Þingmaður Sjálfstæðisflokksins, Jón Pétur Zimsen, segir að aðeins 2 prósent nemenda á Íslandi geti skilið flókinn texta. Þetta kemur fram í færslu hans á X en þar segir hann að í gær hafi verið átakanlegt að hlusta á umræðu um menntamálin í Sprengisandi.
„Hlustaði á Sprengisand í morgun. Það var eiginlega átakanlegt að heyra í því góða fólki sem var þar, Ingibjörg Isaksen, Ragnar Þór Pétursson og Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir.
Þau höfðu afar lítið upp á að bjóða nema að verja stöðuna sem hefur komið börnum okkar á þann stað að 40% er ekki með grunnfærni í lesskilningi.
Sama blaðrið sem afvegaleiðir: ,,…10. bekkur kann að lesa en hann les ekki flókna texta“ –> þe er ekki með lesskilning til að ná innihaldi flókinna texta.
Hér mætti ætla að 40% nemenda læsu og skyldu ekki flókna texta. Það er rangt. Aðeins 2% nemenda skilja flókna texta, 98% skilja þá ekki.
En hrun hefur einmitt orðið hvað fjölda afburðarnemenda varðar.
Þetta er svo það sem sumir fjölmiðlar lepja upp og umræðan kemst ekki í lausnirnar og leiðirnar út úr vandanum.“
Það var Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir, stofnandi Köru Connect, sem nefndi í Sprengisandi að börn í 10. bekk kunni umskráningu, kunni að lesa en geti ekki lesið þungan texta. Þorbjörg sagði Ísland í blindflugi í menntamálum. Nefndi hún sérstaklega að það vanti meira námsefni sem er erfiðara og þyngra. Ingibjörg Isaksen, þingmaður Framsóknar, tók undir og bætti við að Ísland sé eftirbátur nágrannaþjóða hvað varðar fjárveitingar til námsgagnagerðar. Ragnar Þór Pétursson, kennari og fyrrverandi formaður Kennarasambands Íslands, segir að íslenska skólakerfið geri ekki nægar vitsmunalegar kröfur til nemenda þegar þeir eru komnir á miðstig og í unglingadeild. Þjóðin hafi ákveðið að vera vitsmunalega löt.
Ekki er á hreinu til hvaða mælinga Jón Pétur er að vísa þegar hann segir að aðeins 2 prósent nemenda geti skilið flókinn texta. Mögulega er hann að vísa til síðustu PISA-könnunar en samkvæmt henni töldust 4 prósent stúlkna og 2 prósent drengja ná afburðahæfni í lesskilningi, 2 prósent bæði stúlkna og drengja voru með afburðahæfni í læsi á náttúruvísindi og 4 prósent stúlkna og 6 prósent drengja náðu afburðahæfni í stærðfræðilæsi.
Jón Pétur var þó spurður í athugasemd undir færslunni hvaða leið væri úr þessum menntavanda og vísaði Jón Pétur þá til greinar sem hann ritaði í október en þar leggur hann meðal annars til að kennaranámið verði stytt úr fimm árum í þrjú, að tekið verði upp nýtt einkunnakerfi, sett verði ný aðalnámskrá og að stofnaðar verði sérdeildir fyrir börn með annað móðurmál en íslensku.
Hlustaði á Sprengisand í morgun. Það var eiginlega átakanlegt að heyra í því góða fólki sem var þar, Ingibjörg Isaksen, Ragnar Þór Pétursson og Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir.
Þau höfðu afar lítið upp á að bjóða nema að verja stöðuna sem hefur komið börnum okkar á þann stað að…
— Jon Petur Zimsen (@JPZimsen) January 18, 2026
Skýrslu um niðurstöður PISA 2022 má finna hér, en á blaðsíðum 66-67 má finna upplýsingar um hæfniþrep lesskilnings.
