Á þriðja hundrað manns í Bretlandi hafa greint BBC frá því að lyf sem þeim var ávísað gegn sjúkdómum og kvillum sem höfðu áhrif á hreyfigetu viðkomandi, þá ekki síst fótaóeirð, hafi komið af stað fíkn og alls kyns óæskilegri hegðun sem hafi aldrei áður verið til staðar. Meðal annars hefur verið um að ræða spilafíkn, kynlífsfíkn, kaupfíkn og sumir hafa beitt kynferðislegu ofbeldi. Hafa þessar aukaverkanir í mörgum tilfellum haft í för með sér mjög skaðleg áhrif á líf viðkomandi. Raunar greindi BBC frá þessum áhrifum lyfjanna fyrir um ári síðan en læknar eru enn að ávísa þeim og fókið sem leitaði til BBC kvartar yfir því að það hafi ekki verið upplýst um þessi áhrif lyfjanna. Stjórnvöld segja að málið verði kannað frekar og að um verulegt áhyggjuefni sé að ræða.
Meðal þeirra sem höfðu samband er fólk í störfum sem krefjast þess að viðkomandi sé ábyrgur. Til að mynda eru í hópnum lögreglumaður, hjúkrunarfræðingar, læknar og yfirmaður áhættugreiningar í banka. Venjulegt fólk sem hefur ekki verið í sérstökum vandræðum með sjálft sig og alls ekki í neinni óreglu en hegðun þess fór ekki að breytast fyrr en eftir inntöku umræddra lyfja.
Um er að ræða lyf sem líkja eftir áhrifum dópamíns sem er taugaboðefni í heilanum en dópamín hefur margþættu hlutverki að gegna en meðal annars hefur það áhrif á hugsun og stýrir hreyfingu.
BBC ræðir við konu en aðeins fornafn hennar, Emma, er nefnt. Emma fékk eins og margar aðrar konur fótaóeirð í kjölfar meðgöngu. Fótaóeirð lýsir sér einna helest í óþægindum og verkjum í fótum sem oft geta verið verulegir.
Einkennin fóru versnandi og svo fór að heimilislæknir ávísaði á hana lyfi sem heitir Ropinirole og er framleitt af bresku lyfjafyrirtæki.
Í kjölfarið fór Emma að stunda fjárhættuspil í miklum mæli og kaupa ýmsan óþarfa. Hún segist hafa átt bágt með að skilja þessa breyttu hegðun og fundist eins og eitthvað væri að stýra henni í þessa átt. Loks fóru hún og maður hennar að kynna sér lyfið nánar og fundu þá umfjöllun BBC frá því fyrir um ári síðan.
Hún segist hafa látið lækni sinn vita að hún væri að taka Ropinrole og væri komin með spilafíkn en hann hafi aldrei tengt þetta tvennt saman. Hún hafi loks beðið um að fara á nýtt lyf við fótaóeirðinni og vegna spilafíknarinnar hafi hún stofnað til skulda sem nemi 30.000 pundum (4,9 milljónum íslenskra króna).:
„Þetta hefur eyðilagt líf mitt. Guð má vita hversu lengi við verðum að borga þessar skuldir,“ segir Emma.
Fleiri lyf, sem þróuð voru samhliða af breskum framleiðendum, gegn fótaóeirð og sambærilegum kvillum hafa þessi áhrif en þau eiga það sameiginlegt að hafa áhrif á dópamín í heilanum en með því er ætlunin að hafa áhrif á hreyfingar líkamans en dópamín hefur líka áhrif á þá viðleitini manna að fá verðlaun fyrir tiltekna hegðun. Lyfin ýta því undir slíka hegðun og þar af leiðandi fíkn í slíkt, til að mynda fjárhættuspil, kynlíf og kaup á hlutum. Það eru þó ekki einu dæmin um breytta hegðun fólks sem tók lyfin. Sumir í hópnum fóru að stunda ofát, áhættusamar fjárfestingar, urðu klæðskiptingar og sumir tóku upp samkynhneigð sambönd í fyrsta sinn á ævinni.
Eldri hjón í hópnum hafa greint frá því að í kjölfar inntöku lyfjanna hafi eiginmennirnir í fyrsta sinn, í áratugalöngum hjónaböndum, byrjað að beita eiginkonur sínar þvingunum í kynlífinu.
Í fylgiseðlum með lyfjunum er hins vegar ekkert minnst á að aukaverkanir geti meðal annars falið í sér tilteknar hegðunar- og persónuleikabreytingar en gagnrýnt er að aðeins sé minnst á frekar almennum nótum á að lyfin geti breytt hegðun fólks.
Flestir sem höfðu samband við BBC sögðu að áður en þeir fóru að taka umrædd lyf hafi viðkomandi aldrei hegðað sér með þeim hætti sem hér hefur verið lýst.
Í upphafi aldarinnar beitti karlmaður sem tók Ropinirole barn kynferðislegu ofbeldi. Framleiðandinn segist hafa látið lyfjaeftirlit Bretlands vita og skráð í skýrslu að lyfið gæti stuðlað að afbrigðilegri hegðun en það hafði hins vegar ekki áhrif á viðvaranir.
Notendur í öðrum löndum sem ávísað hefur verið þessum bresku lyfjum hafa leitað til lögmanna og lögsótt umrædd lyfjafyrirtæki en þeir bresku borgarar sem höfðu samband við BBC telja sig hins vegar hafa engin úrræði til að leita réttlætis vegna þessara mjög svo skaðlegu aukaverkana, sem hér hefur verið lýst og aldrei var varað við.
Hvort þessi umfjöllun BBC mun breyta þessari skoðun mun koma í ljós.
