Dagur B. Eggertsson, fyrrverandi borgarstjóri og núverandi þingmaður Samfylkingarinnar, segir að fórnir og hetjudáðir íbúa Úkraínu séu mörgum efst í huga í dag, en í dag eru fjögur ár liðin frá innrás Rússa í Úkraínu.
Þingmaðurinn rifjar það upp að skömmu fyrir innrásina fékk hann símtal frá þáverandi kollega sínum í Litáen, Remigijus Šimašius borgarstjóra Vilnius.
„Ég hafði verið að hósta eitthvað uppi í risi. Síminn hringdi. Það var númer sem ég þekkti ekki. Borgarstjóri Vilníus í Litáen var á hinni línunni. „Sæll, þetta er Remi.“ Við þekktumst ekki mikið. „Ertu tilbúinn að koma með mér til Kíev?“ Hvað segirðu, segi ég. Ég? Hvenær? „Á morgun. Ég hlustaði á ræðu Pútíns um helgina. Hann ætlar að ráðast inn.“
Þessi minning stendur upp úr frá dögunum áður en allsherjarinnrás Rússa í Úkraínu hófst. Ég hafði fengið veiruna. Ég var í einangrun og gat ekki farið neitt. „Hverjir eru að fara? Af hverju hringirðu í mig?“ spurði ég. „Bara ég, og vonandi þú,“ svaraði Remi. „Þú ert borgarstjóri í Reykjavík. Þú ert frá Íslandi.““
Dagur segir að Eystrasaltsríkin muni enn að Íslendingar stóðu með þeim í sjálfstæðisbaráttu þeirra. Þegar skriðdrekar Rússa stefndu þangað var þáverandi utanríkisráðherra Íslands, Jón Baldvin Hannibalsson, sá eini sem svaraði kallinu og mætti til þeirra. Þarna árið 2022 vildi borgarstjóri Vilnius sýna sambærilegan stuðning í verki. „Ég var hins vegar með kóvid,“ segir Dagur. Remi fór því einn til Kíev, með síðustu flugvélinni áður en innrásin hófst.
„Það er auðvitað sjálfhverft að rifja það upp hvernig maður minnist þessara daga. Á einhvern hátt er það þó mikilvægt því það greyptist mér í minni hvað allir voru vissir um – og óttuðust – að innrásin myndi taka fljótt af og ljúka með sigri Rússa. Ég er ekki bara að tala um íslenska og alþjóðlega fjölmiðla. Um leið og ég var laus úr einangrun fór ég í ógleymanlega ferð til höfuðborga Eystrasaltsríkjanna: Vilníus, Ríga og Tallinn – og raunar Helsinki. Fundaði með borgarstjórum þessara vinaborga okkar og nánasta samstarfsfólki þeirra. Enginn bjóst við öðru en ósigri Úkraínu. Og það sem sló mig ekki síður: að þau væru næst.“
Borgarstjórn Reykjavíkur stóð saman að því að fordæma innrásina og hefur úkraínski fáninn verið við hún við ráðhúsið allar götur síðan. Íslendingar opnuðu dyrnar fyrir flóttafólki frá Úkraínu og buðu það velkomið. En alvöru fórnirnar voru þær sem úkraínskur almenningur hefur fært sem og hersveitir þeirra á vígvellinum.
„Fyrir þann málstað að mega halda frelsi sínu, tungumáli og þjóðerni. Fyrir þann málstað að ráða hvaða gildi þau hafa í hávegum, og með hvaða þjóðum þau vilja vinna. Sjálfstæði. Pútín hatast við hugmyndina um að nágrannaríki Rússlands gangi í Evrópusambandið. Hvað þá NATO.
Áhrif stríðsins hafa verið gríðarleg. Flest vond. Ótrúlegt mannfall og fórnir. Á hinn bóginn hefur Evrópa sameinast. Hún ber nú allan fjárhagslegan stuðning við Úkraínu eftir að Bandaríkin sneru þar baki. Innan NATO hefur umræðan farið frá því að efla Evrópustoðina yfir í að Evrópa verði þar leiðandi. Við eigum öll mikið undir því að Úkraína verði hluti þessarar Evrópu. Slava Úkraini!“
Dagur segir að það sé gott að sjá Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra ásamt öðrum þjóðarleiðtogum í Kíev í dag. Þetta undirstriki stuðning íslensku þjóðarinnar. Hugur Dags er með úkraínsku þjóðinni í dag og fórnarlömbum stríðsins.
