Heilbrigðisráðuneytið hefur staðfest ákvörðun embættis landlæknis um að taka ekki til frekari meðferðar kvörtun konu sem hlaut taugaskaða í andliti þegar hún gekkst undir andlitslyftingu hjá lýtalækni, á einkastofu.
Alma Möller heilbrigðisráðherra sagði sig frá málinu þar sem konan lagði fram kvörtun sína á meðan Alma var enn landlæknir. Jóhann Páll Jóhannsson umhverfisráðherra var settur heilbrigðisráðherra í málinu en til slíkra ráðstafana hefur verið gripið í fleiri málum sem kærð hafa verið til ráðuneytisins og varða ákvarðanir landlæknisembættisins frá tíð Ölmu.
Í maí 2023 gekkst konan undir andlitslyftingu hjá lýtalækninum á stofu hans. Við aðgerðina varð konan fyrir taugaskaða í andliti auk þess sem hún hlaut sárasýkingu á kjálkasvæði.
Í kjölfarið leitaði hún í nokkur skipti til lýtalæknisins í ýmsar meðferðir til að reyna að bæta ástand húðarinnar á andlitinu. Þegar konan leitaði í starfsábyrgðartryggingu lýtalæknisins fékk hún ekki frekari meðferð frá honum.
Konan leitaði til sérfræðings í taugalækningum í október 2023. Var það mat sérfræðilæknisins að konan sýndi veruleg merki um skaða á grein hægri andlitstaugar.
Konan lagði í kjölfarið fram kvörtun sína, til embættis landlæknis, yfir þessari heilbrigðisþjónustu og framkomu við veitingu þeirrar þjónustu. Í mars 2025 komst embætti landlæknis að þeirri niðurstöðu að ekki væri tilefni til að taka kvörtun konunnar til frekari meðferðar og kærði hún þá niðurstöðu til ráðuneytisins.
Í kærunni gerði konan athugasemd við að landlæknisembættið hefði ekki fjallað um framkomu lýtalæknisins í hennar garð. Hún andmælti þeim rökum embættisins að skaði á andlitstaug í andlitslyftingu sé þekktur fylgikvilli. Um verulegt frávik væri að ræða en ekki eðlilegan fylgikvilla og það sækti stoð í umsögn sérfræðilæknis í taugalækningum.
Vildi konan einnig meina að embættið hefði ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni í málinu og að það hefði brotið gegn lögum um landlækni og lýðheilsu, þegar það hafi tekið ákvörðun um að afla ekki umsagnar frá óháðum sérfræðingum. Það væri enn fremur rangt sem kæmi fram í ákvörðun embættisins um að tjón konunnar hafi verið tilkynnt sem sjúklingatryggingaatburður til Sjúkratrygginga Íslands. Bótakröfur á grundvelli sjúklingatryggingar vegna tjóna sem hljótist hjá sjálfstætt starfandi heilbrigðisstarfsfólki hafi fram til ársins 2025 borið að beina til tryggingafélags viðkomandi heilbrigðisstarfsmanns eða starfsstöðvar hans. Þetta benti til þess að málið hafi ekki verið rannsakað með fullnægjandi hætti.
Í andsvörum landlæknisembættisins kom meðal annars fram að um áverka á grein andlitstaugar hafi verið að ræða sem sé sjaldgæfur en þekktur fylgikvilli við andlitslyftingu sem geti gerst þrátt fyrir að ýtrustu varkárni sé gætt. Það staðfesti umsögn sérfræðilæknis í taugalækningum. Öllum skurðaðgerðum fylgi hætta á sýkingum og blæðingu. Um þekktan fylgikvilla hafi verið að ræða sem geti ekki talist til verulegs fráviks í framkvæmd læknisþjónustu.
Embætti landlæknis benti einnig á að tilgangur kvörtunarmála væri að stuðla að auknu öryggi sjúklinga og úrbótum í heilbrigðisþjónustu. Það hafi verið mat sérfræðinga embættisins að lokinni yfirferð yfir gögn málsins að frekari efnisleg meðferð myndi ekki leiða til aukinna gæða eða aukins öryggis í heilbrigðisþjónustu. Því hafi ákvörðun verið tekin um að taka mál konunnar ekki til frekari meðferðar.
Embættið viðurkenndi að ranglega hefði verið ritað í ákvörðun þess að konan hafi sótt um bætur hjá Sjúkratrygginum Íslands hið rétta væri að hún hefði snúið sér til tryggingafélags lýtalæknisins.
Andmælti embættið þeirri staðhæfingu að því bæri skylda til að leita til óháðra sérfræðinga. Það sé háð mati embættisins hverju sinni og þeirri sérþekkingu sem sé til staðar innan embættisins.
Í niðurstöðu heilbrigðisráðuneytisins eru færð ítarleg rök fyrir því að það hafi verið í samræmi við lög að neita að taka kvörtun konunnar til frekari meðferðar á grundvelli þess að kvörtunarmál snúist um að stuðla að öryggi sjúklinga og úrbótum í heilbrigðisþjónustu. Ráðuneytið segir þá niðurstöðu landlæknisembættisins að taugaskaðinn sem konan varð fyrir sé þekktur fylgikvilli andlitslyftingar og gögn málsins benda til að málsmeðferðin hafi verið fullnægjandi.
Hvað varðar þann lið kæru konunnar um að landlæknisembættinu hafi borið að leita til óháðra sérfræðinga segir ráðuneytið að í niðurstöðu embættis landlæknis komi fram að atvik og gögn málsins hafi ekki bent til þess að um mistök eða vanrækslu væri að ræða. Kvörtun konunnar gæfi þar með ekki nægar ástæður til rannsóknar. Þegar við þær aðstæður hafi ekki verið þörf á að afla umsagnar óháðs sérfræðings í málinu enda hafi gögn málsins ekki bent til þess að konan hefði orðið fyrir mistökum eða vanrækslu að mati sérfræðinga embættis landlæknis.
Um framkomu læknisins í garð konunnar og athugasemd hennar um að landlæknisembættið hafi ekki tekið þann þátt til skoðunar minnir ráðuneytið á að samkvæmt lögum eigi almennt að beina kvörtunum yfir framkomu heilbrigðisstarfsfólks til yfirstjórnar viðkomandi heilbrigðisstofnunar. Slíkum málum sé embættinu hins vegar skylt að sinna og berist slík erindi geti hvílt frumkvæðisskylda á embættinu og eftir atvikum hefja eftirlitsmál en sjúklingar eigi ekki aðild að slíkum málum.
Í ljósi alls þessa staðfestir ráðuneytið þá ákvörðun landlæknisembættisins að taka kvörtun konunnar vegna afleiðinga andlitslyftingarinnar ekki til frekari skoðunar.
