Það var kaldur nóvemberdagur í sænska bænum Nordby, sem er nærri landamærabænum Strömstad á landamærum Noregs og Svíþjóðar. Það var myrkur þegar strætisvagninn stoppaði við biðstöðina. Fjöldi fólks var á ferðinni á svæðinu sem er við hina stóru Nordby verslunarmiðstöð.
Svíar og Norðmenn sækja verslunarmiðstöðina til að verða sér úti um ódýrar vörur. Það eru líka bensínstöðvar og veitingastaðir þarna og hótel.
Það var einmitt hótelið sem maðurinn með bleiku ferðatöskuna tók stefnuna á eftir að hann steig út úr strætisvagninum.
Hann ætlaði að fylla töskuna af ódýrum vörum úr landamæraverslununum áður en hann færi aftur heim til Noregs. En fyrst ætlaði hann að hitta konuna sem hann hafði skrifast á við síðustu vikurnar.
Taskan var tóm en vasarnir voru fullir af lyfjum sem hann ætlaði að nota í verkefninu sem hann var kominn til að ljúka. Fyrst átti á deyfa hana og síðan ætlaði hann að setja koddann yfir andlit hennar og setjast á hann. Ætlunin var að sitja á koddanum og drekka kaffi á meðan konan létist hægum dauða.
Hann var klár til að sinna verkefninu því hann hafði gert þetta áður og það í herberginu við hliðina á því sem hann ætlaði að hitta konuna í núna.
Dánaraðstoð
Maðurinn heitir Steinar Wangen, 53 ára.
Konan í hótelherberginu kallaði sig „Randi Svensson“ og sagðist vera 43 ára norsk kona búsett í Gautaborg í Svíþjóð.
Hún sagðist vilja binda enda á líf sitt.
Steinar og „Randi“ höfðu komst í samband við hvort annað í hópi á samfélagsmiðlum þar sem notendurnir ræða um dánaraðstoð, það er að fólk fái aðstoð við að deyja.
Það er bannað að veita slíka aðstoð í Noregi en það þýðir ekki að umræða fari ekki fram um þetta. Og það er markaður fyrir slíkt í Noregi og Steinar var stór hluti af þeim markaði.
„Randi“ gaf til kynna í fyrrgreindum hópi að hún væri alvarlega veik og vildi fá aðstoð við að taka eigið líf. Ekki leið á löngu þar til Steinar beit á agnið og bauð fram aðstoð sína.
Þetta kemur fram í norsku heimildarmyndaþáttaröðinni „Dauði eftir pöntun – leynilegt netverk“.
„Randi Svensson“
Steinar gaf í skyn við „Randi Svensson“ að þetta væri alls ekki í fyrsta sinn sem hann hjálpaði einhverjum að deyja og því gæti hún verið alveg treyst honum.
Hann sagði henni að hún þyrfti bara að kaupa áfengisflösku og síðan myndi hann sjá um restina.
„Getur þú sagt hvað þú gerir þegar ég hef drukkið áfengið eða er betra að ég viti ekki allt? Mér finnst mikilvægt að þetta líti út eins og ég hafi gert þetta sjálf,“ skrifaði „Randi Svensson“ til Steinars.
Samskipti þeirra fóru fram í gegnum sms eða síma og þau höfðu aldrei hist í eigin persónu.
En Steinar vildi leggja meira af mörkum en bara að aðstoða hana við að taka eigið líf. Áfengið og sljóvgandi lyf áttu bara að deyfa hana. Síðan ætlaði hann að sjá um afganginn.
„Ég set kodda yfir andlitið þitt og kæfi þig. Koddinn verður ekki nefndur í krufningarskýrslunni og þú finnur ekki fyrir neinu því þú verður meðvitundarlaus þegar ég geri þetta og það verða engin ummerki um átök,“ svaraði hann.
Hann lagði einnig til að þau gerðu þetta á hóteli í Strömstad og það var einmitt þangað sem þau stefnu bæði. En í raun var „Randi Svensson“ ekki á leið þangað því hún var og er ekki til.
