Ný frásögn nafnlausrar konu, valdaójafnvægið innan kirkjunnar og hvernig kerfið brást við þegar ásakanir komu fram er á meðal þess sem tekið er fyrir í öðrum þætti hlaðvarpsseríu um Biskupsmálið sem kom út í dag.
Í þættinum er farið yfir það hvað gerist þegar konur stíga fram gegn valdamiklum manni, og mæta kerfi sem virkar hægt og illa og verndar betur biskupsembættið en brotaþola.
Í þættinum er ný frásögn: kona sem hlustaði á fyrsta þátt hafði samband og lýsir því að hún hafi orðið fyrir áreitni af hendi Ólafs Skúlasonar sem fermingarbarn í Bústaðakirkju fyrir rúmri hálfri öld. Hún kýs að koma fram nafnlaust og er frásögn hennar endursögð í leiklestri. Hún lýsir atviki sem átti sér stað í kirkjunni sjálfri, á stað þar sem barn á að geta upplifað sig öruggt, og því hvernig óttinn og skömmin mótuðu líf hennar í kjölfarið.
„En, einu sinni þegar ég var í kirkjunni, fór ég á litla salernið sem er í skoti til hliðar við anddyri kirkjunnar. Ég læsti hurðinni og gerði mínar þarfir og opnaði svo hurðina til að ganga út af salerninu og það sem blasti við mér hefur fylgt mér síðan. Ólafur Skúlason stóð beint fyrir framan mig og lagði aðra höndina á bringuna mína og byrjaði að þvinga mig innar á salernið. Ég upplifði mig strax í mikilli hættu. Ég var íþróttastelpa og átti nokkra bræður, þannig að ég var vön ýmsum ærslagangi og ég var þarna mjög snör í snúningum og tókst að beygja mig eldsnöggt undir handarkrikann á honum og hlaupa undan honum. Síðan hljóp ég eins og fætur toguðu út úr kirkjunni og alla leið heim þar sem ég bjó í næsta nágrenni. Ég hélt að lungun í mér myndu springa, svo hratt hljóp ég, enda logandi hrædd.“
Þátturinn hefst á vettvangsferð í Bústaðakirkju, þar sem farið er um rýmið og inn í lítið, gluggalaust herbergi í kjallara sem gæti verið staðurinn sem Sigrún Pálína lýsti í sinni frásögn.
Guðrún Ebba, dóttir Ólafs Skúlasonar, segir frá því að árið 1996, þegar hún hafði aldrei sagt neinum frá kynferðisofbeldi Ólafs gegn sér, hafi hún gert allt til að þagga niður í konunum.
„Ég bara gerði allt til að verja pabba. Allt. Ég hringdi í alla sem komu málinu við sem ég náði í, ég bara hugsaði það þarf að stoppa þessar konur. Ég hringdi í konur sem þekktu þær og ég þekkti líka. Ég hringdi í konur sem ég sá að hefðu verið á einhverjum stuðningsfundi með þeim, og ég öskraði á þær í símann. „Það þarf bara að stoppa þær!““
„… Ég veit það auðvitað núna að hugurinn minn og minningarnar mínar voru að springa.“
„Jafnvel þó að það hafi verið margar sögur um pabba, tengdar stúlkum á fermingaraldri og konum, að þá var heimili foreldra minna þegar pabbi var biskup, það var fullt af blómum og gjöfum og endalaust fólk að hlúa að þeim. Á meðan þær konur, Sigrún Pálína, Dagbjört og Stefanía sem þá komu fram, þær máttu þola alveg gríðarlegar árásir, sem endaði með því eins og við vitum að Sigrún Pálína flúði land.“
Alfred-Wolfgang ekkill Sigrúnar Pálínu, segir frá því að þau hafi upplifað ofsóknir árið 1996:
„Og það var hringt til hennar, alls konar fólk með alls kyns hótanir og svívirðingar, og allt mögulegt, kölluðu hana hóru og vonuðu að hún fengi graftarkýli á píkuna sér og svona ógeðslegt. Við áttum erfitt með að skilja hvernig fólk gæti leyft sér að hugsa svona. Árið 1996 var þetta lyginni líkast, þetta var eins og amerísk njósnamynd. Það voru svartir bílar sem voru á bílastæðunum við raðhúsið sem við bjuggum í… það var alveg greinilegt að þeir voru að fylgjast með okkur“
Í þættinum útskýrir Hjalti Hugason, prófessor emeritus í kirkjusögu, hvernig embætti biskups í Þjóðkirkjunni felur í sér verulegt vald, þar sem spurning vaknar um það, hvað gerist þegar biskup bregst, og kerfið er ekki hannað til að bregðast við?
Þátturinn rekur síðan atburðarásina þegar kvartanir bárust innan kirkjunnar árið 1996: fundi, ferla og ýmsa erfiðleika sem komu upp, og hvernig Ólafur beitti samsæriskenningum til að gera frásagnir kvennanna tortryggilegar með því að tengja þær við innri kirkjudeilur. Þá er dregin upp skýr mynd af tíðarandanum: í skoðanagreinum og yfirlýsingum var stuðningur við biskupinn oft yfirgnæfandi, á meðan frásagnir þolenda voru kallaðar „áróður“, „lygi“ eða „mannorðsþjófnaður“.
Þátturinn fjallar einnig um hvernig Stígamót studdu við frásagnir kvennanna, og hvernig andrúmsloftið í kringum málið varð þannig að biskupinn var settur í hlutverk fórnarlambs, en frásagnir kvennanna málaðar upp sem árás, jafnvel galdraofsóknir.
Í næsta þætti, þriðja þættinum, er farið yfir niðurstöður ferlanna árið 1996, hvernig viðbrögð kirkjunnar mótuðu líf kvennanna og hvernig Ólafur beitti réttarkerfinu sér til varnar, með víðtækum afleiðingum fyrir þær sem stigu fram. Þá kemur einnig fram sjónarhorn fjölmiðla, meðal annars í frásögn Illuga Jökulssonar um fjölmiðlaumfjöllun Biskupsmálsins.
Hlaðvarpsstjórnandi og höfundur er Gabríela Bryndís Ernudóttir.
