Egill Helgason velti því fyrir sér á Facebook í gærkvöldi hvernig á því stendur að forseti Íslands ávarpar Viðskiptaþing Viðskiptaráðs:
„Hví ávarpar forseti Íslands frjálshyggjuhalleljúasamkomu þar sem helsta áherslan er lögð á hversu vont er nú að reyna að hafa hemil á framrás vitvélanna og loftslagsbreytingum? Og hversu sé nú alltof dýrt fyrir okkur að halda uppi velferðarkerfi? Er hægt að fá hana til að halda ræður hjá fleiri sértrúarsöfnuðum?“
Orðið á götunni er að spurning Egils eigi fullan rétt á sér og vert sé að staldra við það sem Viðskiptaráð virðist standa fyrir núorðið. Vitaskuld hefur ráðið ávallt talað fyrir lágmarks ríkisafskiptum af atvinnulífi, lágri skattheimtu og aðhaldi í ríkisrekstri en nú virðist það horfa til Bandaríkja Trumps sem fyrirmyndar og nánast fyrirheitna landsins þegar kemur að regluramma atvinnulífsins.
Björn Brynjúlfur Björnsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, fór mikinn í ræðu sinni á þinginu og fann Evrópu og evrópsku regluverki allt til foráttu. Sagði hann Evrópu sitja eftir á meðan umheimurinn breytist og stækkar. Regluverk Evrópusambandsins til verndar umhverfinu og persónuverndarreglur stæðu verðmætasköpun fyrir þrifum.
Björn Brynjúlfur sagði hagvöxt í Evrópu hafa verið í dvala í 15 ár vegna reglugerðafargans og tók Bandaríkin og Asíu sem dæmi um svæði sem gæfu sköpunarkrafti frumkvöðla og verðmætasköpun vængi.
Orðið á götunni er að málflutningur framkvæmdastjórans hafi að stórum hluta verið hinn mesti þvættingur. Vissulega sé rétt að frá ákveðnu sjónarhorni virðist framleiðni og verðmætasköpun í Bandaríkjunum vera meiri og hafa aukist meira en í Evrópu á umræddu 15 ára tímabili. Það gefi hins vegar alranga mynd af stöðu mála.
Hagvöxtur í Evrópu, þegar horft er til framleiðni á hverja unna klukkustund, er nefnilega á pari við Bandaríkin. Í Austur-Evrópu vex hún mun hraðar en í Bandaríkjunum. Í Evrópu er hins vegar styttri vinnudagur en í Bandaríkjunum. Í Evrópu á fólk rétt á fimm vikna sumarleyfi en í Bandaríkjunum er það örfáir dagar. Í Evrópu er fæðingarorlof á launum gjarnan eitt ár en í Bandaríkjunum er ekki um neitt fæðingarorlof að ræða. Konur mega reyndar taka sér einhverja daga í launalaust leyfi til barneignar, án þess að eiga á hættu að missa starfið, en öllu meira er það ekki.
Af ofangreindum sökum, og fleiri, hefur orðið meiri verðmætasköpun í Bandaríkjunum undanfarin 15 ár en í Evrópu. Þessi verðmætasköpun er hins vegar mjög á kostnað lífsgæða almennings í Bandaríkjunum.
Orðið á götunni er að Evrópa gæti vissulega brunað fram úr Bandaríkjunum í verðmætasköpun með því að afnema öll þau réttindi vinnandi fólks sem áunnist hafa á heilli öld og við lítum í dag á sem sjálfsögð. Til að standa jafnfætis Bandaríkjunum þyrftum við að snúa klukkunni aftur um 100 ár. Spurningin sem við þurfum að svara er einfaldlega: Er það sú veröld sem við viljum?
Viðskiptaráð vill bandarískan veruleika í stað evrópsks. Það hentar án efa fjármagninu og þeim sem fljóta ofan á í samfélaginu, alla vega um stundarsakir. En það er á kostnað lífsgæða alls almennings. Það er á kostnað velferðar alls almennings. Það afnemur sjálfsögð réttindi. Að lokum leiðir slíkt til þess að fólkið rís upp.
Þrælastríðið í Bandaríkjunum snerist að stórum hluta um einmitt þetta sama. Afnám þrælahalds frelsaði fólk sem þjónaði sem hræódýrt, nánast ókeypis, vinnuafl fyrir yfirstéttina. Orðið á götunni er að ekki hefði þurft að velkjast í vafa um hvar Viðskiptaráð Íslands hefði tekið sér stöðu í þeim slag, miðað við málflutninginn nú um stundir.
Viðskiptaþing var aukinheldur í mjög amerískum stíl, minnti helst á hálfleikssýninguna á Ofurskálinni þegar Donald Trump var enn sáttur við hana. Rosastuð, aulahrollur fór um einhverja viðstadda. Orðið á götunni er að í salnum hafi mátt sjá mörg kunnugleg andlit – kunnugleg þeim sem venja komur sínar á bjórkvöld Þjóðmála, þar sem jafnan er mikið rausað og aulahúmorinn blómstrar á kostnað fjarstaddra. Vel hafi verið við hæfi að Ólöf Skaftadóttir stýrði þessum ameríska fundi, sem hæglega hefði getað verið runninn undan rifjum sýndarveruleika gervigreindarinnar.
Orðið á götunni er að ólíklegt sé að allir í stjórn Viðskiptaráðs geti verið ánægðir með þá mynd sem ráðið bregður upp af sjálfu sér og þann málflutning sem framkvæmdastjóri þess viðhefur nú um mundir. Eitt sé að standa fyrir viðskiptafrelsi og minni ríkisafskiptum – það sé virðingarvert – en annað sé að tala fyrir því að snúa klukkunni aftur um heila öld.
Varla vilja menn í alvöru afnema fæðingarorlof, afnema sumarfrí, afnema vökulögin, afnema persónuvernd, gefa skít í umhverfið og sjálfbærni. Eða, er það kannski málið?
Orðið á götunni er að Egill Helgason hafi lög að mæla. Mögulega þurfi forseti Íslands að vera aðeins vandfýsnari og ekki taka að sér að ávarpa hvaða samkomu sem er.
