Það er fátt sem ég met jafnmikils í lífinu og frelsið. Það er stimplað inní genamengi mitt. Frá því að ég var barn hef ég reynt að standa fast á mínu og fara mína eigin leið í lífinu. Það hefur alltaf lagst alveg sérstaklega illa í mig þegar fólk reynir að þvinga mig til einhvers sem mig langar ekki. Reglur sem mér finnast ósanngjarnar eða tilgangslausar eru eitur í mínum beinum. Ég þoli ekki þegar fólki er mismunað og þegar fáir útvaldir mega gera ákveðna hluti sem öllum öðrum eru bannaðir.
Ég elska frelsið í öllum sínum birtingarmyndum; einstaklingsfrelsið, tjáningarfrelsið, valfrelsið, viðskiptafrelsið, trúfrelsið, kvenfrelsið, ferðafrelsið, lýðræðið, friðhelgi einkalífsins og frelsið til að haga lífi sínu einsog maður vill. En ég veit líka að frelsi fylgir ábyrgð. Án ábyrgðar er frelsi einungis stjórnleysi.
Ég er súrrealisti af Guðs náð. Ólíkt því sem almennt er talið þá er súrrealismi ekki bara hugmyndafræði eða stefna í myndlist. Hann er hugsunarleysi, að fylgja innri drifkrafti og framkvæma hluti án þess að vera búinn að velta þeim mikið fyrir sér. Súrrealisminn er eins og kærleikur, ferli sem fer með þig í óvissuferð, þú veist ekki hvert en þú treystir ferlinu. Hann er galdur. Sem leikari þá er ég ekki mikið að ofhugsa karakterinn. Ég gef honum frekar rými til að setjast í mér. Ég er dálítið eins og miðill, leyfi annarri persónu að taka yfir líkama minn. Það má kalla þetta ýmsum nöfnum eins og leikgleði eða spuna. Eða jafnvel fíflagang. En þetta er samt fyrst og fremst andleg iðkun. Fólk kann að halda að eitthvað eins og Besti flokkurinn hafi verið útpælt verkefni. Það er fjarri lagi. Ég hafði litla sem enga hugmynd um hvað ég var að fara út í. Þetta var leikur. Auðvitað var hugsun og alls kyns tilfinningar en það voru bara brot og glefsur. Það trúir því varla nokkur maður hvað ég vissi lítið hvað ég var óundirbúinn. En hugrekki er auðvitað líka bara ein tegund af heimsku. Hugsunarleysi og fljótfærni. Besti flokkurinn er fyrir mér skólabókardæmi um dulmagnaðan kyngikraft frelsisins. En allt í einu var leiknum lokið og hláturinn þagnaði. Ég var orðinn borgarstjóri í höfuðborg lands sem hafði farið í gegnum efnahagshrun. Og þá gerði ég það, sem sannfæring mín býður mér, og tók ábyrgð. Ég skoraðist ekki undan eða flúði af hólmi. Hefði ég gert það þá hefði allt verið unnið fyrir gíg, þá hefði ég brotið þann heilaga sáttmála sem ég gerði við Alvaldið í æsku. Mér var gefið það að mega ærslast og vaða áfram, Alvaldið myndi gæta mín og ég þyrfti aldrei að óttast neitt, bara svo framarlega sem ég meiddi ekki aðra og tæki ávallt ábyrgð á öllum afleiðingum af ærsladraugagangi mínum.
Pönkið opnaði mér leið til frelsis þegar ég var unglingur. Það var líka ákveðin undankomuleið frá mussukomma- og rétthugsunarmafíunni sem fram að því var það eina sem var í boði fyrir ræfla eins og mig. Ég hefði getað orðið róttækur vinstrimaður og byltingarsinnaður kommúnisti. Mér stóð það til boða og reyndi það vissulega en án árangurs. Mér leiddist þessi Sovétríkjaklikkun sem ég var alinn upp í og fannst Maó og Lenín fyrst og fremst leiðinlegir. En í gegnum pönkið kynntist ég anarkismanum og hélt mig við hann á meðan pönkið slædaði jafnt og þétt oní díalektísku efnishyggjuna og pönkararnir urðu sífellt hippalegri með sitt Kjernkraft? Nei takk! Og mótmælum til stuðnings einhverjum kommum á Kúpu eða í Nígaragúa. Þekktasta dæmið er líklega þegar hljómsveitin Clash gaf út plötuna Sandinista 1980, snéri baki við afstöðuleysi pönksins á sveif með kommúnistum og gegn vestrænni heimsvaldastefnu.
