandi ríkisstjórnum mistókst þetta – hápunkturinn var þegar Geir Haarde var eins og rati í frægu viðtali við BBC.
Svokölluðum In Defence hefur ekki tekist þetta þrátt fyrir ágæta viðleitni síðastliðinn vetur.
Og það er kjánaskapur að tala um að stjórnarráðið íslenska vinni eins og „smurð vél“. Sorgaratburðir síðastliðins árs eru ekki beinlínis til marks um það. PR-menn ríkisstjórnarinnar, Kristján Kristjánsson og Hrannar Björn Arnarsson, virka mjög ringlaðir. Bréf Evu Joly færir okkur heim sanninn um að það hefði þurft að gera miklu meira til að kynna stöðu Íslands og málstað.
Mikilvægast væri þó, eins og bent hefur verið á, að íslenskir ráðamenn tali beint við menn eins og Gordon Brown, Jan Peter Balkenende, Jose Manuel Barroso og Dominique Strauss-Kahn. Engin vinna almannatengla getur komið í staðinn fyrir slíkt.
En þegar Björn Bjarnason – einn af ráðherrunum í stjórninni sem sat hér á tíma hrunisins – kvartar yfir aðgerðaleysi í stjórnkerfinu er það beinlínis hlægilegt.
Stjórnin sem Björn sat í stóð í því – ásamt þáverandi seðlabankastjóra – að ljúga að útlendingum um stöðu Íslands.
Og gerði þannig Icesave þannig mögulegt.
Annars var þessi ríkisstjórn eins og lömuð.
Svo þegar allt hrundi setti stjórnin tvo gamla embættismenn í að kanna hvort væri „grunur“ um saknæmt atferli. Fljótlega kom í ljós að báðir voru vanhæfir vegna fjölskyldutengsla.
Síðan var sett á stofn embætti sérstaks saksóknara. Embættiskjörin voru svo léleg að enginn sótti um. Þá var Ólafur Þ. Hauksson fenginn til að taka að sér embættið. Fjárveitingin var 50 milljónir króna.
Til að sjá um upplýsingamál var ráðinn norskur lautinant sem stuttu síðar hrökklaðist burt.
Úr þessu hefur nú verið bætt að nokkru leyti, aðallega með tilkomu Evu Joly. Þar átti íslenska stjórnsýslan engan hlut að máli. Ég held ég geti fullyrt að hún var ráðin til starfa hér fyrir þrýsting frá Vinstri grænum. (Ég hef ekki orðið var við að Samfylkingin hafi haft sérstakan áhuga á að rannsaka hrunið, því auðvitað sat hún í ríkisstjórn í sextán mánuði fyri hrun)
Ég man heldur ekki eftir því að hafa heyrt Björn Bjarnason eða bandamenn hans í pólitíkinni fagna komu Evu. Ég held þeir hafi fremur verið fýldir yfir því.
Það er ekki fyrr en núna að Björn er aðeins farinn að nudda sér utan í hana – aðallega vegna þess að með því sér hann tækifæri til að berja aðeins á pólítískum andstæðingum sínum. Hin dæmalausa hugmynd á bak við þetta er að reyna að láta líta út eins og það sé núverandi ríkisstjórn sem ber ábyrgð á því hvernig er komið fyrir Íslandi – ekki stjórnvöld sem komu á undan.
Bak við þetta er ófyrirleitin tilraun til að endurskrifa söguna, til að skapa nokkurs konar íslenska hnífstungu-goðsögn sem felst í því að svikararnir séu ekki þeir sem stefndu landinu í hrun, heldur þeir sem sitja eftir í rústunum og reyna að bjarga málum.
Eva Joly hittir hins vegar naglann á höfuðið í frægri grein sinni þar sem hún segir:
„Sú stjórn sem sat þegar bankahrunið varð neyddist raunar til að segja af sér, enda hafði almenningur risið upp og mótmælt þeim hagsmunaárekstrum og klíkuskap í stjórnkerfinu sem eru undirrót allra ófara þeirra.“
