Í þriðja þætti hlaðvarpsseríunnar um Ólaf Skúlason fyrrum biskup er sjónum beint að því þegar valdbeitingin fékk nýtt form í réttarvörslukerfinu. Þegar frásagnir kvenna um kynferðisofbeldi komu fram árið 1996 brást Ólafur Skúlason við með því að kæra konurnar til ríkissaksóknara og fara fram á opinbera rannsókn á þeim. Þótt erindin hafi verið felld niður innan fárra vikna og mánaða var skaðinn þegar orðinn: konurnar urðu þær sem sátu í varnarsæti, dregnar inn í óvissu, ótta og langar yfirheyrslur.
Í þættinum lýsir Alfred-Wolfgang, ekkill Sigrúnar Pálínu, yfirheyrsluferlinu og því hvernig hún þurfti að leggja fram fjölda vitna, og hvernig valdakerfið getur snúist þannig að brotaþoli verður sakborningur, á meðan valdamikill embættismaður heldur stöðu sinni og virðingu.
„Pála var kölluð til yfirheyrslu hjá rannsóknarlögreglu ríkisins og hún var í yfirheyrslu í held ég 14-15 tíma. Og hún þurfti að leggja fram vitni að þessu öllu saman, vitni að þessu máli og ég var meðal annars kallaður inn. Spurður um hitt og þetta, hvort hún hefði sagt þetta og hvort hún hefði hitt fólk og þar fram eftir götunum. Og hún lagði fram held ég 25 vitni sem hún hafði talað um þetta mál við í gegnum tíðina.“
Í þættinum heyrum við Illuga Jökulsson, rithöfund og fjölmiðlamann, rifja upp tíðina af beinskeytni. Hann lýsir annars vegar hugrekki Sigrúnar Pálínu og annarra kvenna sem stigu fram löngu fyrir #MeToo, og hins vegar því hvernig „margir málsmetandi menn“, ekki síst innan kirkjunnar, hafi brugðist við með því að slá strax skjaldborg um biskupinn. Í þættinum endurflytur hann skoðanapistil sem hann flutti upphaflega í ríkisútvarpinu á sínum tíma. Þá segir hann frá því að skoðanapistlar af þessu tagi hafi verið nýlunda á þessum tíma.
„Skjaldborgin um biskupinn var slegin alveg um leið og þátt í því tóku alls konar málsmetandi og virtir og örugglega ágætir prestar. En þeir tóku þátt í að verja biskupinn alveg fram í rauðan dauðann, og mér finnst bara að þeir mættu allir sem einn skammast sín, og vonandi gera þeir það.“
„Þetta voru dálítið skrítnir tímar sko, svona skorinorðir skoðanapistlar voru nýlunda og það voru ekkert allir sem tóku því vel, ég var rekinn sem pistlahöfundur tvívegis af einhverjum máttarvöldum, en þess á milli fékk ég í skjóli mjög dyggra yfirmanna á Rás 2 þar sem þessir pistlar mínir voru fluttir, þá fékk ég að segja það sem mér bjó í brjósti. Ég veit ekki hvort svona pistlar væru fluttir nú til dags, ég er ekki viss um það.“
Þátturinn rekur líka atburði fyrstu helgina í mars árið 1996 þegar Sigrún Pálína og Alfreð funduðu með prestum, Karli Sigurbjörnssyni og Hjálmari Jónssyni, sem þau töldu að gætu hjálpað: þau upplifðu um stund hlustun, virðingu og trú. Og meira að segja trúarlega athöfn sem veitti henni tilfinningu um skjól. En fljótlega varð ljóst að markmiðið var ekki endilega sannleikurinn heldur skaðaminnkun og að loka málinu með yfirlýsingu sem hentaði kirkjunni. Sigrún Pálína neitaði að skrifa undir þegar hún upplifði að orðalaginu hefði verið breytt á þann veg að hún stæði ekki lengur skýrt við frásögn sína.
Í þættinum er einnig fjallað um hvernig hluti prestastéttarinnar brást við með yfirlýsingum um stuðning við biskupinn, þar sem ásakanirnar voru kallaðar ósannaðar aðdróttanir og lögð áhersla á meginregluna „saklaus uns sekt er sönnuð“. Á sama tíma voru brotin sem konurnar lýstu fyrnd samkvæmt lögum og því var engin leið fyrir þær að fá mál sitt tekið fyrir í dómskerfinu.
Þá er rakið hvernig siðanefndarferli og stjórnsýsla kirkjunnar leiddi til þess að viðurkenning og ábyrgð fengust ekki, þótt síðar hafi verið settar nýjar starfsaðferðir og stofnað fagráð um meðferð kynferðisbrota innan kirkjunnar. Í þættinum er leitast við að svara spurningunni um hvernig stofnun sem boðar kærleika og samstöðu með lítilmagnanum bregst við þegar valdamesti maður hennar er ásakaður.
Sr. Sigfinnur Þorleifsson rifjar upp annað mál sem sr. Karl Sigurbjörnsson hafði aðkomu að:
„Sá sem var ásakaður, honum fannst þetta svo fráleitt. Og hann (Karl) ákvað að trúa honum. Það þarf svolítinn kjark til að ganga erinda sannleikans og kærleikans, og þetta verður ekki aðskilið í mínum huga.“
Í næsta þætti færum við okkur til ársins 2008 þegar málið opnaðist á ný, nýjar upplýsingar komu fram og spurningar vöknuðu um ábyrgð og uppgjör. Í þættinum er rætt ítarlega við Guðrúnu Ebbu, dóttur Ólafs, sem lýsir sinni vegferð og hvernig hún bældi niður minningar í áratugi, þar til hún fór að horfast í augu við þær.
Hlaðvarpsstjórnandi og höfundur er Gabríela Bryndís Ernudóttir.