Svo með aldrinum tók lífsbaráttan við og ég þurfti að framfleyta fjölskyldu og eignast peninga. Ég bjó til sjálfur hugverk úr engu og það varð atvinna mín og lifibrauð. Ég hef verið sjálfstætt starfandi meira og minna alla mína ævi. Ég hef unnið fyrir öllu mínu. Þar sem ég gekk ekki hefðbundinn menntaveg þá hafa valkostirnir verið takmarkaðir. Ég hef bara þurft að bjarga mér. Líf mitt hefur verið ein samfelld óvissa. Þegar einu verkefni lýkur er ég strax byrjaður að undirbúa hið næsta og alltaf verið með fleiri en eitt járn í eldinum. Ég er líklega hundrað sinnum meiri Sjálfstæðismaður en margir sem kalla sig Sjálfstæðismenn. Margir af þeim eru bara labbakútar. En ég hef átt ágæt samskipti við þann flokk og stundum tekið þátt í starfi þar og á þeim flokki mikið að þakka. Mér hefur reyndar stundum, eins og mörgum öðrum, sviðið það hvað þau eru oft ófeimin við að standa með sérhagsmunum fárra frekar en almannahagsmunum. Að ég tali nú ekki um þegar flokkurinn slær skjaldborg um einhvern labbakút. Þau hafa stundum sett mig, algjörlega óumbeðinn, í hóp með vinstri intellegensíunni, talað niður póstnúmerið sem ég bý í og gert lítið úr þeim starfsgreinum sem ég hef starfað í. Og ekki skánaði samband okkar mikið með tilkomu Besta flokksins. Margir Sjálfstæðismenn reyndu að kenna mér um ófarir sínar frekar en að líta í eigin barm og taka ábyrgð. Ábyrgð er grundvallarforsenda þess að teljast fullorðinn. Á sama hátt og lög eru forsenda frelsis. Ábyrgðarlaus Sjálfstæðismaður er hvorki sjálfstæður né maður, nema að nafninu til. Hann er bara labbakútur sem er að þykjast vera eitthvað sem hann er ekki.
Með aldrinum varð anarkisminn aðeins bernskubrek og það rann upp fyrir mér að ég væri frekar frjálshyggjumaður. Ég tók þátt í starfi á upphafsárum Frjálshyggjufélagsins og fann mig vel þar. En flestir þar voru bæði gáfaðir og vel menntaðir og höfðu fjármálavit. En ég var tölublindur og misþroska alþýðumaður, ódæmigerður bolur. En samt fyrst og fremst bolur. Og mér finnst bara svo vænt um fólk og hraus hugur við því að hinir gáfuðu og vel gerðu gætu tekið sig saman og snúið á alla ræflana og náð árangri á þeirra kostnað. Ég heillaðist um tíma af Sósíal demókratismanum og Norræna velferðarmódelinu svokallaða. Það er vissulega margt gott við það. En þar er áherslan á ríkisrekstur aðeins of mikil fyrir minn smekk og forræðishyggja sem er algjört eitur í mínum beinum. Of mikið Tilsammans og stutt í mussur og menntaða rétthugsun og hópþrýsting. Þessi tiltekna hlið vinstrisins hefur farið sérstaklega versnandi síðustu áratugina og er löngu farin að taka á sig mynd trúarkenningar frekar en hugsjónar. Það á reyndar við um hægrið líka. En það sem hefur gert mér hugmyndafræðilega ómögulegt að vera sósíaldemókrati er áhugaleysi þeirra, tortryggni og fyrirlitning á einstaklingsframtakinu og frelsinu. Sósíaldemókratar eru almennt frekar áhugalausir um frelsi, nema í ástum.
Það er margt gott í mörgu og allskonar er betra en einskonar. En breski heimspekingurinn John Stuart Mill náði að skapa það pólitíska kerfi sem best hentar mínum þörfum. Bók hans Um frelsið kjarnar mjög vel mína pólitísku sannfæringu og sýn; samfélag sem byggir á velferð og jafnrétti en líka einstaklingsframtaki og frelsi. Einhverra hluta vegna hafa Frjálslyndir Demókratar aldrei náð almennilegri fótfestu á Íslandi, eiginlega ekki fyrr en með Viðreisn. Hver svo sem framtíð Íslands verður eða Viðreisnar þá tel ég mjög mikilvægt að reglulega heyrist hrópað hátt og hvellt: Áfram allskonar!
