Hagfræðingarnir Konráð Guðjónsson og Már Wolfgang Mixa mættu í Sprengisand í dag og veltu því þar fyrir sér hvort 2,5 prósenta verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands væri raunhæft eða óskhyggja. Mögulega gæti Ísland farið að skilgreina sig sem 5 prósenta verðbólguþjóð í ljósi þess hversu illa hefur gengið að kýla niður verðbólguna eftir faraldur COVID og í ljósi aðstæðna í íslensku efnahagslífi. Aðeins einu sinni hafi markinu verið náð.
„Ég bara hreinlega velti því upp hvort við sem þjóð séum tilbúin að vera á verðbólgumarkmiði þó að við séum búin að reyna það núna í aldarfjórðung,“ segir Konráð og bendir á að markmiðinu hafi aðeins einu sinni verið náð og það var við sérstaklega heppilegar aðstæður. „Ég held bara að við sem þjóð séum ekki tilbúin í þetta.“
Konráð bendir á að laun séu sífellt að hækka of mikið. Seðlabankinn hafi verið alltof seinn til að hækka vaxti og hélt vöxtum lágum of lengi. Allt tal ríkisstjórnarinnar um aðhald virðist heldur ekki eiga við rök að styðjast þar sem útgjaldavöxtur hafi verið meiri en gert var ráð fyrir.
Már segist taka undir þessi orð Konráðs að mestu. Hátt verðbólgustig sé viðvarandi veruleiki á Íslandi og þrátt fyrir allt tal um sleggjur hafi lítið hreyfst í þessum efnum. Seðlabankinn virðist vera sá eini sem er með virkum hætti að berjast við að ná verðbólgunni niður.
Már veltir fyrir sér hvort það væri hægt að fara sömu leið og er farin á hinum Norðurlöndunum, að lækka skatta á til dæmis matvæli til að bæta hag heimilanna og til að kveða verðbólgudrauginn eitthvað niður.
„Það er eins og það sé einhver ákveðin óskhyggja að þessu markmiði verði náð,“ segir Már og spyr hvort að þetta sé raunhæft markmið eða hvort það sé tími til kominn að íslenska þjóðin horfi í augu við að þetta sé ekki raunsætt. Kannski þurfi Íslendingar að skilgreina sig sem fimm prósenta verðbólguþjóð.
Konráð bendir á að þrátt fyrir allt sé mikil seigla í efnahagslífinu, einkum hvað varðar einkaleyslu. Laun og tekjur hafi hækkað mikið og árum saman hafi kaupmáttur ráðstöfunartekna aukist, þrátt fyrir allt sem á undan hefur gengið. Það segi ákveðna sögu. Hann bendir eins á að verðhækkanir fyrirtækja séu kannski skiljanlegar í þessu samhengi, því þegar eftirspurnin er mikil eigi verð það til að hækka.
