Tekist er á um kosti og galla ESB aðildar Íslands þessa dagana enda eru í dag aðeins 156 dagar til þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna. Nýjustu kannanir sýna að þjóðin skiptist í tvo nánast jafn stóra hópa: með og á móti … já eða nei.
Þeir sem eru á móti því að viðræður haldi áfram eru yfirleitt einnig á móti fullri aðild Íslands að Evrópusambandinu.
Margir þeirra fullyrða að það sé í raun ekkert um að semja í komandi samningaviðræðum. Þess vegna snúist kosningarnar í haust um fulla aðild en ekki framhald viðræðna sem munu engu skila.
Þeir fullyrða margir að Ísland muni tapa sínu fullveldi og tapa sínum auðlindum, bæði í sjávarútvegi og orkumálum. Full aðild mun leggja landbúnaðinn í rúst segja þeir og fullyrða að „reglugerðarfarganið frá bírókrötunum í Brussel“ muni kaffæra íslenskt atvinnulíf.
Þeir fullyrða einnig við þurfum ekki evru þar sem krónan hefur dugað landinu vel til að jafna sveiflur í hagkerfinu sem sé ólíkt öðrum hagkerfum í Evrópu. Þeir segja að vextir muni ekki lækka þó að krónunni verði skipt út fyrir evru.
Þeir hafa einnig fullyrt að kostnaður Íslands við fulla aðild sé mun meiri en það sem við fáum til baka.
Þeir sem eru fylgjandi aðild segja að fullveldið muni styrkjast við fulla aðild Íslands að ESB.
Í stað þess að vera áhrifalítil þjóð innan EES fáum við sex þingmenn á Evrópuþinginu og þar með „sæti við borðið“ við setningu laga um Evrópusamstarfið.
Fullveldi í dag þýðir að þeirra mati að þjóðin getur gert frjálsa samninga við aðrar þjóðir og deilt fullveldinu með þeim, eins og hjón gera í hjónabandi.
Þeir sem styðja aðild eru vissir um að Ísland haldi öllum sjávarauðlindum enda eru sérákvæði um sjávarútveg í lögum ESB um „hlutfallslegan stöðugleika“ sem tryggja að eingöngu þær þjóðir fái að veiða í okkar fiskveiðilögsögu sem hafa veitt þar síðastliðin 30 ár sem eru aðeins íslenskar útgerðir.
Hvað varðar orkuna þá eigum við Íslendingar nú þegar flest öll orkuverin og dreifikerfi rafmagns og jarðhita. Öll orkan selst og er flutt út í formi áls frá álverum og upplýsingavinnslu í gagnaverum.
Þess vegna verður orkukerfið undir okkar stjórn næstu áratugina.
Um 65% útgjalda ESB fara til stuðnings í landbúnaði og til byggðaþróunar.
Gera má ráð fyrir að Íslenskur landbúnaður muni fá ríflega styrki frá ESB eftir inngöngu eins og landbúnaður á norðurhjara hefur fengið í Svíþjóð og Finnlandi.
Einnig munu líklega koma styrkir til að efla hinar dreifðu byggðir og í samgöngumál í kjölfar aðildar en ESB hefur ávallt fjármagnað vega-, ganga- og brúarframkvæmdir hjá nýjum aðildarlöndum.
Íslenska vegakerfið uppfyllir að mjög litlu leyti öryggisstaðla ESB og má því gera ráð fyrir ríflegum framlögum í þau mál sem koma hinum dreifðu byggðum vel.
Samningar við þau aðildarríki sem hafa samið um inngöngu hafa hafa yfirleitt tekið mörg ár.
Gera má ráð fyrir að samningar við Ísland taki eitt til tvö ár. Því er augljóst að um mikið er að semja auk þess sem öll ný aðildarríki hafa fengið sérákvæði sem taka tillit til sérstöðu þeirra.
Hvað varðar „reglugerðarfarganið“ þá eru flestar reglur ESB með það markmið að tryggja hagsmuni neytenda, vernda náttúruna og tryggja loft- og vatnsgæði fyrir almenning.
Strangar reglur gilda um matvælaöryggi og merkingar matvæla sem hafa gert íslenskum fyrirtækjum kleyft að fara með vörur sínar inn á Evrópska markaði. Sem dæmi má nefna fisk, lýsi, skyr og lambakjöt.
En munum við Íslendingar verða ánægðir með aðildina þegar að henni kemur?
Nýleg könnun Eurobarometer sýnir að um 74% íbúanna telja að land þeirra hafi hagnast á verunni í ESB. Þar kemur fram að Danir, Portúgalar, Írar og íbúar Litháens eru hvað ánægðastir eða um og yfir 90%.
Um 71-74% íbúa evrulandanna eru ánægðir með gjaldmiðilinn fyrir sitt land (e. having the euro is beneficial specifically for their own country) og um 81% segja að evran sé góð fyrir ESB (e. euro is a good thing for the European Union).
Meðal þeirra þjóða sem eru hvað ánægðastir með ESB eru íbúar Króatíu en um 84% þeirra eru ánægðir með veru landsins í ESB.
Boris Vujcic yfirmaður Seðlabanka Króatíu hélt nýlega fyrirlestur í Seðlabanka Íslands sem vakti mikla athygli. Boris er spurður um ýmis atriði um ESB aðildina og evruna. Svörin hans svara mörgum efasemdum andstæðinga ESB á Íslandi.
Sem dæmi nefnir hann að vextir hafi snarlækkað strax eftir upptöku evru vegna stöðugleikans sem fylgdi öflum gjaldmiðli. Í viðtalinu sagði Boris að „það sem fólk kunni best að meta þegar við tókum upp evruna var að vextir lækkuðu verulega.“
Í ítarlegu viðtali við Morgunblaðið 13. mars síðastliðinn sagði Boris að „kostirnir við að fara í Evrópusambandið og taka upp evru sem gjaldmiðil séu umtalsverðir.“ Hann sagði að aðildin hefði leitt til meiri aga í efnahagsstjórnuninni.
Aðspurður um kosti þess að taka upp evru sagði Boris að verðstöðugleiki hefði aukist verulega með stöðugu gengi sem hefði leitt til lágrar og stöðugrar verðbólgu sem fór fljótlega úr um 12% niður í um 3,5%.
Boris minnti á í viðtalinu „mikilvægi þess að eiga sæti við borðið í Evrópu.“ Hann bætti svo við að Ísland myndi hafa meiri áhrif innan ESB en stærð landsins gæfi til kynna.
Varðandi evruna sagði Boris „að aðalkostir þess að vera með evruna væru minni áhætta, lægri fjármagnkostnaður og meiri þjóðhagslegur sveigjanleiki.“
Það sem reynsla Króata segir okkur er að flest rök þeirra sem eru á móti aðild Íslands að ESB og eru nefnd hér í upphafi greinarinnar standast ekki skoðun.
Króatar eins og flestir íbúar innan ESB landanna eru ánægðir með aðildina.
Þetta minnir á auglýsingar BYKO hér áður sem hljómuðu svona: „þar sem fagfólkið verslar er þér óhætt.“
Í dag gæti þetta þýtt: „ okkur er óhætt að ganga í ESB þar sem flestir eru ánægðir.“
