Mannshvörfum í Mexíkó hefur fjölgað hratt á síðustu árum, samkvæmt nýrri greiningu frá fyrirtækinu México Evalúa. Fjöldi skráðra mála hefur farið úr 4.114 árið 2015 í 12.872 árið 2025. Alls eru yfir 130 þúsund einstaklingar á lista yfir einstaklinga sem saknað er í landinu.

Breska blaðið The Guardian fjallaði um skýrslu México Evalúa á dögunum.

Að sögn Armando Vargas, öryggissérfræðings hjá México Evalúa, endurspeglar þróunin bæði aukin umsvif glæpasamtaka yfir víðfeðmum landsvæðum og breytta starfshætti þeirra.

Óviðráðanlegt vandamál

„Þetta er vandamál sem er orðið óviðráðanlegt á landsvísu,“ segir hann og bætir við að mannshvörf séu ekki aðeins afleiðing ofbeldis heldur markviss aðferð til að fela það.

Glæpasamtök í Mexíkó, sem lengi hafa verið þekkt fyrir fíkniefnasmygl, hafa á undanförnum árum víkkað út starfsemi sína og nær hún einnig til mansals, nauðungarvinnu og viðskipta með líffæri. Í baráttu um yfirráðasvæði eru keppinautar ekki aðeins myrtir heldur eru lík þeirra falin í ómerktum gröfum, brennd eða jafnvel leyst upp í sýru til að eyða sönnunargögnum.

„Með því að láta lík hverfa gera samtökin ofbeldið ósýnilegt og halda sér undir radarnum,“ segir Vargas. Árið 2018 var opinber gagnagrunnur settur á laggirnar í Mexíkó þar sem fjölskyldur gátu skráð horfna ástvini. Verkefnið var þó frá upphafi gagnrýnt fyrir skort á fjármagni og lítilli eftirfylgni. Núverandi forseti landsins, Claudia Sheinbaum, hefur heitið því að bæta úr hvað þetta varðar.

Sérfræðingar benda þó að vandinn liggi dýpra en í tölfræðilegri aðferðafræði. Samkvæmt tölum Sameinuðu þjóðanna voru 96% glæpa í Mexíkó óupplýstir árið 2022.

Dreginn inn í bíl um hábjartan dag

Á meðan yfirvöld glíma við umfang og flækjustig vandans hafa aðstandendur horfinna tekið að sér sífellt stærri hlutverk. Um allt land starfa hópar, oft skipaðir mæðrum, sem fara reglulega og leita að fjöldagröfum með einföldum búnaði, meðal annars málmprikum sem notuð eru til að kanna jarðveginn.

Ein þeirra er Patricia García, sem hefur leitað sonar síns, Ángel Montenegro, frá því hann var numinn á brott í ágúst 2022 í borginni Cuautla. Montenegro, 31 árs byggingarverkamaður, var dreginn inn í sendibifreið um hábjartan dag þegar hann beið eftir strætó. Vinnufélaga hans var sleppt skömmu síðar, en sjálfur hefur hann ekki sést síðan.

Í nóvember sama ár fann García ásamt öðrum konum sex lík grafin á svæði þar sem sími sonar hennar hafði síðast gefið frá sér staðsetningarmerki. Fjórum mánuðum síðar fundu þær fimm lík til viðbótar á sama stað. Ekkert þeirra var sonur hennar.

„Maður situr eftir brotinn í marga hluta,“ hefur García sagt um reynsluna. „Þú getur límt vasann saman aftur, en sprungurnar hverfa aldrei.“