Unnar Þór Sæmundsson, einn þeirra sem voru vistaðir á fósturheimilinu Bakkakoti á barnsaldri, ritaði grein í dag þar sem hann gagnrýndi fyrrverandi forstjóra Barnaverndarstofu, Braga Guðbrandsson, harðlega en Bragi ræddi um málefni Bakkakots við RÚV í vikunni og sagðist aldrei hafa heyrt á heimilinu minnst fyrr en Kveikur fór að fjalla um málefni þess í byrjun febrúar.
„Hvernig getur arkitekt kerfis verið óupplýstur um verstu afleiðingar þess?,“ spurði Unnar Þór í grein sinni sem hann deildi svo á Facebook og skoraði á Braga að svara, sem fyrrum forstjórinn gerði í athugasemdum við færsluna..
„Ágæti Unnar. Ég skal leitast við að svara spurningu þinni. Grundvallaratriði barnaverndarkerfisins, þmt. skipan fósturmála er frá 1932 þegar fyrstu barnaverndarlögin tóku gildi. Þær umbætur sem ég beitti mér fyrir var að þeir sem vildu taka börn í fóstur þyrftu til þess leyfi en forsenda leyfisveitinga var að umsækjandi gengist undir hæfnismat og fengi fræðslu og viðeigandi undirbúning til að takast á hendur þetta ábyrgðarmikla hlutverk. Þessi lagaákvæði tóku gildi 1995. Þau voru ekki afturvirkt frekar en önnur lög sem sett hafa verið, og því var ekki hróflað við þeim hundruðum fóstur barna sem þegar voru í fóstri. Bakkakot hafði þá verið með fósturbörn í 20 ár eða frá árinu 1975 skv. þeim upplýsingum sem fram hafa komið. Þá er rétt að hafa í huga að það tók nokkur ár að hrinda nýju lagákvæðunum í framkvæmd vegna gríðalegs umfangs málaflokksins og takmarkaðs fjármagns og starfsfólks á fyrstu starfsárum Barnaverndarstofu.“
Unnar þakkaði svarið en sagði Braga þó skauta alfarið yfir þá gagnrýni sem Unnar setti fram í grein sinni.
„Hvernig má það vera að maður með slíkan eldmóð fyrir velferð barna byggi kerfi þar sem hann er á toppnum en að sama skapi jafn grandlaus um það sem þar gerist?“
Bendir Unnar á að það liggi fyrir að upplýsingar hafi borist um gróft ofbeldi á heimilinu, en einhvern veginn hafi þær ekki ratað inn á borð til Braga.
Bragi svarar aftur og bendir á að barnaverndarkerfið sé tvískipt milli sveitarfélaga og ríkisins.
„Ég sem forstjóri bar einvörðungu endalega ábyrgð á því afmarkaða hlutverki sem Barnaverndarstofa hafði, og barnaverndarnefndir sveitarfélaga voru sjálfstæðar stjórnsýslueininga sem ekki heyrðu undir mig, og hafði t.d. ekkert boðvald yfir þeim.“
Til að Barnaverndarstofa hefði getað gripið inn í hefði þurft að berast kvartanir til þeirra eða ábendingar um að ekki væri allt með felldu hjá Bakkakoti.
„Ég hef sagt að mér hafi aldrei borist upplýsingar um Bakkakot, en fram hefur komið að slíkar upplýsingar hafi borist til fósturdeildar Barnaverndarstofu undir lok tímabilsins sem Bakkakot starfaði og að þær hafi leitt til þess að stofan beitti sér fyrir því að barn sem vistað var að hálfu Barnaverndar Kópavogs var fjarlægt af Bakkakoti. Þessi afskipti voru mér ókunnugt um. Það þarf ekkert að vera óeðlilegt, til að leggja mat á það þyrfti ég að hafa vitneskju um eðli þeirra upplýsinga sem bárust stofnuninni. Ég er þó sannfærður um að þær upplýsingar voru takmarkaðar, annars hefði málið verið kynnt mér strax.“
Bragi tekur fram að hann hafi ekki gert að ævistarfi sínu að byggja upp barnaverndarkerfið heldur frekar að bæta það. Hann hafi aldrei haft völd til að kollvarpa kerfinu en telur þó að miklar umbætur hafi orðið í kjölfar stofnunar Barnaverndarstofu.
Unnar sagðist þá enn eiga eftir að átta sig á hvað Barnaverndarstofa hafi gert. Ef tilgangurinn væri að hafa eftirlit með störfum barnaverndar þá hafi Bakkakotsmálið sýnt að slíkt eftirlit var ekki til staðar.
Við því segir Bragi að eftirlit með barnaverndarnefnum hafi einkum verið tvíþætt, annars vegar fólst það í að krefja barnaverndir um ársskýrslur og leggja á þær mat, hins vegar tók stofan á móti kvörtunum frá einstaklingum, stofnunum eða öðrum vegna aðgerða eða aðgerðaleysis barnaverndarnefnda. Eins hafi Barnaverndarstofa sinnt eftirliti að eigin frumkvæði, t.d. árið 2002 þegar gerð var rannsókn á högum fósturbarna.
Þetta átti Unnar erfitt með að skilja. Ef hagir fósturbarna voru kannaðir árið 2002 hvers vegna var enn verið að senda börn í Bakkakot árið 2005?
„Ég meina, hún er gerð 2002, það er fjarstæðukennt að halda að Bakkakot hafi ekki borið þar á góma, ef ekki þá set ég stórt spurningarmerki við gæði þeirrar rannsóknar.“
Bragi fær að heyra það frá fleirum í athugasemdum. Þar er hann m.a. spurður hvort hann finni ekki fyrir nokkurri ábyrgðartilfinningu, hvort hann hafi í alvörunni ekki meira að segja eftir að Bakkakotsbörnin stigu fram og hvað starfsmenn Barnarverndarstofu hafi eiginlega verið að gera í vinnunni.
