Ari Trausti Guðmundsson, jarðeðlisfræðingur og fyrrverandi þingmaður, segir tilefni til þess að Íslendingar skoði flugeldanotkun sína ofan í kjölinn, hlutlægt og æsingslaust. Notkunin sé mjög breytt frá því fyrir hálfri öld síðan.
„FLUGELDAR: Ekki ALLT sem sýnist,“ segir Ari Trausti í færslu á samfélagsmiðlum. Árlega kemur upp umræða um flugeldanotkun Íslendinga. Ekki síst þegar veðrið er eins og það var núna um áramótin, stillt loft og mengunin situr þykk yfir öllu í þéttbýlissvæðum.
Ari Trausti bendir á að flugeldanotkun sé gjörbreytt frá því sem hún var fyrir nokkrum áratugum síðan.
„Fyrir vel rúmri hálfri öld var mest af flugeldum til áramótafagnaðar framleiddur á Íslandi. Sk. rakettur og blys voru mest áberandi og magnið sem hver fjölskylda/notandi keypti margfalt minna af vörunum en nú til dags,“ segir hann. „Í kringum 2005 voru tímar breyttir og allt að 1.000 tonn af skoteldum flutt inn árlega. Magnið nú er sennilega nálægt 400-500 tonnum. Óljóst er við hvaða mengunarstaðla efna sú austræna framleiðsla miðar.“ En flugeldar eru einkum fluttir inn frá Kína.
Á morgun er þrettándinn og að venju er einnig töluvert skotið upp af flugeldum þá. Þó ekki nærri jafn mikið og um áramót. Spáin er ekki mjög frábrugðin því sem var um áramótin en þó ögn meiri vindur á höfuðborgarsvæðinu.
Áhersla Ara Trausta er hins vegar á áramótin. „Jafnan er deilt um notkunina þennan eina dag ársins. Minnt er á gríðarlega svifryksmengun (langt yfir hættumörkum) í hálfan til einn sólarhring,“ segir hann. „Sú mengun dreifist vissulega hratt en hverfur ekki úr veröldinni heldur samlagast jarðvegi, sjó og grunnvatni. Í flugeldum er hátt í tugur hættulegra þungmálma sem eyðast ekki heldur safnast fyrir í umhverfinu og innan lífríkisins. Líka eru þar eitruð lífræn efni sem flest sundrast eða eru þrávirk en hafa þó takmörkuð umhverfisáhrif um tíma.“
En hann bendir einnig á að málið sé ekki klippt og skorið. Það séu bæði jákvæðir og fleiri neikvæðir þættir við sölu flugelda.
„Á móti er bent á gleðina sem fylgir hamaganginum og brýna fjármögnun björgunarsveitanna. Einnig er bent á brunahættuna og hættu á meiðslum. Loks má förgun úrgangsins ekki verða einföld urðun – eða hvað…?“ spyr hann. „Við þessi áramót mætti reyna að skoða þessa vinsælu iðju ofan í kjölinn, hlutlægt og æsingalaust.“
