„Átökin í Miðausturlöndum er áhyggjuefni og geta valdið miklum óstöðugleika í þessum heimshluta og haft neikvæð áhrif allt heimshagkerfið, t.d. ef Hormússund (e. Strait of Hormuz) lokast og olíuflutningar úr Persaflóanum truflast eða stöðvast alveg í einhvern tíma.“ segir Hilmar Þór Hilmarsson, prófessor við Háskólann á Akureyri.
Hilmar segir að ekki sé hægt að hertaka Íran nema með fjölmennum landher:
„Útilokað að knýja fram stjórnarskipti með loftárásum. Þó að æðstiklerkurinn Ayatollah Ali Khamenei sé fallinn frá þýðir það ekki að klerkastjórnin fari frá völdum og þó að það tækist er óljóst hvað tæki við. Klerkastjórnin hefur þegar skipað þriggja manna ráð sem á að stjórna landinu þar til nýr leiðtogi veður valinn. Khamenei var orðinn 86 ára og varla var langt í að hann færi frá hvort eð var.
Ef ætti að taka yfir landið þyrfti mjög fjölmennan landher. Íbúar Íran eru um 90 milljónir og landið 1.648 þúsund ferkílómetra að stærð, u.þ.b. 16 sinnum stærra en Ísland að flatarmáli. Trump hefur hingað til látið gera skammvinnar loftárásir sem standa yfir í einhverja daga, t.d. í Nígeríu, Venesúela og svo 12 daga stríðinu við Íran í júní 2025, ekki stríð með landher sem geta staðið fyrir árum eða áratugum saman.“
Hilmar segir erfitt fyrir Bandaríkjamenn að koma í veg fyrir að Íranir auðgi Úran þar sem landið er mjög hálent:
„Eftir 12 daga stríðið við Íran í fyrra var sagt að Bandaríkin og Ísrael hefðu algerlega eyðilagt búnað Írana til að auðga úran og ef satt er hver var ógnin nú? Staðreyndin er sú að þekkingin til að auðga úran er til staðar í Íran. Landið er mjög hálent og getur farið það langt neðanjarðar með þessa starfsemi að illgerlegt verður að eyðileggja með loftárásum.“
Hilmar segir ennfremur:
„Það er meira en lítið vafasamt að hægt sé að koma á vestrænu lýðræði með loftárásum eða með erlendum hernaðaraðgerðum. Við höfum séð þetta í Afganistan, stríð sem stóð í um 20 ár, og svo í Írak og Lýbíu. Ég held að Donald Trump vilji ekki draga Bandaríkin inn í stríð sem taka langan tíma og Afganistan-stríðið er lengsta stríð sem Bandaríkin hafa háð, lengra en Víetnam-stríðið á sínum tíma. Það er hins vegar algerlega óljóst hverju loftárásir sem standa yfir í skamman tíma skila.“
Hilmar gefur í skyn að aðgerðirnar geti ýtt undir að Íranir komi sér upp kjarnorkuvopnum og því haft þveröfug áhrif miðað við tilganginn:
„Hugsanlega munu stjórnvöld í Íran álykta að vegna endurtekinna árása þýði ekkert annað fyrir landið en að koma sér upp kjarnorkuvopnum eins og Norður-Kórea gerði. Það væri ekki skref í góða átt fyrir Miðausturlönd eða frið í heiminn í heild. Norður-Kórea er með lítið kjarnorkuprógramm en hún fær frið. Svona mál þarf frekar að leysa með samningaviðræðum en hernaði. Það eru takmörk hverju hægt er að fá framgengt með hervaldi.“