Hún heitir Janne Amble og er fréttakona hjá TV 2 Norge. Hún hafði ásamt samstarfsmanni sínum kafað ofan í norska svartamarkaðinn fyrir dánaraðstoð.
Þau höfðu komið fjölda myndavéla fyrir í hótelherberginu og biðu spennt eftir að Steinar mætti á svæðið.
Steinar Wangen
Til að skilja máli Steinars betur förum við 40 ár aftur í tímann. Þá var hin sjö ára Beate Westbye myrt á hrottalegan hátt í norska bænum Moss. Morðinginn var Steinar Wange, sem var þá 15 ára. Hann myrti hana með stórum steini á meðan þau voru að leik.
Hann hafði ekki náð sakhæfisaldri og var því ekki dæmdur í fangelsi. Þess í stað var hann settur í umsjá barnaverndaryfirvalda og síðan í öryggisvistun. Öryggisvistuninni var aflétt 1999 og hann gat lifað sem frjáls maður.
Hann byrjaði smám saman að taka þátt í umræðunni um dánaraðstoð, málefni sem hann notaði til að leyna glæpum sínum.
Réttarhöldin
Förum nú fram til júní 2023. Þá fannst 76 ára norsk kona látin í hótelherbergi í sænska bænum Strömstad. Steinar var við hlið hennar.
Hann játaði að hafa aðstoðað hana við að deyja með því að útvega henni deyfandi lyf og áfengi en ekkert annað.
Þrátt fyrir að málið hafi komið upp í Svíþjóð var hann framseldur til Noregs. Í júlí 2024 var hann dæmdur í 8 ára fangelsi fyrir að hafa aðstoðað konuna við sjálfsvíg.
Í tengslum við réttarhöldin gerðist það sem margir telja hafa verið banvæn kerfismistök. Dómkvaddir sálfræðingar töldu enga hættu á að Steinar myndi endurtaka leikinn og þar sem hann áfrýjaði dómnum fékk hann að ganga laus á meðan beðið var eftir að áfrýjunardómstóll tæki málið fyrir.
Hann gat því haldið áfram að hjálpa fólki að deyja.
Fleiri andlát
Margt bendir til að hann hafi einmitt haldið áfram að hjálpa fólki að deyja en þó bara í Svíþjóð því hann var útilokaður frá norsku hópunum á samfélagsmiðlunum.
Í samtölunum við fréttamenn TV2 Norge sagði hann frá öðrum konum sem hann hafði hjálpað við að deyja.
Hann sagði þeim meðal annars nafnið á konu sem lést á ákveðnum degi á ákveðnum stað í Svíþjóð 2024. Þegar fréttamennirnir könnuðu nafnið kom í ljós að lögreglan hafði skráð andlát konunnar sem sjálfsvíg en svo virðist sem dánarorsökin hafi ekki verið sjálfsvíg. Hugsanlega banaði Steinar henni.
Raðmorðingi
Nú var hann á leið á sama hótelið og hann hjálpaði fyrrgreindu 76 ára konunni að deyja á 2023.
En svo virðist sem hann hafi gert meira en að aðstoða hana því í samtali við „Randi Svensson“ hvatti hann hana til að gúggla málið. „Þeir fundu ekki út úr þessu með koddann. Þess vegna var ég dæmdur fyrir að aðstoða við sjálfsvíg. Ef þeir hefðu fundið út úr þessu með koddann, þá hefði þetta verið morðmál,“ skrifaði hann til hennar.
Steinar var sem sagt ekki vingjarnlegur dauðaengill sem hjálpaði fólki að losna undan þjáningum sínum. Hann var, með hans eigin orðum, morðingi.
Rétt áður en hann steig út úr strætisvagninum við hótelið sendi hann „Randi Svensson“ síðustu skilaboðin: „Hvernig finnst þér að vera í sambandi við raðmorðingja?“.
Hótelherbergið
Dyrnar að hótelherberginu stóðu opnar en Steinar bankaði samt sem áður.
