fbpx
Þriðjudagur 17.mars 2026
Fréttir

Fyrrverandi hershöfðingi hjá NATO óttast að við séum að verða vitni að upphafi þriðju heimsstyrjaldarinnar

Ritstjórn DV
Miðvikudaginn 4. mars 2026 17:00

Sir Richard Shirreff er fyrrverandi hershöfðingi hjá Atlantshafsbandalaginu.

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Sir Richard Shirreff, fyrrverandi aðstoðarhershöfðingi NATO í Evrópu, óttast að heimurinn standi á barmi þriðju heimsstyrjaldarinnar vegna vaxandi átaka í Miðausturlöndum.

Telur hann að hernaðaraðgerðir Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran um liðna helgi og hörð viðbrögð Írana í kjölfarið geti orðið kveikjan að víðtækum alþjóðlegum átökum.

Shirreff varpar ljósi á stöðuna í alþjóðamálum í grein sem birtist á vef Daily Mail í gærkvöldi og er óhætt að segja að hann sé ekki bjartsýnn á stöðuna.

Ný og mun hættulegri tilraun

Hann rifjar upp þegar Donald Trump Bandaríkjaforseti fyrirskipaði umfangsmiklar loftárásir á þrjár kjarnorkustöðvar í Íran í júní í fyrra. Opinbert markmið árásarinnar var að koma í veg fyrir að Íran næði að þróa kjarnorkuvopn sem gætu ógnað Ísrael.

Trump hélt því síðar fram að árásirnar hefðu eyðilagt kjarnorkugetu Írans, en Shirreff efast hins vegar um það. Segir hann að bandarísk stjórnvöld hafi nú farið út í „nýja og mun hættulegri tilraun til stjórnarskipta“ í stóru og vel vopnuðu ríki.

Hann segir að hernaðaraðgerð sem upphaflega átti að vera takmörkuð hafi á örskotsstund þróast út í átök sem gætu orðið erfið stjórnlaus og erfið viðureignar. „Það er vaxandi tilfinning meðal hernaðarsérfræðinga á Vesturlöndum að nýjasta hernaðaraðgerðin sé þegar farin úr böndunum,“ segir hann.

Man ekki eftir hættulegra augnabliki

Shirreff segir viðbrögð Írans hafa verið harðari en margir bjuggust við. Bendir hann á að yfirvöld í Teheran hafi ráðist, beint eða óbeint, á fjölda ríkja á skömmum tíma, þar á meðal Ísrael, Bandaríkin og nokkur ríki við Persaflóa. Einnig hafi herstöðvar Vesturlanda orðið fyrir árásum eða verið skotmörk, þar á meðal herstöðvar á vegum Breta, ítala og Frakka.

Shirreff, sem er sjötugur, segist hafa séð ýmislegt um ævina og veltir hann fyrir sér hvort búið sé að kveikja neistann sem verður að stóru báli. „Erum við að verða vitni að upphafi þriðju heimsstyrjaldarinnar?“ spyr hann og bætir við: „Ég man ekki eftir hættulegra augnabliki í alþjóðastjórnmálum á minni ævi – og ég er nú orðinn 70 ára.“

Að hans mati gæti stærsta hættan falist í því að önnur stórveldi nýti sér ástandið. Ef Bandaríkin dragast inn í langvarandi landhernað í Miðausturlöndum gæti það opnað tækifæri fyrir bæði Kína og Rússland.

Shirreff telur mögulegt að kínversk stjórnvöld gætu gripið tækifærið til að ráðast inn í Taívan ef athygli og hernaðarleg geta Bandaríkjanna beinist að Miðausturlöndum. Á sama tíma gæti Rússland aukið þrýsting í stríðinu í Úkraínu eða jafnvel beint sjónum sínum að Eystrasaltslöndunum.

Slík þróun gæti haft alvarlegar afleiðingar fyrir NATO. Ef ráðist yrði á ríki eins og Eistland, Lettland eða Litháen myndi það kalla á sameiginleg viðbrögð bandalagsins samkvæmt 5. grein sáttmálans.

Yrði hræðileg kaldhæðni

Shirreff bendir á að saga heimsstyrjaldanna sýni hversu hratt staðbundin átök geti breyst í alþjóðlegt stríð. Hann nefnir morðið á austurríska krónprinsinum Franz Ferdinand árið 1914 sem dæmi um atburð sem virtist smávægilegur í fyrstu en hratt af stað keðjuverkun sem fáir sáu fyrir.

„Stríð er ófyrirsjáanlegt, auðvelt að hefja en erfitt og oft ólýsanlega sársaukafullt að enda,“ skrifar hann.

Að lokum varar hann við því að nútímastríð milli stórvelda yrði mun hættulegra en þau sem heimurinn hefur áður upplifað. Hann bendir einnig á að öll helstu stórveldi heims búi nú yfir kjarnorkuvopnum. Endar hann grein sína á þessum orðum:

„Bandaríkin og Ísrael hófu þessar árásir til að koma í veg fyrir útbreiðslu kjarnorkuvopna. Það væri hræðilegasta kaldhæðni sögunnar ef einmitt sú aðgerð yrði kveikjan að kjarnorkustríði sem eyddi siðmenningunni eins og við þekkjum hana.“

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Fréttir
Fyrir 21 klukkutímum

Forsætisráðherraefni í Danmörku játar að hafa neytt kókaíns

Forsætisráðherraefni í Danmörku játar að hafa neytt kókaíns
Fréttir
Fyrir 22 klukkutímum

Vilhjálmur mjög ósáttur við Sigurjón: „Þetta er ein ósmekklegasta færsla sem ég hef séð lengi“

Vilhjálmur mjög ósáttur við Sigurjón: „Þetta er ein ósmekklegasta færsla sem ég hef séð lengi“
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Uppfært: Bíllinn er fundinn. Sendibíl Samhjálpar stolið í nótt – Allar ábendingar vel þegnar

Uppfært: Bíllinn er fundinn. Sendibíl Samhjálpar stolið í nótt – Allar ábendingar vel þegnar
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Pizza Sveins hækkaði um nærri 6 þúsund kr. á nokkrum mínútum – „Þeir vita að þetta virkar“

Pizza Sveins hækkaði um nærri 6 þúsund kr. á nokkrum mínútum – „Þeir vita að þetta virkar“
Fréttir
Fyrir 3 dögum

Fordómarnir flæða upp á yfirborðið hjá bandarískum þingmönnum

Fordómarnir flæða upp á yfirborðið hjá bandarískum þingmönnum
Fréttir
Fyrir 3 dögum

Braut lög þegar hann henti leigjandanum fyrirvaralaust út

Braut lög þegar hann henti leigjandanum fyrirvaralaust út