Nefnd um eftirlit með lögreglu hefur lokið meðferð á tveimur kvörtunum vegna starfshátta lögreglunnar á Suðurlandi en kvartanirnar eru svo til samhljóða. Kvartanirnar eru frá konum sem voru báðar gestir á Þjóðhátíð á Vestmannaeyjum á síðasta ári. Við komuna til Landeyjahafnar frá Vestmannaeyjum óskuðu þær báðar eftir að blása í áfengismæli hjá lögreglu sem sýndi að þær voru ekki undir áhrifum áfengis. Óku þær því báðar af stað en voru stöðvaðar skömmu síðar og blésu þá í aðra áfengismæla sem gáfu þær niðurstöðu að þær voru ölvaðar og voru konurnar í kjölfarið báðar handteknar. Telur nefndin starfsaðferðir lögreglu í þessum tilfellum ekki vera ámælisverðar en þetta misræmi í niðurstöðum áfengismælinganna sé hins vegar afar óheppilegt.
Áttu atvikin sér stað að morgni Frídags verslunarmanna á síðasta ári en konurnar kvörtuðu báðar til nefndarinnar tveimur dögum síðar.
Konurnar voru báðar nýkomnar frá Vestmannaeyjum til Landeyjahafnar. Þær gengust sjálfviljugar undir áfengismælingu sem var í boði af hálfu lögreglunnar á Suðurlandi fyrir ökumenn sem ætluðu að aka frá höfninni.
Sögðust konurnar báðar hafa fengið þau svör að ekkert hefði mælst og þær mættu keyra heim á leið. Tveimur kílómetrum frá höfninni hafi hins vegar verið vegatálmi þar sem þær hafi verið stöðvaðar og annar lögreglumaður beðið þær um að blása í áfengismæli. Sá mælir hafi gefið það til kynna að vínandamagnið í líkömum þeirra hafi verið yfir leyfilegum mörkum og þær í kjölfarið verið handteknar fyrir ölvun við akstur.
Kvörtuðu konurnar báðar einnig yfir því að hafa verið fluttar í lögreglubíl til blóðsýnatöku með einstaklingi sem þær hafi ekkert þekkt.
Miðað við svör lögreglunnar á Suðurlandi virðast konurnar hafa verið fluttar saman til blóðsýnatöku en í báðum málum er vísað til sömu upptöku úr lögreglubifreið. Önnur konan kvartaði sömuleiðis yfir því að hún hafi verið látin bíða í tæpa klukkustund áður en hún hafi verið látin undirrita upplýsingablað handtekinna manna.
Svör lögreglunnar á Suðurlandi við báðum kvörtunum eru nánast samhljóða. Vísar lögreglan til upptöku sem hún sendi nefndinni en upptakan var úr upptökukerfi lögreglubifreiðar og átti sér stað á milli klukkan 09:47 og 09:58. Segir í báðum ákvörðunum nefndarinnar að á upptökunni megi sjá þegar viðkomandi kvartandi og hinn ótengdi einstaklingur séu flutt á staðinn þar sem blóðsýnatakan hafi verið framkvæmd. Segir í annari ákvörðuninni að kvartandi hafi verið framsætinu og hinn einstaklingurinn í aftursæti lögreglubifreiðarinnar en í hinni að kvartandi hafi verið í aftursætinu en hinn einstaklingurinn í framsæti.
Tekið er fram í ákvörðuninni í máli þeirrar konu sem kvartaði yfir að hafa verið látin bíða í klukkutíma áður en hún hafi verið látin undirrita upplýsingablað handtekinna manna að á upptökunni megi heyra þegar lögreglan hafi tilkynnt henni að hún þyrfti að undirrita blaðið.
Í svörum lögreglunnar á Suðurlandi við báðum kvörtunum kom fram að einungis væri hægt að styðjast við þær mælingar, sem framkvæmdar hafi verið í Landeyjahöfn, í samræmi við óskir kvennanna tveggja, sem viðmið um ástand, ekki sem gildandi niðurstöðu. Lögreglumönnum beri að upplýsa þá sem óski eftir að fá að blása í áfengismæli um að þessar mælingar séu einungis til vísbendingar um vínandamagn og þar af leiðandi til viðmiðunar. Verði þær ákvarðanir beggja kvenna að stjórna vélknúnum ökutækjum, eftir að hafa fengið viðmið um ástand eftir blástursmælingar, að teljast á þeirra ábyrgð.
Nefnd um eftirlit með lögreglu segir að lögreglan á Suðurlandi hafi einnig komið þeim upplýsingum áleiðis til nefndarinnar að embættið notist við tvenns konar áfengismæla sem báðir séu jafn áreiðanlegir. Ekki séu fyrir hendi upplýsingar um hvor gerðin af mæli hafi verið notuð við fyrri áfengismælingar kvennanna sem lögðu kvartanirnar fram.
Nefndin segir í sínum niðurstöðum, sem eru nánast samhljóða, í báðum málum að ekkert í málsgögnum varpi ljósi á ástæðu mismunandi niðurstöður mælinga hjá konunum í fyrri og seinni skiptin. Hins vegar sé óumdeilt að þær hafi mælst undir áhrifum áfengis við akstur og séu viðbrögð lögreglu í kjölfarið því eðlileg og í samræmi við lög og reglur. Með hliðsjón af því hvernig málsatvikum sé lýst í kvörtununum og gögnum málanna tveggja, telji nefndin að ekki séu uppi vísbendingar um að lögreglumenn hafi viðhaft ámælisverðar starfsaðferðir við umrædd afskipti af konunum.
Hins vegar telur nefndin í báðum tilfellum að misræmið í áfengismælingum sé afar óheppilegt enda afleiðingarnar íþyngjandi fyrir konurnar, auk þess að vera til þess fallnar að ógna umferðaröryggi. Nefndin tekur fram í báðum málum að fyrir liggi að ekki hafi verið um eitt afmarkað tilvik að ræða heldur fleiri ökumenn sem lent hafi í svipuðum aðstæðum. Nefndin nefnir hins vegar ekki hvort um hafi verið að ræða eingöngu þesssar tvær konur eða fleiri en þær.
Niðurstaða nefndarinnar í báðum málum er að beina þeim tilmælum til lögreglunnar á Suðurlandi að ítreka við lögreglumenn þá skyldu að upplýsa einstaklinga um að mælingar við þessar aðstæður séu einungis til vísbendingar um vínandamagn og að akstur sé engu að síður á ábyrgð viðkomandi.