„Kom inn,“ heyrði hann „Randi Svensson“ segja.
Földu myndavélarnar sýndu lágvaxinn, þéttvaxinn mann með gleraugun á skallanum ganga inn.
„Hæ,“ sagði hann og gekk, að því er virtist ringlaður, að konunni, sem hann hélt að væri „Randi Svensson“, og heilsaði með handabandi.
Hún stóð upp og heilsaði honum og sagði: „Ég heiti Janne Amble og er fréttakona hjá TV2. Vinnufélagi minn Kadafi Zaman er hér með mér“.
Zaman steig þá fram úr felustað sínum bak við skáp.
Þau sögðu honum að þau vildu spyrja hann hvort hann vildi ræða við þau og skýra mál sitt og útskýrðu að þau væru í raun og veru „Randi Svensson“. Þau sögðu honum einnig að allt væri tekið upp og að hann væri ekki neyddur til að svara spurningum eða staldra við í herberginu.
Þrátt fyrir þetta sat hann sem fastast og fréttamennirnir byrjuðu að spyrja hann.
„Skilur þú alvöru málsins?“
„Já, það geri ég.“
„Hvað ertu að hugsa núna?“
„Ég hugsa að ég hafi verið ginntur í gildru og að það sem ég kom til að gera hafi breyst.“
„Hvað komstu til að gera?“
„Ég held að þið vitið það.“
„Þú komst til að drepa „Randi Svensson“, er það ekki rétt?“
„Randi, já.“
„Þú skrifaðir til okkar að þú hafir drepið konu í Trollhättan, er það rétt?“
„Þú skrifaði að þú hafi drepið hana með kodda. Er það rétt?“
„Ég vil ekki tjá mig um það.“
„Þú hefur einnig sagt okkur að þú hafi notað kodda til að drepa gamla konu frá Moss. Hér í næsta herbergi.“
„Ég vil ekki tjá mig um það.“
„Hvað ertu með í vösunum?“
„Pillur.“
„Megum við sjá þær?“
Steinar stóð upp og tæmdi vasana. Hann var með tvennskonar pillur, svefnpillur og pillur gegn ógleði.
Bleika taskan var tóm. Hann ætlaði að fylla hana með vörum úr sænska stórmarkaðnum áður en hann héldi heim. Eftir að hann hefði staðið upp af koddanum og „Randi Svensson“ væri dáin.
Fleiri mál
Steinar sat áfram og varði gjörðir sínar. Hann sagðist telja að allir hafi rétt til að ákveða hvenær þeir deyja. Hann hafði skrifað það sama til „Randi Svensson“ áður.
En hann hafði farið yfir mörkin á milli aðstoðar og morðs og af þeim sökum hringdu fréttamennirnir í lögregluna.
Þegar Steinar yfirgaf hótelherbergið beið lögreglan hans og handtók hann.
Síðan óx málið og Steinar er ekki bara grunaður um morðið í Trollhättan og fyrir að aðstoða við sjálfsvíg í Strömstad. Hann er nú grunaður um að hafa hvatt fólk í mörgum sænskum bæjum til að taka eigið líf.
Hann var framseldur til Noregs í mars á síðasta ári til að hægt væri að sameina málareksturinn fyrir hin meintu brot í báðum löndunum.
Reiknað er með að mál hans verði tekið fyrir dóm í júní næstkomandi.
Í þessari frétt er fjallað um sjálfsvíg. Ef einstaklingar glíma við sjálfsvígshugsanir er bent á Hjálparsíma Rauða krossins 1717 og netspjall Rauða krossins 1717.is. Opið allan sólarhringinn. Einnig má hafa samband við Píeta-samtökin sem veita ókeypis ráðgjöf í síma 552-2218, allan sólarhringinn. Netspjall Heilsuveru þar sem svarar hjúkrunarfræðingur er líka opið frá kl.8-22 alla daga. Fyrir þau sem misst hafa ástvin í sjálfsvígi má fá stuðning í sorg hjá Sorgarmiðstöð og hjá Pieta samtökunum.
